Μικρή ανατομία του πληθωρισμού και τα αίτια πίσω από τους «αριθμούς»

Σε μια περίοδο ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών και κατακτητικών πολέμων, τα ιστορικά ρεκόρ των κερδών των μονοπωλίων αποτυπώνουν για άλλη μια φορά τη ληστρική εκμετάλλευση των εργαζομένων σε όλο τον κόσμο και περισσότερο στην εξαρτημένη και υποτελή χώρα μας. Οι 143 εισηγμένες εταιρείες στο Χρηματιστήριο Αθηνών το 2025 κατέγραψαν ρεκόρ κερδοφορίας, τα λειτουργικά κέρδη έφτασαν τα 6,8 δισ. ευρώ και τα καθαρά κέρδη σημείωσαν αύξηση της τάξης του 15,2% σε ετήσια βάση. Εδώ να συμπληρώσουμε και την φοροληστεία, όπου τα καθαρά έσοδα του προϋπολογισμού ήταν 30,216 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 2,5 δισ. ευρώ έναντι του στόχου. Για άλλη μια φορά ξεχωρίζουν οι εισπράξεις από το χαράτσι του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων, που απογειώνουν τα κρατικά έσοδα σε συνθήκες μεγάλης ακρίβειας.

Και ενώ συμβαίνει αυτό, η μάστιγα του πληθωρισμού σπέρνει το φόβο στις καρδιές των εργατικών οικογενειών. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα ανέρχεται στο «επίσημο» πια 5,2% σε ετήσια βάση (ΕΛΣΤΑΤ 2026). Ωστόσο, ο πραγματικός πληθωρισμός που βιώνουμε είναι αισθητά υψηλότερος, καθώς οι τιμές βασικών ειδών διατροφής και ενέργειας έχουν εκτιναχθεί. Η στέγαση στο 11,6% (με τα ενοίκια να καταγράφουν άνοδο 7,7%). Τα καύσιμα με το πετρέλαιο κίνησης στο 24,4% και τη βενζίνη στο 21,5% (εισαγόμενη αύξηση καραμπινάτη που μετακυλίεται στον καταναλωτή). Τα τρόφιμα 3,5% μεσοσταθμικά με επιμέρους βασικά είδη να ξεπερνούν το 10% και 15%. Με βάση τα παραπάνω, οι ανατιμήσεις στο πραγματικό «καλάθι» και η ακρίβειά του υπολείπονται κατά πολύ από την κυβερνητική μισθολογική αύξηση-κοροϊδία 4,55% (στα 920€ το 2026).

Για μια ακόμη φορά ξεχωρίζει η κρατική κυβερνητική στήριξη της κεφαλαιοκρατίας στη «νομιμότητα» των αυξήσεων στα είδη λαϊκής κατανάλωσης, όταν μάλιστα καλεί τους πολίτες να ψάχνουν από μόνοι τους (PosoKanei, e-Καταναλωτής) να βρίσκουν τις… «χαμηλότερες» τιμές. Να θυμηθούμε ότι παλαιότερα, κατά τη διάρκεια της βάρβαρης επίθεσης στο Ιράν από ΗΠΑ-Ισραήλ, έβαλαν πλαφόν στα καύσιμα στην αντλία διαφυλάσσοντας την κερδοσκοπία των αφεντικών τους ιδιοκτητών διυλιστηρίων. Να θυμηθούμε επίσης ότι, με στόχο να λειτουργήσει ο «κοινωνικός αυτοματισμός» συκοφάντησης και απεργοσπασίας, η κυρίαρχη τάξη και τα φερέφωνά της έλεγαν ότι οι αυξήσεις στους μισθούς των εργαζομένων ευθύνονται για τις αυξήσεις στο «ράφι» και τον πληθωρισμό.

Γιατί ο πληθωρισμός;

Αυτή η πραγματικότητά, η αύξηση δηλαδή των τιμών σε όλους τους τομείς -από τα τρόφιμα, την ενέργεια, τη στέγαση, τις μεταφορές- οδηγεί σε μια καταστροφή από άποψη κόστους ζωής. Εξ ορισμού, ο πληθωρισμός σημαίνει στην ουσία υποτίμηση ενός νομίσματος, τα ίδια χρήματα αγοράζουν λιγότερα αγαθά και υπηρεσίες από ό,τι πριν. Έτσι, η αγοραστική δύναμη των μισθών μειώνεται. Ακόμα και όταν οι εργαζόμενοι είναι σε θέση να κερδίσουν υψηλότερες αμοιβές, αυτό γενικά υστερεί κατά πολύ σε σχέση με τις αυξήσεις στα ενοίκια και τους λογαριασμούς, οδηγώντας σε μείωση των πραγματικών εισοδημάτων των λαϊκών νοικοκυριών. «Αυτές οι λίγες παρατηρήσεις αρκούν να δείξουν ότι ολόκληρη η ανάπτυξη της σύγχρονης βιομηχανίας θα πρέπει να κάνει τη ζυγαριά να κλίνει προοδευτικά υπέρ του κεφαλαιοκράτη κι ενάντια στον εργάτη και ότι επομένως η γενική τάση της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής δεν είναι να ανεβάζει αλλά να ρίχνει το μέσο επίπεδο των μισθών ή να πιέζει την αξία της εργασίας περισσότερο ή λιγότερο στο κατώτατο όριό της….» (Μαρξ: «Μισθός, τιμή, κέρδος»)

Ο πληθωρισμός δεν είναι απλά ένα νομισματικό φαινόμενο, δεν είναι ένα τυχαίο τεχνικό λάθος ή ένα φυσικό φαινόμενο της αγοράς, αλλά προκύπτει οργανικά από τις εγγενείς αντιφάσεις του καπιταλιστικού συστήματος, την οικονομική εξάρτηση, την προσφορά και ζήτηση, την καρτελοποίηση των τιμών (διατήρηση υψηλών περιθωρίων κέρδους σε ολόκληρους κλάδους) και αποτελεί εργαλείο διατήρησης ή και αύξησης των επιχειρηματικών κερδών, δηλαδή υπεραξίας. Οι αστοί οικονομολόγοι, αναφερόμενοι στην ύπαρξη του πληθωρισμού, τον εξηγούν σαν φυσικό φαινόμενο, πολλές φορές εισαγόμενο, σαν «κακή κυβερνητική διαχείριση», σαν «αστοχία» του συστήματος στην ποσότητα κυκλοφορίας του χρήματος ή στην ισορροπία προσφοράς και ζήτησης.

Πίσω από τα νεφελώδη μυθεύματα βρίσκεται η δυνατότητα του κράτους να τυπώνει χρήμα (ή δημιουργεί ψηφιακό πιστωτικό χρήμα) χωρίς αντίκρισμα σε πραγματική παραγωγή αξίας, με την αγοραστική δύναμη κάθε νομισματικής μονάδας να πέφτει. Τα μονοπώλια στις συνθήκες του ιμπεριαλισμού, των ανταγωνισμών, των εμπόλεμων αγορών έχουν τη δύναμη να χειραγωγούν την προσφορά, να δημιουργούν τεχνητές ελλείψεις και να αυξάνουν τις τιμές πάνω από την πραγματική «τιμή παραγωγής», να μετακυλούν το κόστος των πρώτων υλών και εισαγόμενων εμπορευμάτων, με μοναδικό σκοπό τη διασφάλιση του μέγιστου μονοπωλιακού κέρδους. Έτσι, το ξένο και ντόπιο κεφάλαιο μεταφέρει το κόστος των δικών του κρίσεων στις πλάτες των εργαζομένων. Ο πληθωρισμός λειτουργεί στην πράξη ως ένας έμμεσος μηχανισμός μείωσης των πραγματικών μισθών. Αποτελεί συγκεκαλυμμένη μέθοδο απαλλοτρίωσης του πλούτου της εργατικής τάξης προς όφελος του κεφαλαίου.

Για τους εργαζόμενους που υποφέρουν από την πίεση του αυξανόμενου κόστους και των στάσιμων ή μειωμένων πραγματικών μισθών και μεροκάματων, το ζωτικό ερώτημα είναι: πώς θα καταπολεμήσουμε τα ταξικά αποτελέσματα του πληθωρισμού; «Πιστεύω να έχω αποδείξει ότι οι αγώνες της εργατικής τάξης για το επίπεδο του μισθού της αποτελούν φαινόμενα αχώριστα από το όλο μισθωτό σύστημα, ότι στις 99 περιπτώσεις από τις 100 οι προσπάθειές της για το ανέβασμα των μισθών δεν είναι παρά προσπάθειες για τη συγκράτηση της δοσμένης αξίας της εργασίας και ότι η ανάγκη του παζαρέματος της τιμής της με τον καπιταλιστή ενυπάρχει στο γεγονός ότι οι εργάτες είναι υποχρεωμένοι να πουλούν οι ίδιοι τον εαυτό τους σαν εμπόρευμα…» (Μαρξ, «Μισθός, τιμή, κέρδος»).

Η σημερινή α λαϊκή πραγματικότητα γκρεμίζει σαν χάρτινο πύργο όλη την κυβερνητική προπαγάνδα. Η ακρίβεια καλπάζει ξέφρενη, με τις κυβερνητικές αυξήσεις-κοροϊδία σε μισθούς και μεροκάματα και τις αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις να οδηγούν τα λαϊκά νοικοκυριά να αναζητούν διέξοδο για την επιβίωσή τους σε συνθήκες υποχώρησης του εργατικού κινήματος.

Γι’ αυτό είναι επιτακτικό καθήκον η ανασυγκρότηση του συνδικαλιστικού κινήματος σε αγωνιστική-ταξική κατεύθυνση. Σε σύγκρουση με τις δυνάμεις του κυβερνητικού συνδικαλισμού και του ρεφορμισμού, οι οποίες αποτελούν σταθερό και μόνιμο ανάχωμα και εμπόδιο στην ανάπτυξη μαζικών αγώνων. Αποτελούν τους απολογητές της κυβερνητικής πολιτικής μέσα στο σ/κ, εκφραστές της γραμμής της συνθηκολόγησης. Σε αντιπαράθεση με τη γραμμή του ρεβιζιονισμού, που με λογοκοπία και μεγαλοστομίες προσπαθεί να κουκουλώσει την έλλειψη εμπιστοσύνης στη δύναμη του μαζικού λαϊκού αγώνα, τη συμβιβαστική πολιτική της, που περιχαρακώνει και διασπά εργαζόμενους και την ενότητα της πάλης τους ενάντια στην κυρίαρχη πολιτική. Για Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας με πραγματικές αυξήσεις στους μισθούς και τις συντάξεις κόντρα στον εργασιακό και κοινωνικό μεσαίωνα!

Πηγή: Λαϊκός Δρόμος