Χρήστος Κάτσικας

Ενα επιχειρησιακό μοντέλο, στο πλαίσιο του οποίου το σχολείο θα λειτουργεί ως ανταγωνιστική μονάδα σε "εκπαιδευτική αγορά"

Με βάση την πολιτική ατζέντα που παρουσίασε σε πρόσφατο υπουργικό συμβούλιο ο πρώην υπουργός Παιδείας Κυριάκος Πιερρακάκης, εντείνεται η προσπάθεια αποκέντρωσης και ενίσχυσης της «διοικητικής αυτονομίας» των σχολικών μονάδων.

Οι νέες αρμοδιότητες που προβλέπονται για τους/τις διευθυντές/ντριες είναι χαρακτηριστικές:

• Δυνατότητα επιλογής Υποδιευθυντή.
• Πρωτοβουλία για κατά προτεραιότητα αξιολόγηση εκπαιδευτικών.
• Κατάρτιση του Εβδομαδιαίου Ωρολογίου Προγράμματος με έγκριση Συμβούλου και Επόπτη Ποιότητας.

Αυτές οι αλλαγές συνεχίζουν την πορεία που χάραξε ο Ν. 4823/2021 και φέρνουν την ελληνική εκπαιδευτική διοίκηση πιο κοντά στα πρότυπα του new public management.

Από το Δημόσιο Σχολείο στο «Διοικούμενο» Σχολείο

Η αυτονομία των σχολικών μονάδων δεν είναι νέα ιδέα. Εφαρμόστηκε ήδη σε χώρες όπως η Βρετανία, η Σουηδία και η Αυστραλία, με σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας. Όμως τα αποτελέσματα είναι εξόχως προβληματικά για τους εκπαιδευτικούς :

Ο διευθυντής ως «εκτελεστικός φορέας αποδοτικότητας»

Στην Ελλάδα, εάν ο σχεδιασμός του υπουργείου Παιδείας προχωρήσει η νέα εικόνα του διευθυντή μοιάζει με διευθύνοντα σύμβουλο σχολικής μονάδας. Το πρότυπο αυτό εμπνέεται από το μάνατζμεντ επιχειρήσεων:

• Έλεγχος επί του προσωπικού

• Διαχείριση πόρων

• Ανάληψη ευθυνών για «σχολική επίδοση»

• Ανταγωνισμός μεταξύ σχολείων

Τι είναι το New Public Management (NPM);

Το NPM είναι διοικητικό μοντέλο που εφαρμόστηκε αρχικά στον δημόσιο τομέα της Μ. Βρετανίας και βασίζεται σε λογικές της αγοράς: αξιολόγηση με βάση την απόδοση, αποκέντρωση, διαφάνεια, ανταγωνισμός και αυξημένη λογοδοσία.

Η φωνή της εκπαιδευτικής κοινότητας

Εκπαιδευτικοί και σωματεία εκφράζουν βαθιές ανησυχίες:

• Υποβάθμιση του ρόλου του Συλλόγου Διδασκόντων.

• Ατομικοποίηση της σχέσης εκπαιδευτικού-διοίκησης.

• Αύξηση διοικητικών υποχρεώσεων σε βάρος του παιδαγωγικού έργου.

• Κίνδυνος πελατειακών σχέσεων με βάση «καλές επιδόσεις».

Χαρακτηριστικός είναι ο όρος που χρησιμοποιούν:
«Διευθυντής-Δερβέναγας»: Υπερεξουσίες, αξιολογητής, πειθαρχικός και manager ταυτόχρονα.

Ποιες είναι οι συνέπειες για τους εκπαιδευτικούς;

Έρευνες έχουν δείξει ότι:

• Η αξιολόγηση απόδοσης αυξάνει το εργασιακό άγχος.
• Η απώλεια συλλογικότητας μειώνει το ηθικό.
• Σύμφωνα με μελέτες (Day et al., 2007), σε περιβάλλοντα υψηλής επιτήρησης, οι εκπαιδευτικοί νιώθουν λιγότερη επαγγελματική αυτονομία και αυξημένο κίνδυνο burnout.