Διονύσιος Σκλήρης - kosmodromio.gr

Oι ΗΠΑ έχουν υποστεί στρατηγική ήττα στο Ιράν, καθώς φάνηκαν τα όρια του συνδυασμού αεροναυτικών επιθέσεων, κυρώσεων και πίεσης που είναι η τακτική τους.

Oι ΗΠΑ έχουν υποστεί στρατηγική ήττα στον πόλεμο στο Ιράν, καθώς φάνηκαν τα όρια του συνδυασμού αεροναυτικών επιθέσεων, κυρώσεων και πίεσης που είναι η τακτική τους. Μάλιστα η ταπείνωση των αραβικών μοναρχιών του Κόλπου δείχνει προς την κατεύθυνση ανακατατάξεων στη Δυτική Ασία. Τα παραπάνω παρατηρούνται σε άρθρο του Ρόμπερτ Κάγκαν (Robert Kagan) στο The Atlantic, όπου παρατηρείται ευθαρσώς ότι το Ιράν εξέρχεται ως ο μεγάλος νικητής της αναμέτρησης με τον γράφοντα να είναι μάλιστα εις εκ των εμβληματικών υποστηρικτών μιας ισχυρής εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ μέσω στρατιωτικών επεμβάσεων κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Η εξέλιξη αυτή προέρχεται από δομικές αδυναμίες των ΗΠΑ, οι οποίες επισκιάζονταν από τον τεχνολογικό οπτιμισμό και τη χρηματοπιστωτική μόχλευση. Ενώ και στο Ιράκ και το Αφγανιστάν αποδείχθηκε εκ των υστέρων η δυσκολία του να κερδηθεί μακροπρόθεσμα ένας πόλεμος κυρίως με αεροναυτικές επιχειρήσεις και με αντιπροσώπους, στο Ιράν κατ’ εξοχήν η ορεινή γεωγραφία, οι απόκρημνες ακτές, καθώς και οι μέθοδοι αεράμυνας, που προσφέρθηκαν από την Κίνα και τη Ρωσία, συνετέλεσαν σε μια αμεσότερη κατάδειξη της αμερικανικής αδυναμίας.

Ένα αντίστροφο Περλ Χάρμπορ

O Robert Kagan παρατηρεί ότι οι επιθέσεις αποκεφαλισμού της ιρανικής ηγεσίας έμοιαζαν με ένα Περλ Χάρμπορ αυτή τη φορά με ΗΠΑ και Ισραήλ στον ρόλο των Ιαπώνων. 37 ημέρες δριμύτατων βομβαρδισμών και γελοιοποίησης της συμφωνίας επί Ομπάμα από τον Ντόναλντ Τραμπ οδήγησαν και στο να επιζητεί ο τελευταίος μια παρόμοια συνθήκη μόνο με χειρότερους για τις ΗΠΑ όρους. «Τα σλόγκαν δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τη στρατηγική», είναι το μήνυμα του άρθρου του Kagan.

Ενώ η τεχνολογία stealth είχε προκαλέσει την αίσθηση παντοδυναμίας, η στρατηγική του Ιράν να διασπείρει τους εκτοξευτές πυραύλων, να χρησιμοποιεί ως αντιπροσώπους τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και τους Ανσαραλάχ στην Υεμένη και να ακολουθεί έναν ασύμμετρο τρόπο πολέμου, βασιζόμενο στα drones και στις οικονομικές συνέπειες που προκαλούν τα σημεία ασφυξίας, όπως τα στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ-ελ-Μαντέμπ, έχει αλλάξει ακόμη πιο δραστικά τις ισορροπίες. Δεν είναι μόνο η δυσκολία στις εξαγωγές πετρελαίου που γονατίζει την παγκόσμια οικονομία, αλλά επίσης στα δημητριακά και στα λιπάσματα, ενώ οι παγκόσμιες τιμές στα τρόφιμα έχουν ανέβει κατά 3-4% κατά τις τελευταίες εβδομάδες.

Στο μεταξύ, ο πληθωρισμός 3,8% που σημειώθηκε στις ΗΠΑ κατά τον Απρίλιο επιδεινώνει ακόμη περισσότερο το κόστος της ενέργειας για τις μετακινήσεις και τη μεταποίηση μειώνοντας την αγοραστική δύναμη των Αμερικανών. Η δυσαρέσκεια του αμερικανικού πολιτικού σώματος, που είχε άλλωστε ψηφίσει τον Ντόναλντ Τραμπ ακριβώς για να θέσει τέλος στους πολέμους, δεν μπορεί παρά να φανεί και στις κάλπες. Ιδιαιτέρως ευάλωτη είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση που βασίζεται σε εισαγωγές τόσο για την ενέργεια όσο και για τα τρόφιμα. Τα αποθέματα πυρομαχικών των ΗΠΑ έχουν μειωθεί δραματικά και η αναπλήρωσή τους θα χρειαστεί μήνες ή και χρόνια στην πληρότητά της, καθώς και πολλά δισεκατομμύρια δολάρια.

Η αλληλοσυμπλήρωση Ρωσίας, Κίνας και Ιράν

Η συνεργασία Κίνας, Ρωσίας και Ιράν βασίζεται στο ότι η Κίνα αποτελεί τον μεγάλο παγκόσμιο κατασκευαστή, η Ρωσία παρέχει την ενέργεια και τους υλικούς πόρους και το Ιράν έναν κομβικό διάδρομο εντός της Ευρασίας. Όπως οι μοναρχίες του Κόλπου ξανασκέφτονται την παρουσία των αμερικανικών βάσεων στο έδαφός τους, με τον ίδιο τρόπο η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα προβαίνουν στον δικό τους αναστοχασμό για τη μονότροπη σχέση τους με τις ΗΠΑ, οι οποίες θεωρούνται πλέον ως πρόξενος αστάθειας, με τη διάδοση των πυρηνικών όπλων στις μεσαίες περιφερειακές δυνάμεις να αποτελεί το πρώτο άμεσο πρόβλημα. Διανοίγεται έτσι μια νέα εποχή, όπου οι ΗΠΑ θα δυσκολεύονται να υπαγορεύουν μονομερώς τους όρους τους.

Το αποτέλεσμα του πολέμου στο Ιράν ήταν η εμπέδωση της Κίνας ως μιας μεγάλης δύναμης, η οποία μπορεί πλέον και διαθέτει ποικιλία ως προς την προμήθεια των ενεργειακών της πόρων, αξιοποιώντας τις καλές σχέσεις της με τη Ρωσία και με χώρες της Κεντρικής Ασίας, ενώ έχει επιταχύνει τη μετάβασή της στην πράσινη ενέργεια. Οι κινεζικές εταιρείες έχουν πλέον αναπτύξει εναλλακτικές ως προς τη Δύση σχετικά με την τεχνολογία των ημιαγωγών, την τεχνητή νοημοσύνη και το 5G. Την ίδια στιγμή η Ρωσία έχει την ευκαιρία να προβληθεί ως μια δύναμη ευθύνης μέσω των διαμεσολαβητικών ειρηνευτικών πρωτοβουλιών της. Ο πόλεμος στο Ιράν δείχνει προς την κατεύθυνση της αποδολαριοποίησης και της ποικιλίας ως προς τους ενεργειακούς πόρους και με αυτήν την έννοια επιταχύνει την πολυπολικότητα που προωθούν οι δυνάμεις των BRICS.

Προς μια συνθήκη του Montreux για τα στενά του Ορμούζ;

Η κρίση στα στενά του Ορμούζ καταδεικνύει τη σημασία που έχουν στην εποχή μας τα σημεία ασφυξίας. Από τα εν λόγω Στενά, μια περιοχή 43 περίπου χιλιομέτρων ανάμεσα στον Περσικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν, διέρχεται το 25% του θαλασσίως μεταφερομένου πετρελαίου παγκοσμίως, ήτοι 20 βαρέλια ημερησίως πριν την κρίση του 2026. Το Ιράν έχει αντιδράσει με επιθέσεις σε πλοία, διακηρύξεις και παγιδεύσεις πλοίων. Θα έπρεπε να ήταν αντικείμενο προβληματισμού το προηγούμενο κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ στη δεκαετία του 1980, όταν και οι δύο πλευρές είχαν στοχοποιήσει τάνκερ. Το Ιράν θεωρεί τα Στενά ως το κατ’ εξοχήν σημείο μόχλευσής του, το δικό του «πυρηνικό όπλο». Χρησιμοποιεί προς αυτό νάρκες και πλοία ταχείας επίθεσης. Είναι έκδηλη η απουσία ενός αντίστοιχου της Συνθήκης του Montreux που ρυθμίζει τι ισχύει στα στενά του Βοσπόρου. Προς το παρόν σχεδιάζονται πιο άμεσες λύσεις όπως περισσότεροι τερματικοί σταθμοί LNG, επιτάχυνση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και μεγαλύτερη ποικιλία στους ενεργειακούς πόρους. Όμως η επίκληση στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας ακούγεται ως ιδιαιτέρως υποκριτική όταν οι ίδιες δυνάμεις ασκούν παραλυτικές κυρώσεις στους αντιπάλους τους. Στην ουσία το Ιράν πραγματοποιεί με καθυστέρηση κάτι παρόμοιο με τις αξιώσεις της Τουρκίας, οι οποίες εντέλει ρυθμίστηκαν με διεθνείς συνθήκες όπως του Montreux.