11-22-2026 19:58
Αθλητικά
- Κατηγορία: Ιστορία
22 Νοεμβρίου 1920: Το δημοψήφισμα της νοθείας και η επιστροφή του Κωνσταντίνου
Δημοψήφισμα 1920: Η επιστροφή του Κωνσταντίνου, η εκλογική νοθεία και η πορεία προς τη Μικρασιατική Καταστροφή
Στις 22 Νοεμβρίου 1920 με το παλιό ημερολόγιο (5 Δεκεμβρίου με το νέο), η κυβέρνηση του Δημητρίου Ράλλη πραγματοποίησε δημοψήφισμα για την επιστροφή του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄. Με ένα επίσημο αποτέλεσμα που προκαλεί ακόμη και σήμερα ερωτήματα, το 98,97% των ψηφισάντων εμφανίστηκε να τάσσεται υπέρ της μοναρχίας. Πίσω όμως από τους αριθμούς κρύβονταν η πολιτική πόλωση, η κοινωνική εξάντληση από τους συνεχείς πολέμους, οι ξένες επεμβάσεις και οι ανταγωνισμοί των μεγάλων δυνάμεων.
Από τον Εθνικό Διχασμό στο δημοψήφισμα
Τον Ιούνιο του 1917, ύστερα από στρατιωτική επέμβαση των Αγγλογάλλων, ο βασιλιάς Κωνσταντίνος αποχώρησε από την Ελλάδα, παραχωρώντας τον θρόνο στον γιο του Αλέξανδρο. Δεν υπέγραψε, ωστόσο, πράξη παραίτησης. Τρία χρόνια αργότερα, ο θάνατος του Αλέξανδρου, στις 25 Οκτωβρίου 1920, από μόλυνση έπειτα από δάγκωμα πιθήκου στο Τατόι, αναζωπύρωσε το ζήτημα της διαδοχής.
Στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920 η Ηνωμένη Αντιπολίτευση, με βασικό αίτημα την επιστροφή του Κωνσταντίνου, επικράτησε των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου. Η ήττα του Βενιζέλου δεν ήταν, ωστόσο, τόσο απροσδόκητη όσο παρουσιάζεται συχνά. Ο ελληνικός λαός είχε ήδη συμπληρώσει εννέα χρόνια πολεμικών περιπετειών, επιστρατεύσεων και αιματηρών συγκρούσεων.
Η κοινωνική εξάντληση και η εκλογική ανατροπή
Η συνέχιση της Μικρασιατικής Εκστρατείας, οι ανθρώπινες απώλειες και η οικονομική εξαθλίωση είχαν δημιουργήσει βαθιά δυσαρέσκεια. Την περίοδο 1917-1920 σκοτώθηκαν 29.253 στρατιώτες και αξιωματικοί, ενώ χιλιάδες τραυματίστηκαν ή αγνοούνταν. Παράλληλα, η φορολογική επιβάρυνση αυξανόταν και οι εργατικές κινητοποιήσεις αντιμετωπίζονταν με διώξεις και εξορίες.
Η φιλοβασιλική αντιπολίτευση αξιοποίησε τη λαϊκή κόπωση, καλλιεργώντας την προσδοκία ότι η επιστροφή του Κωνσταντίνου θα σήμαινε τον τερματισμό του πολέμου. Η υπόσχεση αυτή αποδείχθηκε παραπλανητική.
Ένα δημοψήφισμα με προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα
Η κυβέρνηση Ράλλη προκήρυξε δημοψήφισμα, παρά τις έντονες αντιδράσεις των Συμμάχων. Η Βρετανία και η Γαλλία προειδοποίησαν ότι η επιστροφή του Κωνσταντίνου θα είχε σοβαρές διπλωματικές και οικονομικές συνέπειες. Οι Φιλελεύθεροι και το ΣΕΚΕ κάλεσαν σε αποχή.
Το επίσημο αποτέλεσμα υπήρξε εντυπωσιακό: 999.960 ψήφοι υπέρ του Κωνσταντίνου και μόλις 10.383 κατά, δηλαδή 98,97% υπέρ της επιστροφής του. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι εμφανίστηκαν να ψηφίζουν 1.010.343 πολίτες, ενώ στις εκλογές μόλις δύο εβδομάδες νωρίτερα είχαν ψηφίσει 746.946! Περίπου 260.000 επιπλέον ψηφοφόροι εμφανίστηκαν μέσα σε ελάχιστες ημέρες, παρά την αποχή δύο μεγάλων πολιτικών δυνάμεων.
Η διαδικασία έμεινε στην ιστορία ως χαρακτηριστικό παράδειγμα εκλογικής νοθείας και πολιτικής επιβολής.
Ο Κωνσταντίνος επέστρεψε, ο πόλεμος συνεχίστηκε
Ο Κωνσταντίνος επέστρεψε στην Ελλάδα στις 19 Δεκεμβρίου 1920. Οι προσδοκίες για ειρήνη διαψεύστηκαν γρήγορα. Ο πρωθυπουργός Δημήτριος Ράλλης είχε ήδη δηλώσει στους «Times» ότι η εξωτερική πολιτική του θα αποτελούσε συνέχεια εκείνης του Βενιζέλου. Αντίστοιχες διαβεβαιώσεις έδινε και ο ίδιος ο βασιλιάς προς τον ξένο Τύπο.
Η Μικρασιατική Εκστρατεία συνεχίστηκε, ενώ οι διεθνείς συσχετισμοί άλλαζαν εις βάρος της Ελλάδας. Οι ανταγωνισμοί Βρετανίας και Γαλλίας, τα οικονομικά συμφέροντα και η ενίσχυση του κεμαλικού κινήματος διαμόρφωναν ένα εξαιρετικά επικίνδυνο περιβάλλον.
Το δημοψήφισμα του 1920 δεν ήταν, επομένως, μια απλή διαδικασία αποκατάστασης της μοναρχίας. Ήταν ένας κρίκος στην αλυσίδα των πολιτικών επιλογών που οδήγησαν τη χώρα βαθύτερα στη μικρασιατική περιπέτεια. Η ευθύνη για την τραγωδία δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην επιστροφή του Κωνσταντίνου. Βαρύνει συνολικά την πολιτική ηγεσία και την άρχουσα τάξη, που συνέχισαν μια εκστρατεία χωρίς να υπολογίζουν τις πραγματικές δυνατότητες και τις θυσίες της κοινωνίας.
Drepani.gr
Πειθαρχικές διώξεις εκπαιδευτικών: Βαριές ποινές για συνδικαλιστική δράση – Επιχείρηση τρομοκράτησης και φίμωσης των εκπαιδευτικών
Του Γιώργου Κ. Καββαδία Η επιβολή εξοντωτικών πειθαρχικών ποινών σε εκπαιδευτικούς για τη συνδικαλιστική και πολιτική τους δράση αποτελεί μια ιδιαίτερα σοβαρή εξέλιξη για τη...
Eurostat: Μαύρη πρωτιά για τη φτώχεια στην Ελλάδα – Δουλεύουμε, αλλά δεν τα βγάζουμε πέρα και οι ιατρικές εξετάσεις…περιμένουν