Χρήστος Κάτσικας

Ενώ τα σχολεία είναι κλειστά και οι εκπαιδευτικοί περιμένουν τη νέα χρονιά, οι πειθαρχικές διαδικασίες συνεχίζονται – Στο επίκεντρο πέντε εκπαιδευτικοί και συνδικαλιστές της ΕΛΜΕ Πειραιά για υπόθεση που φτάνει πίσω στο 2023

Μπορεί ο Αύγουστος να είναι ο μήνας κατά τον οποίο τα σχολεία έχουν αδειάσει, οι μαθητές βρίσκονται μακριά από τις αίθουσες και οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να πάρουν μερικές ανάσες πριν από μια ακόμη απαιτητική σχολική χρονιά, όμως οι πειθαρχικές διαδικασίες στην εκπαίδευση όχι μόνο δεν φαίνεται να πηγαίνουν διακοπές, αλλά συνεχίζονται μέσα στο κατακαλόκαιρο, επαναφέροντας με ακόμη μεγαλύτερη ένταση τη συζήτηση για τα όρια ανάμεσα στην υπηρεσιακή ευθύνη, τη συνδικαλιστική δράση και το δικαίωμα ενός εκπαιδευτικού να διαφωνεί δημόσια με την εκπαιδευτική πολιτική.

Χαρακτηριστικό είναι όσα συνέβησαν την Τετάρτη 5 Αυγούστου, όταν, πέντε εκπαιδευτικοί που συνδέονται με την ΕΛΜΕ Πειραιά κλήθηκαν σε απολογία με την κατηγορία «της αναξιοπρεπούς ή ανάρμοστης ή ανάξιας για υπάλληλο συμπεριφοράς εκτός υπηρεσίας», με την υπόθεση να συνδέεται με τη συμμετοχή τους στη στάση εργασίας και στην κινητοποίηση της 10ης Μαΐου 2023 κατά του διαγωνισμού PISA.

Πρόκειται για τον Γιώργο Καββαδία, μέλος του Εκπαιευτικού Ομίλου  - Αντιτετράδια της Εκπαίδευσης της Αγωνιστικής Παρέμβασης Εκπιευτικών Πειραιά και της Ενότητας Αντίστασης Ανατροπής Πειραιά , ο οποίος έχει πλέον συνταξιοδοτηθεί, τον Ακρίτα Καλούση, μέλος του ΔΣ της ΕΛΜΕ Πειραιά και πρώην μέλος του ΔΣ της ΟΛΜΕ, τον Δημήτρη Μητρόπουλο, ο οποίος σήμερα ανήκει στην ΕΛΜΕ Χανίων, μία ακόμη εκπαιδευτικό και τον Νεκτάριο Χατζηανδρέου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις το κατηγορητήριο περιλαμβάνει και πρόσθετες αιτιάσεις που σχετίζονται με δημόσια ή εσωτερική κριτική προς τη διοίκηση.

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η κινητοποίηση για την οποία εγκαλούνται οι εκπαιδευτικοί δεν παρουσιάζεται από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις ως μια μεμονωμένη προσωπική ενέργεια, αλλά ως συμμετοχή σε συλλογικά αποφασισμένη συνδικαλιστική δράση, γεγονός που οδηγεί τους εκπαιδευτικούς φορείς να κάνουν λόγο για μια επικίνδυνη μετατόπιση, όπου η συνδικαλιστική διαμαρτυρία μπορεί χρόνια αργότερα να επιστρέψει στον εργαζόμενο με τη μορφή πειθαρχικής διαδικασίας.

Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο που μετατρέπει την υπόθεση από ένα υπηρεσιακό ζήτημα πέντε προσώπων σε ένα πολύ μεγαλύτερο θεσμικό και πολιτικό πρόβλημα, καθώς το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν ένας εκπαιδευτικός μπορεί να συμμετέχει σε μια κινητοποίηση που αποφασίζουν τα συλλογικά του όργανα χωρίς να φοβάται ότι κάποια στιγμή στο μέλλον θα κληθεί να εξηγήσει τη στάση του ενώπιον ενός πειθαρχικού συμβουλίου.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη επειδή οι συγκεκριμένες κλήσεις δεν αποτελούν απομονωμένο περιστατικό, αλλά έρχονται έπειτα από μια μακρά περίοδο έντασης γύρω από την αξιολόγηση και τις πειθαρχικές παραπομπές εκπαιδευτικών, με συνδικαλιστικές οργανώσεις να καταγγέλλουν επανειλημμένα ότι ένας μεγάλος αριθμός συναδέλφων τους έχει βρεθεί αντιμέτωπος με πειθαρχικές διαδικασίες εξαιτίας της συμμετοχής του στην απεργία-αποχή από την αξιολόγηση.

Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, είναι το κλίμα που κινδυνεύει να διαμορφωθεί μέσα στο δημόσιο σχολείο, γιατί όταν ένας εκπαιδευτικός αρχίζει να αναρωτιέται αν μια κινητοποίηση, μια δημόσια τοποθέτηση ή ακόμη και ένα σχόλιο σε μια κλειστή ομάδα συναδέλφων του μπορεί έπειτα από χρόνια να μετατραπεί σε υπηρεσιακό φάκελο, τότε η πειθαρχική διαδικασία παύει να αφορά αποκλειστικά εκείνον που κάθεται απέναντι από το συμβούλιο και αρχίζει να εκπέμπει μήνυμα προς ολόκληρο τον κλάδο.

Και υπάρχει εδώ μια βαθιά αντίφαση, την οποία το Υπουργείο Παιδείας δεν μπορεί να αγνοεί, καθώς το σχολείο ζητά από τους εκπαιδευτικούς να καλλιεργούν στους μαθητές την κριτική σκέψη, τη δημοκρατική συμμετοχή, την ελευθερία της έκφρασης, την υπεράσπιση της άποψής τους και την ενεργό στάση απέναντι στην κοινωνία, την ίδια στιγμή που ένα τμήμα του εκπαιδευτικού κόσμου αισθάνεται ότι η δική του κριτική στάση μπορεί να έχει υπηρεσιακές συνέπειες.

Το δημόσιο σχολείο, όμως, δεν μπορεί να ζητά από τους εκπαιδευτικούς να δημιουργήσουν ελεύθερους και σκεπτόμενους μαθητές, αν οι ίδιοι αισθάνονται ότι πρέπει να μετρούν κάθε λέξη τους, ούτε μπορεί η διαφωνία με μια κυβερνητική εκπαιδευτική επιλογή να συγχέεται αυτομάτως με την άρνηση εκπλήρωσης των υπηρεσιακών καθηκόντων.

Γι' αυτό και η υπόθεση των πέντε εκπαιδευτικών του Πειραιά είναι πολύ μεγαλύτερη από πέντε ονόματα σε έναν πειθαρχικό φάκελο.

Και ίσως υπάρχει ένας ιδιαίτερα συμβολικός τρόπος να περιγραφεί αυτό που συμβαίνει σήμερα: τα σχολεία τον Αύγουστο μπορεί να είναι κλειστά, τα πειθαρχικά όμως παραμένουν ανοιχτά.

Το κουδούνι θα ξαναχτυπήσει τον Σεπτέμβριο, οι μαθητές θα επιστρέψουν στις αίθουσες και οι εκπαιδευτικοί θα κληθούν για ακόμη μία φορά να τους μιλήσουν για δημοκρατία, ελευθερία, δικαιώματα και ενεργούς πολίτες.

Το ερώτημα είναι αν θα μπορούν να το κάνουν χωρίς να κοιτάζουν ταυτόχρονα πάνω από τον ώμο τους.