Χρήστος Κάτσικας

Όταν η συνδικαλιστική δράση φτάνει στο εδώλιο: Η υπόθεση μιας ΕΛΜΕ και το ζήτημα της προστασίας των εκπαιδευτικών

Ηδίκη έξι μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Β΄ ΕΛΜΕ Έβρου, που έχει οριστεί εξ αναβολής για αύριο Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2026 στην Ορεστιάδα, δεν αφορά μόνο μια συγκεκριμένη δικαστική διαφορά. Αναδεικνύει ένα πολύ ευρύτερο πρόβλημα για τον χώρο της εκπαίδευσης: πόσο προστατευμένα είναι τα συνδικαλιστικά όργανα όταν παρεμβαίνουν για να υπερασπιστούν έναν εκπαιδευτικό.

Σύμφωνα με όσα καταγγέλλει η Β΄ ΕΛΜΕ Έβρου, η υπόθεση ξεκίνησε όταν αναπληρώτρια εκπαιδευτικός ζήτησε τη συνδρομή του σωματείου για σειρά περιστατικών που αφορούσαν τη συμπεριφορά στελέχους της εκπαίδευσης απέναντί της. Το Δ.Σ., όπως αναφέρει, διερεύνησε τα περιστατικά, επιχείρησε επανειλημμένα να συμβάλει στην εκτόνωση της έντασης και, όταν θεωρήθηκε ότι το πρόβλημα συνεχιζόταν, προχώρησε τον Ιούνιο του 2024 σε ανακοίνωση-καταγγελία.

Ακολούθησε μήνυση για συκοφαντική δυσφήμιση σε βάρος των έξι μελών του Δ.Σ. που είχαν προσυπογράψει την ανακοίνωση.

Μια υπόθεση με πολύ μεγαλύτερο θεσμικό βάρος

Η ουσία δεν είναι να προδικαστεί η δικαστική κρίση ούτε να θεωρηθεί δεδομένη η ορθότητα της μιας ή της άλλης πλευράς. Αυτό θα το κρίνει η Δικαιοσύνη.

Το ζήτημα είναι ότι η συγκεκριμένη υπόθεση της Β΄ ΕΛΜΕ Έβρου φωτίζει μια εξαιρετικά κρίσιμη πλευρά της συνδικαλιστικής λειτουργίας: ένα σωματείο υπάρχει ακριβώς για να παρεμβαίνει όταν μέλος του θεωρεί ότι υφίσταται αυθαίρετη, προσβλητική ή καταχρηστική συμπεριφορά, να διερευνά, να τοποθετείται και να ασκεί δημόσια κριτική.

Αν όμως κάθε τέτοια παρέμβαση μπορεί να οδηγήσει τα μέλη ενός Δ.Σ. σε πολυετή δικαστική περιπέτεια, τότε δημιουργείται ένα σαφές αντικίνητρο για μελλοντική συνδικαλιστική δράση.

Το μήνυμα μπορεί εύκολα να γίνει: «μην μιλάς, μη δημοσιοποιείς, μην υπογράφεις».

Η ποινική εμπλοκή δεν βαραίνει μόνο τα έξι συγκεκριμένα πρόσωπα.

Αγγίζει συνολικά τη λειτουργία των ΕΛΜΕ και των ΣΕΠΕ, γιατί η συνδικαλιστική εκπροσώπηση στηρίζεται στην προθυμία κάποιων ανθρώπων να βάλουν την υπογραφή τους κάτω από μια συλλογική απόφαση.

Όταν αυτή η υπογραφή μπορεί να συνοδευτεί από μηνύσεις, δικηγορικά έξοδα, καταθέσεις, αναβολές και χρόνια αναμονής, είναι απολύτως αναμενόμενο να ενισχύεται η αυτολογοκρισία.

Και ένα σωματείο που φοβάται να μιλήσει παύει να λειτουργεί ως πραγματικό αντίβαρο μέσα στην εκπαιδευτική ιεραρχία.

Η ειδική θέση των αναπληρωτών

Στην υπόθεση της Β΄ ΕΛΜΕ Έβρου υπάρχει και μια ακόμη διάσταση: η εκπαιδευτικός που ζήτησε στήριξη ήταν αναπληρώτρια.

Οι αναπληρωτές βρίσκονται συχνά σε πιο ευάλωτη θέση, επειδή μετακινούνται, εξαρτώνται από τοποθετήσεις και δεν διαθέτουν την ίδια υπηρεσιακή ασφάλεια με έναν μόνιμο εκπαιδευτικό.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η ύπαρξη ενός σωματείου που παρεμβαίνει συλλογικά είναι ακόμη πιο κρίσιμη.

Αν όμως και το ίδιο το σωματείο αισθάνεται ότι κάθε δημόσια τοποθέτηση μπορεί να μετατραπεί σε ποινική υπόθεση, τότε ο πιο ευάλωτος εργαζόμενος μένει ουσιαστικά χωρίς δίχτυ προστασίας.

Η διαφορά ανάμεσα στην κριτική και τη συκοφαντία

Βεβαίως, η συνδικαλιστική δράση δεν μπορεί να είναι ανεξέλεγκτη.

Καμία ανακοίνωση δεν νομιμοποιείται να περιέχει ψευδείς ισχυρισμούς ή προσωπικές επιθέσεις. Η ελευθερία της συνδικαλιστικής έκφρασης δεν αναιρεί την προστασία της προσωπικότητας.

Αλλά εξίσου επικίνδυνο είναι να αντιμετωπίζεται κάθε σκληρή κριτική προς διοικητικές πρακτικές ως εν δυνάμει ποινικό αδίκημα.

Η διάκριση αυτή είναι κομβική. Άλλο η αποδεδειγμένα ψευδής και προσβλητική αναφορά και άλλο η δημόσια, θεσμική κριτική ενός σωματείου για ζητήματα εργασιακής συμπεριφοράς και διοίκησης.

Η Β΄ ΕΛΜΕ Έβρου ζητά παύση της δίωξης

Η Β΄ ΕΛΜΕ Έβρου έχει καλέσει σε συγκέντρωση συμπαράστασης έξω από το Πρωτοδικείο Νέας Ορεστιάδας στις 16 Οκτωβρίου, ενώ έχει προκηρύξει και στάση εργασίας από τις 08:00 έως τις 11:00.

Το σωματείο υποστηρίζει ότι τα μέλη του Δ.Σ. ενήργησαν στο πλαίσιο της συνδικαλιστικής τους αποστολής και ζητά την παύση της δίωξης και την απόσυρση των κατηγοριών.

Υπενθυμίζει επίσης ότι η Γενική Συνέλευση Προέδρων ΕΛΜΕ είχε εκδώσει σχετικό ψήφισμα συμπαράστασης τον Φεβρουάριο του 2026.

Το κρίσιμο ερώτημα

Η υπόθεση αυτή, όποια κι αν είναι η τελική δικαστική της έκβαση, δείχνει κάτι πολύ ουσιαστικό: τα συνδικαλιστικά όργανα χρειάζονται σαφή θεσμική και νομική προστασία όταν ενεργούν συλλογικά στο πλαίσιο της υπεράσπισης των μελών τους.

Γιατί ένα σχολείο και μια εκπαιδευτική διοίκηση χωρίς δυνατότητα δημόσιας κριτικής, χωρίς συνδικαλιστικά αντίβαρα και χωρίς ασφαλείς δρόμους καταγγελίας δεν γίνονται πιο ήρεμα ή πιο δημοκρατικά.

Γίνονται απλώς πιο σιωπηλά. Και η υπόθεση της Β΄ ΕΛΜΕ Έβρου δείχνει ακριβώς πόσο επικίνδυνο μπορεί να γίνει αυτό το είδος σιωπής.