11-19-2026 17:05
Επικαιρότητα
- Κατηγορία: Διεθνή
Μετανάστες προς εξαγωγή; Αντιδράσεις για το σχέδιο Ελλάδας και τεσσάρων χωρών της ΕΕ
ΕΕΔΑ: Σοβαρές ανησυχίες για τον σχεδιαζόμενο «κόμβο επιστροφής» μεταναστών στη Ρουάντα – Αντιδράσεις για το σχέδιο πέντε ευρωπαϊκών χωρών
Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) εκφράζει σοβαρές ανησυχίες για την πρωτοβουλία Ελλάδας, Γερμανίας, Αυστρίας, Δανίας και Ολλανδίας να δημιουργήσουν «κόμβο επιστροφής» μεταναστών στη Ρουάντα. Προειδοποιεί για κινδύνους παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων, έλλειψη διαφάνειας και προβλήματα λογοδοσίας, ενώ ζητά να δημοσιοποιηθεί η συμφωνία και να ελεγχθεί η συμβατότητά της με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο. Αντιδράσεις εκφράζει και ο ΟΗΕ, αμφισβητώντας την αποτελεσματικότητα τέτοιων πρακτικών και προειδοποιώντας για την εξωτερικοποίηση των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων.
Το σχέδιο μεταφοράς μεταναστών στη Ρουάντα προκαλεί αντιδράσεις – Παρέμβαση της ΕΕΔΑ και του ΟΗΕ
Σοβαρές ανησυχίες για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων προκαλεί η πρωτοβουλία πέντε κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να δημιουργήσουν «κόμβο επιστροφής» (return hub) μεταναστών στη Ρουάντα. Στην κοινή πρωτοβουλία συμμετέχουν η Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία και η Ολλανδία, η οποία ανακοινώθηκε στις 16 Νοεμβρίου στη Βιέννη.
Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις εξελίξεις, επισημαίνοντας ότι η σχεδιαζόμενη εξωτερικοποίηση των διαδικασιών επιστροφής σε τρίτες χώρες, με τις οποίες οι μεταφερόμενοι άνθρωποι ενδέχεται να μην έχουν κανέναν προηγούμενο δεσμό, συνιστά σημαντική αλλαγή στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική και εγείρει σοβαρά ζητήματα προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων και λογοδοσίας.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τα πέντε κράτη πρόκειται να προχωρήσουν σε διαπραγματεύσεις με τη Ρουάντα για τη μεταφορά πολιτών τρίτων χωρών που δεν διαθέτουν δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν μπορούν να επιστραφούν στη χώρα καταγωγής τους.
Παρέμβαση του ΟΗΕ: «Όχι στην εξωτερικοποίηση των υποχρεώσεων»
Ανησυχία για το σχέδιο εξέφρασε και ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, προειδοποιώντας για τους κινδύνους που συνεπάγεται η μεταφορά ανθρώπων σε μια χώρα με την οποία δεν έχουν πραγματική σχέση.
«Ανησυχούμε για τους κινδύνους για τα ανθρώπινα δικαιώματα που ενέχει η προγραμματισμένη μεταφορά ανθρώπων από πέντε χώρες της ΕΕ στη Ρουάντα», δήλωσε, επισημαίνοντας παράλληλα ότι και η ίδια η χώρα αντιμετωπίζει προκλήσεις στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο Ύπατος Αρμοστής υπογράμμισε ότι η λύση δεν βρίσκεται σε μεμονωμένα και συχνά ιδιαίτερα δαπανηρά μέτρα, με τα οποία ζητείται από μακρινές χώρες να αναλάβουν μέρος της διαχείρισης της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. Όπως τόνισε, δεν μπορεί να γίνεται εξωτερική ανάθεση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή ζητά συνολική εξέταση των βαθύτερων αιτιών της μετανάστευσης, όπως οι παγκόσμιες ανισότητες, οι αδικίες στο διεθνές οικονομικό και χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι βίαιες συγκρούσεις και οι γεωπολιτικές εντάσεις. Παράλληλα, επισημαίνει την ανάγκη επαρκών επενδύσεων στις χώρες προέλευσης, ώστε να δημιουργηθούν βιώσιμες προοπτικές για τους πληθυσμούς τους.
Από την πλευρά της, η Ρουάντα παρουσιάζει το σχέδιο ως μια προσπάθεια παροχής «δεύτερης ευκαιρίας» στους ανθρώπους που θα μεταφέρονται στο έδαφός της. Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ωστόσο, εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικές.
Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) ανακοίνωσε ότι έλαβε αίτημα από τη Ρουάντα για επιχειρησιακή υποστήριξη σχετικά με τους προτεινόμενους μηχανισμούς επιστροφής. Διευκρίνισε, πάντως, ότι οποιαδήποτε συνδρομή θα παρέχεται υπό την προϋπόθεση της συμμόρφωσης με την εντολή του και τα ισχύοντα διεθνή πρότυπα, ενώ θα ξεκινήσει μόνο μετά την άφιξη των ανθρώπων στη χώρα προορισμού.
Το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει εκπτώσεις στα δικαιώματα
Η ΕΕΔΑ επισημαίνει ότι ο νέος Κανονισμός (ΕΕ) 2026/2280 για τις επιστροφές προβλέπει τη δυνατότητα επιστροφών σε τρίτες χώρες υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και εγγυήσεις. Ωστόσο, η σχετική πρόβλεψη δεν απαλλάσσει τα εμπλεκόμενα κράτη από την υποχρέωση να διασφαλίζουν σε κάθε στάδιο την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Απαιτείται εξατομικευμένη αξιολόγηση των ιδιαίτερων αναγκών και περιστάσεων κάθε ανθρώπου, ενώ κάθε συμφωνία και απόφαση μεταφοράς οφείλει να συμμορφώνεται πλήρως με τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει, σύμφωνα με την Επιτροπή, και η προηγούμενη απόπειρα του Ηνωμένου Βασιλείου να εφαρμόσει διαφορετικό, αλλά συναφή μηχανισμό μεταφοράς αιτούντων άσυλο στη Ρουάντα, η οποία ανέδειξε τους σοβαρούς κινδύνους τέτοιων πολιτικών.
Παράλληλα, εισηγητές της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης (PACE) έχουν ήδη καλέσει τις εμπλεκόμενες χώρες να μην προχωρήσουν στον συγκεκριμένο σχεδιασμό, εκφράζοντας σοβαρές νομικές και ανθρωπιστικές επιφυλάξεις.
«Οι άνθρωποι δεν είναι αντικείμενα μετακίνησης»
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η ΕΕΔΑ στην ανθρώπινη διάσταση του ζητήματος. Εκφράζει τον προβληματισμό της για την αναλογικότητα ενός μηχανισμού που προβλέπει τη μεταφορά ανθρώπων σε μια τρίτη χώρα, χωρίς να έχουν οποιονδήποτε προηγούμενο δεσμό με αυτήν.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει, η διαχείριση της μετανάστευσης δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τα πρόσωπα ως αντικείμενα μετακίνησης από τη μία χώρα στην άλλη.
Ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας προϋποθέτει ότι κάθε μέτρο επιστροφής λαμβάνει υπόψη το συγκεκριμένο πρόσωπο, τις ατομικές περιστάσεις του και τις συνέπειες που μπορεί να έχει για τη ζωή του η μεταφορά σε μια τρίτη χώρα.
Η Επιτροπή θέτει, επίσης, ζήτημα οικονομικού κόστους. Ζητά να δημοσιοποιηθεί και να αξιολογηθεί το πραγματικό κόστος ανά μεταφερόμενο πρόσωπο, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών μεταφοράς, διαμονής, λειτουργίας, εποπτείας και ενδεχόμενης περαιτέρω επιστροφής. Το κόστος αυτό πρέπει να συγκριθεί με εναλλακτικές πολιτικές επιστροφής και επανένταξης στις χώρες καταγωγής.
Να δημοσιοποιηθεί η συμφωνία και να υπάρξει ουσιαστικός έλεγχος
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα που αναδεικνύει η ΕΕΔΑ αφορά τη νομική φύση και το περιεχόμενο της σχεδιαζόμενης συμφωνίας με τη Ρουάντα.
Ζητά να αποσαφηνιστούν πλήρως η κατανομή των ευθυνών μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών, οι διαδικασίες ατομικής αξιολόγησης, οι δυνατότητες δικαστικής προστασίας, καθώς και οι μηχανισμοί ανεξάρτητης παρακολούθησης και λογοδοσίας.
Επισημαίνει, μάλιστα, ότι το γεγονός πως η συμφωνία προωθείται από επιμέρους κράτη-μέλη και όχι από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία κενών ως προς τον ενωσιακό και δικαστικό έλεγχο ή την προστασία που κατοχυρώνει ο ευρωπαϊκός Χάρτης.
Η ΕΕΔΑ καλεί την Ελληνική Πολιτεία, πριν από την οριστικοποίηση οποιασδήποτε συμφωνίας με τη Ρουάντα, να δημοσιοποιήσει το περιεχόμενο και τη νομική μορφή του σχεδιαζόμενου πλαισίου και να διασφαλίσει τον προηγούμενο και ουσιαστικό έλεγχο της συμβατότητάς του με τις διεθνείς και ενωσιακές υποχρεώσεις της χώρας.
Το τελικό μήνυμα της Επιτροπής είναι σαφές: η αποτελεσματικότητα της πολιτικής επιστροφών δεν μπορεί να επιδιώκεται σε βάρος της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων ούτε να συνεπάγεται μετακύλιση της ευθύνης πέρα από τα ευρωπαϊκά σύνορα.
Μάλιστα, αμφισβητεί ευθέως και την ίδια την αποτελεσματικότητα τέτοιων μέτρων, σημειώνοντας ότι δεν αποδεικνύεται από κανένα εμπειρικό στοιχείο.
Μετανάστες προς εξαγωγή; Αντιδράσεις για το σχέδιο Ελλάδας και τεσσάρων χωρών της ΕΕ
ΕΕΔΑ: Σοβαρές ανησυχίες για τον σχεδιαζόμενο «κόμβο επιστροφής» μεταναστών στη Ρουάντα – Αντιδράσεις για το σχέδιο πέντε ευρωπαϊκών χωρών Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου...
Ντρέπεται και η ντροπή: Το κράτος απειλεί τον γονιό αντί να προστατεύσει το παιδί, όπως έχει υποχρέωση (και εκ του νόμου)
ΣΕΠΕ Κέρκυρας: Σχολεία χωρίς πόρους και υποστήριξη – Καταγγελία για την απαξιωτική στάση της Δημοτικής Αρχής
18 Νοέμβρη 1943: Η αναγκαστική προσγείωση του αμερικανικού B-17 στη Λευκίμμη – Η διάσωση των δέκα αεροπόρων και η άγνωστη δράση του ΕΑΜ