Τις αντιλήψεις των πολιτών για την οικονομία, τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες στην Ελλάδα, τις ιδεολογικές τους στάσεις για τη σφαίρα της οικονομίας και τις απόψεις τους για συγκεκριμένες οικονομικές πολιτικές σε βασικούς τομείς ενδιαφέροντος εξετάζει η νέα μεγάλη έρευνα του Eteron – Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή με τίτλο «Οικονομική Δικαιοσύνη».

Σύμφωνα με τα ευρήματα του γκάλοπ, που πραγματοποιήθηκε από την aboutpeople για λογαριασμό του Ινστιτούτου Eteron τον Απρίλιο του 2026, το 63,4% των πολιτών δηλώνει δυσαρεστημένο από την προσωπική οικονομική του κατάσταση, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το 57,3% του 2021.

Την ίδια στιγμή, το 81,9% θεωρεί ότι ο παραγόμενος πλούτος κατανέμεται άδικα, με τους επιχειρηματίες να ευνοούνται και τους εργαζόμενους να λαμβάνουν ελάχιστα. Παράλληλα, το 82,2% πιστεύει ότι η σημερινή κρατική πολιτική ευνοεί κυρίως τις μεγάλες επιχειρήσεις.

Η αντίληψη της κοινωνικής αδικίας αποτυπώνεται με ακόμη πιο έντονο τρόπο στη συνολική εικόνα της χώρας: το 80,4% των ερωτηθέντων χαρακτηρίζει την Ελλάδα άδικη χώρα, έναντι 74,5% το 2021, ενώ το 84% θεωρεί ότι οι αδικίες στην Ελλάδα είναι μεγαλύτερες σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Οι πολίτες φορολογική δικαιοσύνη

Η έρευνα αναδεικνύει σαφή κοινωνική απαίτηση για έναν ισχυρότερο δημόσιο ρόλο στην οικονομία. Το 48,9% προκρίνει ένα οικονομικό σύστημα που βασίζεται περισσότερο στον κρατικό σχεδιασμό και την κρατική παρέμβαση, έναντι 41,6% που προτιμά ένα μοντέλο περισσότερο προσανατολισμένο στην ελεύθερη αγορά.

Αντίστοιχα, το 61,9% υποστηρίζει την αύξηση της φορολογίας στα υψηλά εισοδήματα και τον μεγάλο πλούτο, προκειμένου να ενισχυθούν οι δημόσιες υπηρεσίες, το κοινωνικό κράτος και η μείωση των ανισοτήτων. Ακόμη ισχυρότερη είναι η συμφωνία με τη θέση ότι πρέπει να αυξηθούν οι φόροι στους πλούσιους για να υπάρξει φορολογική δικαιοσύνη και στήριξη των πιο αδύναμων, με το σχετικό ποσοστό να φτάνει το 86,5%.

Ταυτόχρονα, το 87,1% θεωρεί ότι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι σηκώνουν κυρίως το φορολογικό βάρος στην Ελλάδα, στοιχείο που αναδεικνύει την ένταση με την οποία βιώνεται η φορολογική ανισότητα.

Καθολική απαίτηση για δημόσιο έλεγχο σε κρίσιμα κοινωνικά αγαθά

Η προτίμηση των πολιτών υπέρ του δημόσιου ελέγχου παραμένει ιδιαίτερα ισχυρή στους βασικούς κοινωνικούς τομείς. Συγκεκριμένα, ο δημόσιος έλεγχος προκρίνεται:

• στην Παιδεία από το 90,8%,
• στην Ύδρευση από το 90,4%,
• στην Υγεία από το 90,2%,
• στην Κοινωνική Ασφάλιση και την ασφάλιση υγείας από το 87,8%,
• στην Ενέργεια από το 77,5%,
• στις επίγειες Μεταφορές από το 72,3%.

Ακόμη και στο τραπεζικό σύστημα, το 54,4% τάσσεται υπέρ ενός κυρίως δημόσιου ελέγχου. Οι αεροπορικές μεταφορές αποτελούν τον μόνο τομέα στον οποίο πλειοψηφεί η επιλογή του ιδιωτικού τομέα, με 56,8%.

Χαμηλοί μισθοί και κόστος στέγασης στην κορυφή των κοινωνικών αδικιών

Η οικονομική πίεση αποτυπώνεται καθαρά και στην εμπειρία της εργασίας. Μόλις το 36,7% των εργαζομένων θεωρεί ότι λαμβάνει δίκαιες οικονομικές απολαβές για το επάγγελμα που ασκεί, ενώ το 62,4% απαντά ότι οι απολαβές του είναι λίγο ή καθόλου δίκαιες. Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και ως προς την αντιστοίχιση των απολαβών με την εμπειρία και την προσπάθεια στην εργασία, όπου το 62,8% δηλώνει δυσαρεστημένο.

Στην ερώτηση για τις μεγαλύτερες αδικίες που αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα, οι πολίτες τοποθετούν στην κορυφή:

• τους χαμηλούς μισθούς που δεν επιτρέπουν αξιοπρεπή διαβίωση, με 60,7%,
• το υψηλό κόστος στέγασης για όσους μένουν στο ενοίκιο, με 57,7%,
• την έλλειψη αξιοκρατίας, με 45,8%,
• τις ανισότητες στη φορολογία, με 45,1%,
• την εργασιακή υποαπασχόληση των νέων, με 39,1%.

Σε ό,τι αφορά τη στεγαστική πολιτική, οι βασικές προτεραιότητες που επιλέγουν οι πολίτες είναι τα χαμηλότοκα δάνεια για αγορά πρώτης κατοικίας με 56,4%, το πλαφόν στις αυξήσεις ενοικίων με 46,8% και η κατασκευή κοινωνικών κατοικιών με 38,9%.

Οι ανισότητες δεν θεωρούνται φυσικό φαινόμενο

Τα αποτελέσματα καταγράφουν μια ισχυρή κοινωνική αντίληψη ότι η ελευθερία, η δικαιοσύνη και η ανάπτυξη δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από την κοινωνική προστασία.

Το 64,4% θεωρεί ότι η ατομική ελευθερία προϋποθέτει την απελευθέρωση από τη φτώχεια, ένα ισχυρό σύστημα κοινωνικής προστασίας και ενεργό ρόλο του κράτους στον περιορισμό των αγορών. Παράλληλα, το 66,4% εκτιμά ότι οι οικονομικές ανισότητες δεν αποτελούν φυσικό φαινόμενο, αλλά αποτέλεσμα του οικονομικού και κοινωνικού συστήματος.

Η σημασία του ζητήματος είναι σχεδόν καθολικά αναγνωρισμένη: το 88,1% αξιολογεί τις ανισότητες ως πολύ ή αρκετά σημαντικό πρόβλημα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η υποστήριξη των συλλογικών θεσμών στην εργασία: το 71,3% θεωρεί ότι χωρίς ισχυρά συνδικάτα και συλλογικές συμβάσεις δεν μπορούν να υπάρξουν καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.

Έμφυλες διακρίσεις και ισότητα στην εργασία

Η έρευνα καταγράφει επίσης ισχυρή αναγνώριση των έμφυλων ανισοτήτων στην αγορά εργασίας. Το 65,9% θεωρεί ότι οι γυναίκες δεν έχουν τις ίδιες ευκαιρίες με τους άνδρες να προσληφθούν και να καταλάβουν θέσεις που αντιστοιχούν στα προσόντα τους, ενώ το 63,5% πιστεύει ότι οι γυναίκες χρειάζεται να προσπαθήσουν περισσότερο από άνδρες με τα ίδια προσόντα για να αναγνωριστούν.

Παράλληλα, το 69% θεωρεί ότι η σεξουαλική παρενόχληση είναι πολύ διαδεδομένη στους χώρους εργασίας, ενώ το 84,1% συμφωνεί ότι τα ομοφυλόφιλα και τρανσεξουαλικά άτομα πρέπει να αντιμετωπίζονται ισότιμα στις προσλήψεις και στην εργασία τους.

Η κοινωνική ασφάλιση και η σοσιαλδημοκρατία ως ισχυρές αναφορές

Σε ό,τι αφορά το ασφαλιστικό σύστημα, το 78,4% θεωρεί δικαιότερη την κοινωνική ασφάλιση, καθώς επιτρέπει τη συλλογική αντιμετώπιση των κινδύνων στη βάση της αλληλεγγύης, έναντι 18,2% που προτιμά την ιδιωτική ασφάλιση.

Στο πεδίο των ιδεολογικών αναφορών, η σοσιαλδημοκρατία καταγράφεται ως η προσέγγιση που, σύμφωνα με τους περισσότερους ερωτηθέντες, μπορεί να εγγυηθεί ισχυρότερη και δικαιότερη ανάπτυξη, συγκεντρώνοντας 20,6%. Ακολουθούν ο σοσιαλισμός με 18,9% και ο φιλελευθερισμός με 16,6%.

Παράλληλα, η Κεντροαριστερά/Αριστερά εμφανίζεται να διαθέτει προβάδισμα εμπιστοσύνης έναντι της Κεντροδεξιάς/Δεξιάς σε ζητήματα όπως η μείωση των οικονομικών ανισοτήτων με 48%, η φορολογική δικαιοσύνη με 40,4%, το δίκαιο συνταξιοδοτικό σύστημα με 40,2% και η επέκταση των συλλογικών διαπραγματεύσεων με 48,8%.

Ένα σαφές κοινωνικό μήνυμα

Τα ευρήματα της έρευνας σκιαγραφούν μια κοινωνία που δεν αντιμετωπίζει τις ανισότητες ως αναπόφευκτες, αλλά ως ζήτημα πολιτικών επιλογών. Οι πολίτες ζητούν δίκαιους μισθούς, προσιτή στέγη, ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες, φορολογική δικαιοσύνη, κοινωνική ασφάλιση και ουσιαστική προστασία στην εργασία.

Η εικόνα που προκύπτει είναι σαφής: η οικονομική ανάπτυξη δεν αξιολογείται μόνο με βάση τους δείκτες της αγοράς, αλλά με βάση το κατά πόσο παράγει ασφάλεια, αξιοπρέπεια και δικαιοσύνη για την κοινωνική πλειοψηφία.

Σχετικά με την έρευνα

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την aboutpeople για λογαριασμό του Ινστιτούτου Eteron τον Απρίλιο του 2026 και εξετάζει τις αντιλήψεις των πολιτών γύρω από την οικονομική δικαιοσύνη, την αγορά εργασίας, τις ανισότητες, τον ρόλο του κράτους στην οικονομία και τις ιδεολογικές τους τοποθετήσεις σε βασικά κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα. Στην έρευνα συμμετείχαν 1504 άνδρες και γυναίκες 17 ετών και άνω από όλη την Ελλάδα. 

Συντελεστές Έρευνας:

Συντονιστής ερευνητικού έργου: Αντώνης Γαλανόπουλος, Project coordinator Eteron, Δρ. Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ.

Εξωτερικός επιστημονικός συνεργάτης: Μαρία Καραμεσίνη, Καθηγήτρια Οικονομικών της Εργασίας και της Κοινωνικής Πολιτικής, Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Αναδημοσίευση από topontiki.gr