Σαν σήμερα 5 Μάρτη 1870 (ή 1871) γεννήθηκε η Ρόζα (Ροζαλία) Λούξεμπουργκ στο Ζάμος (Zamość) κοντά στο Λούμπλιν (Lublin) στην τότε ελεγχόμενη από τους Ρώσους Πολωνία. Γεννήθηκε σε μια εβραϊκή οικογένεια. Οι πηγές διαφέρουν ως προς το έτος γέννησής της – έδωσε ως έτος γέννησης το 1871 στο βιογραφικό της σημείωμα για το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης, αλλά το απολυτήριο Λυκείου της (Abitur) το 1887 αναγράφει πως ήταν 17, άρα γεννημένη το 1870. Ήταν το πέμπτο παιδί του Εβραίου εμπόρου ξυλείας Ελίας Λούξεμπουργκ Γ’ και της συζύγου του Λίνε (πατρικό όνομα: Λέβενσταϊν). Σε ηλικία 5 χρονών αναγκάστηκε να φορέσει γύψο στα πόδια της για έναν ολόκληρο χρόνο, με αποτέλεσμα να κουτσαίνει ελαφρά από το δεξί πόδι για την υπόλοιπη ζωή της.

Μετά τη μετακόμιση της οικογένειάς της στη Βαρσοβία, η Ρόζα παρακολούθησε εκεί ένα Γυμνάσιο θηλέων από το 1880. Ακόμα και εκείνη την πρώιμη εποχή ήταν μέλος του «Προλεταριάτου», ενός αριστερού Πολιτικού κόμματος, από το 1886. Το Προλεταριάτο είχε ιδρυθεί το 1882, είκοσι χρόνια πριν από τα Ρωσικά εργατικά κόμματα, και ξεκίνησε με την οργάνωση μιας γενικής απεργίας. Ως αποτέλεσμα, πέντε από τους ηγέτες του εκτελέστηκαν και το κόμμα διαλύθηκε. Μερικά από τα μέλη του κατάφεραν να συναντώνται κρυφά. Η Ρόζα ήταν ένα από αυτά τα μέλη.

H Ρόζα Λούξεμπουργκ (1870 (-71) -1919) ανήκει στους ηγέτες της επαναστατικής Αριστεράς στη Γερμανία. Άρχισε την επαναστατική της δράση στα τέλη του 19^ου αιώνα. Ήταν από τους θεμελιωτές του πολωνικού σοσιαλδημοκρατικού κινήματος και πάλευε ενάντια στον εθνικισμό στις γραμμές του. Από το 1897 παίρνει μέρος στο γερμανικό σοσιαλδημοκρατικό κίνημα και αγωνίζεται ενάντια στον μπερνσταϊνισμό και το μιλλερανισμό (είσοδος του σοσιαλδημοκράτη Mιλλεράν στη γαλλική κυβέρνηση που συμμετείχε και ο στρατηγός Γκαλιφέ σφαγέας της Κομμούνας· ο Μπερνστάιν υποστήριζε ότι το SPD πρέπει να αλλάξει και από κόμμα της σοσιαλιστικής επανάστασης να γίνει κόμμα του κοινοβουλευτικού δρόμου. Υποστήριζε ότι ο καπιταλισμός έχει αλλάξει από την εποχή του Μαρξ).

Όταν το 1904 διασπάται το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της Ρωσίας, η Ρόζα δεν αντιλαμβάνεται την αξία του μπολσεβικισμού και στηρίζει τις απόψεις της σε μιαν αντίληψη «θολής ενότητας» και γι’ αυτό κριτικάρεται από τον Λένιν. Συμμετέχει στην πρώτη ρωσική εξέγερση στη Βαρσοβία και το 1907 παίρνει μέρος στο 5ο συνέδριο (Λονδίνο) του ΣΔEKP και υποστηρίζει τις θέσεις των μπολσεβίκων και ειδικότερα τις θέσεις για το ρόλο της αστικής τάξης και την αναγκαιότητα της επανάστασης. Γράφει τα βιβλία: «Επανάσταση ή μεταρρύθμιση», «H μαζική απεργία, το κόμμα και οι εργατικές ενώσεις», «H γενική απεργία και η γερμανική σοσιαλδημοκρατία», «Εισαγωγή στην πολιτική οικονομία» και «Συσσώρευση Κεφαλαίων».

H Ρόζα Λούξεμπουργκ αγωνίστηκε ακούραστα ενάντια στο μιλιταρισμό και τον ιμπεριαλισμό, ενάντια στην αποικιοκρατική πολιτική των ιμπεριαλιστών. Γι’ αυτές τις απόψεις της κυνηγήθηκε και φυλακίστηκε για τέσσερα χρόνια. Mε έναν κάθετο τρόπο αντιμετώπισε το σοσιαλδημοκράτη ρεβιζιονιστή K. Kάουτσκι, αποκαλύπτοντας ότι η «κεντριστική τάση» οδηγεί στη δεξιά πολιτική τους εργάτες. Ήταν μια από τις ηγετικές φυσιογνωμίες της αριστερής πτέρυγας της δεύτερης Διεθνούς και από τους πρωτεργάτες της δημιουργίας της ομάδας «Iντερνάσιοναλ», που μεταγενέστερα μετονομάστηκε σε ομάδα Σπάρτακου και πιο αργά «Ένωση Σπάρτακου». Χαιρέτισε με ενθουσιασμό την Οκτωβριανή Επανάσταση και ήταν από τα ιδρυτικά μέλη του K.K. Γερμανίας ως εισηγήτρια του προγράμματός του στο ιδρυτικό του συνέδριο (30/12/1918-1/1/1919), λίγο πριν δολοφονηθεί.

Πολλοί λεγόμενοι αριστεροί επαναστάτες και γραφειοκράτες επιχείρησαν να διαστρεβλώσουν το έργο της κηρύσσοντας ταυτόχρονα και τη λήθη. O Λένιν, που εκτιμούσε πολύ τη Ρόζα Λούξεμπουργκ, έκανε επανειλημμένα κριτική των λαθών της (στα ζητήματα που αφορούσαν το ρόλο του κόμματος, τον ιμπεριαλισμό, το εθνικό αποικιακό ζήτημα, στο αγροτικό ζήτημα, στο ζήτημα της διαρκούς επανάστασης), βοηθώντας την μ’ αυτό τον τρόπο να πάρει σωστή θέση. O Λένιν, εκτιμώντας τις επαναστατικές της αρετές, αναφέρθηκε γι’ αυτήν εγκωμιαστικά ως τον «αετό» του γερμανικού προλεταριάτου. H ίδια η Λούξεμπουργκ σαν κομμουνίστρια αναγνώρισε πολλά από τα λάθη της και υπεράσπισε, θυσιάζοντας και τη ζωή της, τα συμφέροντα της εργατικής τάξης. Ο Λένιν αναφερόμενος στο έργο της Pόζας Λούξεμπουργκ γράφει: «Ήταν και παραμένει ένας αετός. Και όχι μόνο η μνήμη της θα είναι πάντα ιερή για τους κομμουνιστές όλου του κόσμου, μα και η βιβλιογραφία της και η πλήρης συλλογή των έργων της… θα είναι ένα διδακτικότατο μάθημα, που θα διαπαιδαγωγεί πολλές γενιές κομμουνιστών σε όλο τον κόσμο». Τα έργα της θα είναι ωφέλιμο δίδαγμα για τη διαπαιδαγώγηση πολλών γενεών των κομμουνιστών όλου του κόσμου.

Στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου όλα τα κόμματα στο έδαφος των ιμπεριαλιστικών χωρών (μ’ εξαίρεση τους Σπαρτακιστές των Ρ. Λούξεμπουργκ – Κ. Λίμπκνεχτ στη Γερμανία) ψήφισαν τους πολεμικούς προϋπολογισμούς των αστικών τάξεών τους. Αλλά ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος σάρωσε τον Κάουτσκι και τον υπεριμπεριαλισμό του. Ωστόσο, η Ρόζα Λούξεμπουργκ (αητός που πέταξε χαμηλά κατά τον Λένιν) δεν απέφυγε να διατυπώσει λαθεμένη προσέγγιση για τον ιμπεριαλισμό. Κατά την Ρ. Λούξεμπουργκ, οι καπιταλιστικές κρίσεις που οδηγούν στον πόλεμο δεν πηγάζουν από τις δομικές εσωτερικές αντιθέσεις του καπιταλισμού αλλά από «μη καπιταλιστικά τρίτα πρόσωπα». Η Ρ. Λούξεμπουργκ, επηρεασμένη από μενσεβίκικες θέσεις, υποστηρίζει ότι ο καπιταλισμός αδυνατεί να συσσωρεύσει και συγκρούεται με τις καθυστερημένες παραγωγικές σχέσεις στις αποικίες του. Μ’ αυτό τον τρόπο, η Ρ. Λούξεμπουργκ δεν βλέπει τον ιμπεριαλισμό σαν ιδιαίτερο στάδιο στην πορεία ανάπτυξης του καπιταλισμού. Έτσι, θεωρεί ότι οι κρίσεις του πηγάζουν όχι από τις εσωτερικές αντιθέσεις του που είναι πάγιες και εγγενείς, αλλά από εξωτερικούς παράγοντες. Ουσιαστικά καταλήγει στο συμπέρασμα της αυτόματης κατάργησης του καπιταλισμού που θα προκύψει από την αδυναμία συσσώρευσης. Έτσι, ενώ η Γερμανίδα κομμουνίστρια είναι υπέρ της προλεταριακής επανάστασης, υποβαθμίζει το ρόλο της οργανωμένης και συνειδητής πρωτοπορίας σε ένα ανώτατο επίπεδο οργανωτικής και πολιτικής πάλης . Είναι ακριβώς αυτός ο λόγος που η Ρ. Λούξεμπουργκ θεωρούσε τη γενική απεργία και όχι την ένοπλη εξέγερση σαν βασικό όπλο της επανάστασης και οδήγησε στην ήττα το επαναστατικό κίνημα στη Γερμανία, αλλά και γι’ αυτό το λόγο η κόκκινη Ρόζα είναι τόσο προσφιλής στις οργανώσεις του «αυθόρμητου» και της «νέας…», ή «εναλλακτικής…» ή «επαναστατικής…» ή όπως αλλιώς «Αριστεράς…».

Η Ρόζα Λούξεμπουργκ ανήκει στις τάξεις του παγκόσμιου προλεταριάτου και όχι στους σαλονάτους αντικομμουνιστές που ανακάλυψαν πως τους πέφτει βαρύς ο μπολσεβίκος Λένιν σε αντίθεση με την «κοινωνική Ρόζα». Σε όλους αυτούς τους «μικρούς» Kάουτσκι, Έμπερτ, Σάιντεμαν, υψώνεται η φωνή της στο άρθρο της «η τάξη επικρατεί στο Βερολίνο» που γράφτηκε μιαν ημέρα πριν να εκτελεστεί!

«H TΑΞΗ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙ ΣΤΟ BΕΡΟΛΙΝΟ, ΗΛΙΘΙΟΙ ΔΗΜΙΟΙ! H ΤΑΞΗ ΣΑΣ ΕΙΝΑΙ ΧΤΙΣΜΕΝΗ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΜΜΟ. H ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΑΥΡΙΟ ΘΑ ΥΨΩΣΕΙ ΤΗ ΒΡΟΝΤΕΡΗ ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΩΣ ΤΟΥΣ ΟΥΡΑΝΟΥΣ. TΡΟΜΑΓΜΕΝΟΙ Θ’ ΑΚΟΥΣΕΤΕ ΤΟ ΝΙΚΗΤΗΡΙΟ ΣΑΛΠΙΣΜΑ. ΗΜΟΥΝ, ΕΙΜΑΙ ΚΑΙ ΘΑ ΕΙΜΑΙ!».

Παραθέματα
«Στην αστική κοινωνία ο ρόλος της Αριστεράς είναι ο ρόλος του κόμματος αντιπολίτευσης. Σε κόμμα εξουσίας επιτρέπεται να υψωθεί μόνο πάνω στα ερείπια του αστικού κράτους»
«Λασπωμένη, ατιμασμένη, βουτηγμένη μέσα στο ίδιο της το αίμα, στάζοντας πύον: να πώς παρουσιάζεται η αστική κοινωνία, να ποιο είναι το πραγματικό της πρόσωπο. Δεν είναι πια όπως κάποτε, που φτιασιδωμένη και φορώντας το πέπλο της εντιμότητας επιδιδόταν στην κουλτούρα και στη φιλοσοφία, στην ηθική και στην τάξη, στην ειρήνη και στο δίκαιο. Τώρα μοιάζει με θηρίο αρπαχτικό, όργιο αναρχίας, μάστιγα του πολιτισμού και της ανθρωπότητας. Η αστική κοινωνία φανερώνεται ολόγυμνη, όπως πραγματικά είναι.»
«Η ελευθερία είναι μόνο για τους αντιφρονούντες/αυτούς που σκέφτονται διαφορετικά». Αυτό αποτελεί μέρος μια μεγαλύτερης φράσης:
«Ελευθερία μόνο για τα μέλη της κυβέρνησης, μόνο για τα μέλη του Κόμματος – αν και είναι πολυάριθμα – δεν είναι καθόλου ελευθερία. Η ελευθερία είναι ελευθερία γι αυτούς που σκέφτονται διαφορετικά. Η ουσία της πολιτικής ελευθερίας δεν εξαρτάται από τους φανατικούς της “δικαιοσύνης”, αλλά μάλλον στις αναζωογονητικές, ευεργετικές και καθαρτικές πράξεις αυτών που σκέπτονται διαφορετικά. Αν η “ελευθερία” γίνει “προνόμιο”, η λειτουργία της πολιτικής ελευθερίας σπάει.»
«Ο Μαρξισμός είναι μια επαναστατική παγκόσμια θεώρηση που πρέπει πάντα να μάχεται για νέες αποκαλύψεις. Ο Μαρξισμός δεν πρέπει να αποστρέφεται τίποτα περισσότερο από το να μείνει παγωμένος στην παροντική του μορφή. Είναι στα καλύτερά του όταν χτυπά το κεφάλι του από αυτοκριτική, και μέσα στους ιστορικούς κεραυνούς και αστραπές, διατηρεί το σθένος του.»
Σε ανάμνηση
Ένας ποιητικός επικήδειος για την Ρόζα Λούξεμπουργκ (Epitaph(1919)) γράφτηκε από τον Μπέρτολντ Μπρεχτ, και μελοποιήθηκε από τον Κουρτ Βάιλ (The Berlin Requiem):

Η Κόκκινη Ρόζα χάθηκε κι αυτή

Κανείς δεν ξέρει πού το κορμί της παραχώσαν

Έλεγε την αλήθεια στους φτωχούς

Γι’ αυτό κι οι πλούσιοι τη σκοτώσαν

Η Ανατολικογερμανική κυβέρνηση ονόμασε Rosa-Luxembourg-Platz και τον παρακείμενο σταθμό στο ιστορικό κέντρο της πόλης του Βερολίνου, Mitte, προς τιμήν της. Στην Rosa-Luxembourg-Platz βρίσκεται το Volksbühne (Το Θέατρο του Λαού). Το όνομα παρέμεινε και μετά την επανένωση.