11-19-2026 17:05
Επικαιρότητα
- Κατηγορία: Εκπαίδευση
Γιατί οι εκπαιδευτικοί έχουν τόσες ευθύνες αλλά τόσο περιορισμένη εξουσία;

Κώστας Θεριανός
Η ευθύνη μεταφέρεται προς τα κάτω, ενώ η εξουσία λήψης αποφάσεων παραμένει συγκεντρωμένη προς τα πάνω
Στο ελληνικό δημόσιο σχολείο υπάρχει μια αντίφαση που σπάνια συζητείται. Οι εκπαιδευτικοί έχουν την ευθύνη της διδασκαλίας, της διαχείρισης της τάξης, της αξιολόγησης των μαθητών και της αντιμετώπισης πολλών προβλημάτων της σχολικής ζωής. Ωστόσο, έχουν περιορισμένη δυνατότητα να επηρεάσουν τις αποφάσεις που καθορίζουν τις συνθήκες της εργασίας τους.
Ο Αμερικανός κοινωνιολόγος Dan C. Lortie, στο κλασικό έργο του Schoolteacher: A Sociological Study (1975), επισημαίνει ότι οι εκπαιδευτικοί εργάζονται μέσα σε οργανισμούς στους οποίους η διοικητική εξουσία βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό έξω από τον επαγγελματικό τους έλεγχο. Η παρατήρηση αυτή, παρότι έχει διατυπωθεί στο πλαίσιο της εκπαίδευσης στις ΗΠΑ και πριν πολλά χρόνια, βοηθά να κατανοήσουμε ορισμένες αντιφάσεις του ελληνικού σχολείου.
Η ευθύνη στους εκπαιδευτικούς, οι αποφάσεις αλλού
Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα παραμένει ιδιαίτερα συγκεντρωτικό. Το Υπουργείο Παιδείας καθορίζει τα προγράμματα σπουδών, το ωρολόγιο πρόγραμμα, το θεσμικό πλαίσιο της αξιολόγησης και τους βασικούς κανόνες λειτουργίας των σχολείων. Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να εφαρμόσουν αυτές τις αποφάσεις, ακόμη και όταν διαπιστώνουν ότι δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των μαθητών τους.
Ένας εκπαιδευτικός μπορεί να διδάσκει σε πολυπληθές τμήμα, με μεγάλες μαθησιακές διαφοροποιήσεις και ανεπαρκή υποστήριξη. Παράλληλα, οφείλει να ολοκληρώσει τη διδακτέα ύλη, να κινητοποιήσει τους μαθητές και να αντιμετωπίσει προβλήματα συμπεριφοράς. Δεν αποφασίζει, όμως, για τον αριθμό των μαθητών, τις υποδομές ή τους διαθέσιμους πόρους. Έτσι, η ευθύνη μεταφέρεται προς τα κάτω, ενώ η εξουσία λήψης αποφάσεων παραμένει συγκεντρωμένη προς τα πάνω.
Η σημαντικότερη ίσως επισήμανση του Lortie είναι ότι άλλο πράγμα αποτελεί ο περιορισμός της εξουσίας των προϊσταμένων ενός οργανισμού και άλλο η απόκτηση πραγματικής συλλογικής εξουσίας από τους εκπαιδευτικούς.
Στο ελληνικό σχολείο οι εκπαιδευτικοί έχουν κατακτήσει θεσμικές εγγυήσεις, αλλά εξακολουθούν να έχουν περιορισμένη συμμετοχή στη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής πολιτικής. Η επιστημονική τους γνώση και η καθημερινή εμπειρία από τη σχολική τάξη σπάνια μετατρέπονται σε ουσιαστική δυνατότητα επηρεασμού των κεντρικών αποφάσεων.
Η πολιτεία ζητάει από τους εκπαιδευτικούς να καλλιεργούν την αυτονομία, την υπευθυνότητα και την κριτική σκέψη των μαθητών, όταν οι ίδιοι είναι κυρίως εκτελεστές αποφάσεων που λαμβάνονται χωρίς τη συμμετοχή τους.
Μετανάστες προς εξαγωγή; Αντιδράσεις για το σχέδιο Ελλάδας και τεσσάρων χωρών της ΕΕ
ΕΕΔΑ: Σοβαρές ανησυχίες για τον σχεδιαζόμενο «κόμβο επιστροφής» μεταναστών στη Ρουάντα – Αντιδράσεις για το σχέδιο πέντε ευρωπαϊκών χωρών Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου...
Ντρέπεται και η ντροπή: Το κράτος απειλεί τον γονιό αντί να προστατεύσει το παιδί, όπως έχει υποχρέωση (και εκ του νόμου)
ΣΕΠΕ Κέρκυρας: Σχολεία χωρίς πόρους και υποστήριξη – Καταγγελία για την απαξιωτική στάση της Δημοτικής Αρχής
18 Νοέμβρη 1943: Η αναγκαστική προσγείωση του αμερικανικού B-17 στη Λευκίμμη – Η διάσωση των δέκα αεροπόρων και η άγνωστη δράση του ΕΑΜ