60 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΏ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΕ 'ΓΝΩΣΤΟΥΣ' ΠΕΛΑΤΕΣ

Το δημόσιο χρήμα διοχετεύεται σε κλειστά εταιρικά δίκτυα, με αδιαφανείς διαδικασίες και εικονικό ανταγωνισμό ● Αναθέσεις σε εταιρείες-γνωστούς παίκτες στην αγορά της εκπαίδευσης, εγκρίσεις έργων από πρυτάνεις και αντιπρυτάνεις για συζύγους, παιδιά, γνωστούς, αλλά και συγκεκριμένους συναδέλφους

Της Αννας Ανδριτσάκη - ΕΦ.ΣΥΝ

• Από τα 5,78 εκατ. ευρώ που δόθηκαν στα ΑΕΙ, μία εταιρεία πήρε πάνω από τα μισά, πάντα ως «μοναδική προσφορά»

ΔΗΜΌΣΙΌ χρήμα. Πολύτιμο για έργα του κράτους προς όφελος των πολιτών, πολύτιμο και για όσους αναλαμβάνουν να τα εκπονήσουν. Στη διαδρομή από την ανάληψη μέχρι την παράδοση των έργων, πολύ συχνά απαντάται ο δημοφιλής κανόνας διαχείρισης των δημόσιων ή και ευρωπαϊκών πόρων: Ολα γίνονται εντός κλειστών κυκλωμάτων σχέσεων μεταξύ φορέων του Δημοσίου και εργολάβων. Βασικά χαρακτηριστικά, η αδιαφάνεια και η διαπλοκή με ευφάνταστους τρόπους, όπως καρτέλ εταιρειών ή σύνθετα πλέγματα εταιρικών συμμετοχών (Interlocking Directorates / Corporate Net) ή όμιλοι «τύπου πλέγματος» (Matrix / Circular Holding Structure), χειραγώγηση δι-αγωνισμών, εικονικοί ανταγωνισμοί και, εν τέλει, «μοίρασμα της πίτας» μεταξύ τους. Υπάρχουν βέβαια και οι εξαιρέσεις. Σκόπιμο, όμως, είναι να δούμε τον κανόνα που, αν και εν πολλοίς γνωστός και αναμενόμενος, εξακολουθεί να σοκάρει με την ανθεκτικότητά του.

Η «Εφ.Συν.» ξεκινά μια μεγάλη έρευνα που αναδεικνύει τις απίθανες διαδρομές του δημόσιου και κοινοτικού χρήματος στο κρίσιμο πεδίο της εκπαίδευσης, κυρίως στην ανώτατη, αλλά όχι μόνον. Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν τον κανόνα ο οποίος με τη σειρά του επιβεβαιώνει την κυρίαρχη νοοτροπία που θέλει «Δημόσια έργα για ιδιωτικό πλουτισμό» ή, πιο απλά, «Να γίνει το έργο, αρκεί να φάνε οι δικοί μας». Ή και να μη γίνει το έργο, ή και να «ανακαλυφθεί» ένα έργο. Αρκεί να φάνε οι δικοί τους.

Εγιναν όλα όσα αποκαλύπτουμε νομότυπα; Αλλα όχι, άλλα ναι. Νόμιμα; Ιδια απάντηση. Ηθικά; Ανάλογα με το μέτρο του καθενός. Υστερα από έρευνα δημόσιων εγγράφων (Διαύγεια, Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων-ΚΗΔΜΗΣ, ΓΕΜΗ) και ενταλμάτων πληρωμών για πολλές αναθέσεις που ξεκινούν από το 2019 και φτάνουν μέχρι σήμερα, αποκαλύπτεται ότι:

• Τουλάχιστον 59,75 εκατ. € (χωρίς ΦΠΑ) έχουν ανατεθεί από το υπουργείο Παιδείας ή φορείς υπό την εποπτεία του, είτε απευθείας είτε λόγω «μόνης προσφοράς» στους εκάστοτε διαγωνισμούς, σε εταιρίες-συγκοινωνούντα δοχεία που μοιράζονται πρόσωπα, έδρες ή τηλεφωνικούς αριθμούς και emails.
• Τα 42,75 εκατ. € από τα 59,75 εμφανίζεται να τα έχει πάρει μία εταιρεία μαζί με άλλες από τα ίδια συγκοινωνούντα δοχεία.
• Στο πλαίσιο του σκανδαλώδους προγράμματος «Εμπιστοσύνη στα αστέρια μας» (που ανακλήθηκε) με προϋπολογισμό 131,79 εκατ. €, κανένας ερευνητής δεν πληρώθηκε, αλλά η σύμπραξη δύο εταιρειών πήρε 8,50 εκατ. €, και από το 2023, με την προαίρεση της διακήρυξης, 12,88 εκατ. € (χωρίς ΦΠΑ) ως «τεχνικός σύμβουλος» του υπουργείου Παιδείας για «Υπηρεσίες Τεχνικής και Επιχειρησιακής Υποστήριξης των Δράσεων του ΥΠΑΙΘ στο ΤΑΑ» (Μαρούσι, 24/03/2022 Αρ. Πρωτ.: 880, ΩΔ5646ΜΤΛΗ-1ΔΘ).
• Από τα 5,78 εκατ. € που διατέθηκαν στα 23 ΑΕΙ για τα «Αστέρια», μία εταιρεία -είτε μόνη είτε με μια άλλη- αλλά πάντα «ως μόνη προσφορά» στους αντίστοιχους διαγωνισμούς, πήρε… πάνω τα μισά. Ελαβε 3,47 εκατ. € για μόνο τρεις συμβάσεις με αντίστοιχα ΑΕΙ.
• Ειδικά η ιστορία των «Αστεριών» είχε πολλούς δράκους και πολλά θύματα. Ξεκίνησε με την (προαναφερόμενη) απόφαση επί Νίκης Κεραμέως στο υπουργείο Παιδείας. Ο τυχερός σύμβουλος συνεργάστηκε με το ΥΠΑΙΘΑ μέχρι το τέλος του 2025. Η αποπληρωμή έγινε το 2026 επί Σοφίας Ζαχαράκη (04/06/2026, Διαύγεια ΡΓ7Τ46ΝΚΠΔ-Ο63), η οποία τέλη του 2025 συγκρότησε επιτροπή επαλήθευσης δαπανών όπου αποφασίστηκε ότι η επιτροπή «δύναται να υποστηρίζεται από τον Τεχνικό Σύμβουλο ΤΑΑ του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. και επιπλέον δύναται να υποστηρίζεται από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες/αξιολογητές». Ελέγχθηκε δείγμα 5%, κρίθηκε αρκετό, βρέθηκε σωστό, εγκρίθηκε από την υπουργό (Μαρούσι, 16-01-2026 Αρ. πρωτ.: 340, ΑΔΑ ΨΠ6646ΝΚΠΔ-ΥΔ8).

Σημείωση πρώτη: Τη μερίδα του λέοντος των 8,50 εκατ. πήρε η μία εκ των δύο εταιρειών της κοινοπραξίας που πήρε την ανάθεση. Εφτασε τα 7,99 εκατ. €.

Σημείωση δεύτερη: Το 2025 η πρώτη εταιρεία αγοράζει αυτήν με την οποία είχε συμπράξει για να πάρει το έργο του υπουργείου. Με ομολογιακό δάνειο ύψους 25.464.645€, για το οποίο (τέλη του 2024) εγγυήθηκε προσωπικά ο τότε πρόεδρός της. Εντυπωσιακό. Δεν είχε ούτε μία μετοχή στην εταιρεία του.

• Το 2024, ο τότε υπουργός Παιδείας, Κυριάκος Πιερρακάκης, υπογράφει την Πρόσκληση προς τους ερευνητές για τα «Αστέρια» (15-04-2024, ΑΔΑ 69ΛΨ46ΝΚΠΔ-ΗΤ8) με προϋπολογισμό 80,64 εκατ. €. Μεταξύ άλλων προβλέπεται ότι: «Η αξιολόγηση κάθε πρότασης χρηματοδότησης γίνεται από έναν (1) αξιολογητή» και «Η εξέταση πληρότητας και επιλεξιμότητας πραγματοποιείται από τον Τεχνικό Σύμβουλο της ΕΔ ΕΣΠΑ ΥΠΑΙΘΑ». Τον γνωστό σύμβουλο. Που ανέλαβε να ελέγξει μεταξύ άλλων και τη συγγενεύουσα εταιρεία.

Το πρόγραμμα βγήκε από το Ταμείο Ανάκαμψης την ημέρα των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού για τους ερευνητές, με πρόταση του ίδιου του υπουργείου, και οι 145 νικητές δεν πληρώθηκαν από το υπουργείο. Συγκεκριμένα, στις 22/7/2025 το Συμβούλιο της Ε.Ε. εγκρίνει την αναθεώρηση του έργου χωρίς τα «Αστέρια». Την ίδια ημέρα η υπουργός κ. Ζαχαράκη δημοσιεύει τα αποτελέσματα: 145 νικητές για έργα ύψους 71,91 εκατ., ενώ τον Σεπτέμβριο του 2025, ο υφυπουργός Κ. Βλάσης διαβεβαιώνει τη Βουλή ότι «το έργο δεν πρόκειται να εγκαταλειφθεί». Δεν έγινε καμία σύμβαση με κανέναν ερευνητή. Τον Απρίλιο του 2026 ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, ανακαλεί την ένταξη. Τελικά, τα αστέρια έλαμψαν μόνον για τους «συμβούλους».

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

Ο πρύτανης και ο αντιπρύτανης υπέγραφαν αναθέσεις ο ένας στον άλλον

• Ειδική μεταχείριση στον γιο του πρύτανη, ενώ ο ίδιος ο πρύτανης εμφανίζεται ως επιστημονικός υπεύθυνος έργων που ο ίδιος ενέκρινε

ΩΣ ΠΡΩΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ, παρουσιάζουµε ένα µέρος της διαδροµής του πρώην πρύτανη του Πανεπιστηµίου Πειραιώς, Μιχαήλ Σφακιανάκη, που αυτόν τον καιρό έχει ηγετικό ρόλο στην εκπαιδευτική «µεταρρύθµιση» για το «Νέο Λύκειο» και το «Εθνικό Απολυτήριο». Ορίστηκε πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικού ∆ιαλόγου για την Παιδεία από τη Σοφία Ζαχαράκη, η οποία έχει στηρίξει στο εγχείρηµα τις φιλοδοξίες της για ένα µεγάλο άλµα στην πολιτική καριέρα της.

Ο πρώην πρύτανης του ΠΑ.ΠΕΙ. πρέπει να είναι πολύ ικανοποιηµένος από τη θητεία του. Ανέλαβε µεγάλα έργα του Ταµείου Ανάκαµψης, είδε τα παιδιά του να εκπονούν τις διδακτορικές τους διατριβές στο Ιδρυµά του, αργότερα να παίρνουν έργα από το Ιδρυµά του, και ο ένας γιος, µάλιστα, να παίρνει θέση επίκουρου καθηγητή στο Ιδρυµά του. Μόλις τις τελευταίες ηµέρες της θητείας του. Παραθέτουµε τρεις ενδεικτικές περιπτώσεις.

1. Υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ

15/07/2024: Απευθύνεται πρόσκληση από τον ΟΠΕΚΕΠΕ µε µοναδικό αποδέκτη το «Πανεπιστήµιο Πειραι-ώς – Κέντρο Ερευνών». ∆εν υπάρχει καν στο ΚΗ∆ΜΗΣ. Το αίτηµα υποβάλλεται από το «Γραφείο ∆ιοίκησης & Γραµµατείας ∆.Σ., ∆/νση ∆ιοικητικής & Οικονοµικής Υποστήριξης, Τµήµα Προµηθειών (Αρ. Πρωτ.: 43148). Θέµα: «Παροχή υπηρεσιών βελτίωσης δοµών και βάσεων δεδοµένων και υποστήριξης επίτευξης στόχων ασφάλειας σε εξέλιξη εφαρµογών και πληροφοριακών συστηµάτων του ΟΠΕΚΕΠΕ». Κριτήριο Αξιολόγησης: «Η πλέον συµφέρουσα από οικονοµική άποψη προσφορά βάσει τιµής (χαµηλότερη τιµή)».

31/07/2024 γίνεται η ανάθεση από την ίδια ∆ιεύθυνση µε εσωτερική διανοµή στην «Επιτροπή παραλαβών και παρακολούθησης συµβάσεων» (Αρ. Πρωτ. 46800 και Α∆Α: 63Ψ546ΨΧΞΧ-ΡΨ0). Γίνεται επίκληση του «υπηρεσιακού σηµειώµατος της ∆ιεύθυνσης Πληροφορικής» (της 28ης Ιουνίου 2024) και της άφαντης πρόσκλησης της 15ης Ιουλίου 2024. Η απόφαση υπογράφεται από τον πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ Κυριάκο Μπαµπασίδη.

19/09/2024, υπογράφεται η σύµβαση, ύψους 30.000€. Εκ µέρους του ΟΠΕΚΕΠΕ από τον πρόεδρο Κυριάκο Μπαµπασίδη και του ΠΑ.ΠΕΙ. από τον πρύτανη και τον αντιπρύτανη και πρόεδρο της Επιτροπής Ερευνών, ∆ηµοσθένη Κυριαζή. Ο πρύτανης ορίζεται (και) ως «επιστηµονικός υπεύθυνος».

10 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2024, γίνεται αποδοχή του έργου από τον αντιπρύτανη µε τους εξής όρους: Αµοιβές έµµισθου προσωπικού 17.000, «Αµοιβές και Εξοδα Ελευθέρων Επαγγελµατιών (ή Εξωτερικών Συνεργατών) Υποκείµενα σε Παρακράτηση Φόρου Εισοδήµατος» 10.000 και για «∆ιάφορα έξοδα» 3.000.

17 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2024: Ο ∆. Κυριαζής υπογράφει τρεις αναθέσεις των 5.000€ στον πρύτανη, στον εαυτό του και σε έναν ακόµη επίκουρο καθηγητή του ΠΑ.ΠΕΙ.

30/12/2024 δίνονται ακόµα 2.000€ στον πρύτανη (Αρ. Πρωτ.: 540-090, Α∆Α: 94ΤΘ469Β7Τ-77Ε), ακόµα 5.000 στον επίκουρο καθηγητή (Αρ. Πρωτ.: 540-091, ΨΦΛΛ469Β7Τ-Ω21) και 5.000 σε τρίτο πρόσωπο-συνεργάτη του ΠΑ.ΠΕΙ. σε έργα ψηφιακής ασφάλειας (Αρ. Πρωτ.: 540-089, Α∆Α: Ε9ΨΛ469Β7Τ-ΠΗΟ).

Συνολικά, δηλαδή, από τα 30.000€ της ανάθεσης, τα 27.000€ δόθηκαν για αµοιβές µόλις τεσσάρων προσώπων. Ηταν δύσκολο έργο και πήραν τις µέγιστες αµοιβές ή πολύ εύκολο και χρειάστηκαν µόνον τέσσερα πρόσωπα;

19/12/2024 δίνεται παράταση του έργου µέχρι τις 18/02/2025. Γνωστοποιείται στους ενδιαφεροµένους µε ένα έγγραφο, πάλι µε υπογραφή Μπαµπασίδη (Αρ. πρωτ.:80750, 6ΩΡΨ46ΨΧΞΧ-Ε26). Το περίεργο, όµως, είναι ότι ο πρόεδρος του ΟΠΕ-ΚΕΠΕ, τον Σεπτέµβριο, λίγες ηµέρες µετά την υπογραφή µε το ΠΑ.ΠΕΙ., είχε παρατείνει κι άλλη σύµβαση (25/09/2024, Αριθ. Πρωτ.:57938)

µε άλλη εταιρεία πάλι για «Παροχή υπηρεσιών υποστήριξης ασφάλειας», ύψους 10.000€.

06/06/2025, το λογιστήριο του ΟΠΕ-ΚΕΠΕ πληρώνει 34.770€ στο Κέντρο Ερευνών για την εξόφληση τιµολο-γίου Α13/21-2-2025 (Αριθ. Πρωτ.: 37793). Σύµφωνα µε τη σύµβαση, ο ΟΠΕΚΕΠΕ πληρώνει µόνον αφού προηγουµένως η επιτροπή παραλαβών του πιστοποιήσει την εκτέλεση «µε τη σύνταξη σχετικού πρακτικού» και «κατόπιν σχετικής βεβαίωσης από τη ∆ιεύθυνση Πληροφορικής». Παρ’ όλα αυτά, τίποτα δεν δηµοσιεύεται στις πράξεις του ΟΠΕΚΕΠΕ στη ∆ιαύγεια, ενώ στο ΚΗΜ∆ΗΣ δεν υπάρχει πρακτικό παραλαβής για το σύνολο ή για κάποιο από τα πέντε παραδοτέα. Παράλληλα, δεν δηµοσιεύονται τα πρακτικά της Επιτροπής Ερευνών του ΠΑ.ΠΕΙ.

2. Υπόθεση: Πατέρας και υιοί

16/06/2025, ο πρύτανης του ΠΑ.ΠΕΙ. προκηρύσσει µια θέση Επίκουρου Καθηγητή στο Τµήµα Οργάνωσης και ∆ιοίκησης Επιχειρήσεων της Σχολής Οικονοµικών, Επιχειρηµατικών και ∆ιεθνών Σπουδών του ΠΑ.ΠΕΙ., στο γνωστικό αντικείµενο «∆ιαχείριση Χρηµατοοικονοµικού Κινδύνου» (Αριθµ. πρωτ. 202503160 Α∆Α: 6ΝΜ-την ∆469Β7Τ-ΓΣ9). Η προκήρυξη δεν αναφέρει κώλυµα συγγένειας.

23/10/2025, ο αντιπρύτανης ∆. Κυριαζής αναθέτει στον υιό του πρύτανη έργο ύψους 22.318,45€. Επιστηµονικός υπεύθυνος, ο καθηγητής τον οποίο ο πρύτανης είχε εντάξει στην Επιτροπή ∆ιενέργειας και Αξιολόγησης Υποψηφιοτήτων του… έργου (Αριθµ. Πρωτ.: 20240428, Α∆Α: ΕΒ2Ο469Β7Τ-4ΦΩ από το 2024 έως το 2027). Την ίδια περίοδο, ο υιός παίρνει και δυο άλλα, µικρότερα έργα, ένα ύψους 1.400€ από καθηγητή µέλος της Επιτροπής Αξιολόγησής του και ένα ύψους 690€ από καθηγητή που υπήρξε εξεταστής της διατριβής του.

02/07/2026, ο πρύτανης Μ. Σφακιανάκης διαπιστώνει την εκλογή του ∆. Κυριαζή ως επόµενου πρύτανη. Τέσσερις ηµέρες αργότερα (06/07/2026), ο τελευταίος υπογράφει τον διορισµό του υιού Σφακιανάκη στη θέση του επίκουρου, ενώ την επόµενη ηµέρα (07/07/2026) αναλαµβάνει την επίβλεψη της διατριβής του δεύτερου υιού Σφακιανάκη.

Το παραγωγικό καλοκαίρι για την οικογένεια Σφακιανάκη λήγει µε την ανάθεση ακόµα ενός έργου στον πρώτο γιο από καθηγητή µέλος της επιτροπής για το προηγούµενο έργο του, αλλά και άρτι ορισµένο ως πρώτο αντιπρύτανη από τον επερχόµενο νέο πρύτανη, ∆. Κυριαζή. Μικρό, στα 1.400€ (Απόφαση Επιτροπής Ερευνών 632/27-08-2026).

• ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο πρώτος γιος του Μ. Σφακιανάκη, βασικός εταίρος στην πολύ επιτυχηµένη εταιρεία του (µε 98%), από τον Μάρτιο του 2026 έχει παραδώσει τη διαχείριση σε άνθρωπο εµπιστοσύνης, µια γυναίκα η οποία λίγα χρόνια νωρίτερα είχε κάνει µεταπτυχιακό στο ΠΑ.ΠΕΙ. µε επιβλέποντα τον πατέρα Σφακιανάκη.

3. Υπόθεση: Ταμείο Ανάκαμψης

• Στο πλαίσιο του έργου «Πανεπιστήµια Αριστείας», το Κέντρο Ερευνών του ΠΑ.ΠΕΙ. πήρε ως «σύµβουλο» το σχήµα των δύο εταιρειών του γνωστού κυκλώµατος. Ηταν το ένα από τα τρία ΑΕΙ που συνεργάστηκαν και χρυσοπλήρωσαν τις εν λόγω εταιρείες. Με ανοιχτό διαγωνισµό µεν, αλλά µε «µόνη προσφορά» από αυτές. Το έργο µε τίτλο «Ανάπτυξη και λειτουργία Κέντρου Καινοτοµίας & Επιχειρηµατικότητας» είχε προϋπολογισµό 940.000 € χωρίς ΦΠΑ (1.165.600 € µε ΦΠΑ). Ο διαγωνισµός προκηρύχθηκε στις 10/09/2024, η σύµβαση υπεγράφη 20/01/2025, ενώ ο πρύτανης εµφανίζεται συµβαλλόµενος καθώς αναλαµβάνει (και) ως επιστηµονικός υπεύθυνος του έργου.

• Το δεύτερο έργο εντάσσεται στη λεγόµενη «∆ιεθνοποίηση των εκπαι-δευτικών υπηρεσιών των ΑΕΙ», ύψους 252.960€, και ανατίθεται στη µόνη (πάλι) εταιρεία που υπέβαλε προσφορά (αρ. πρωτ. 5946/12-09-2025 απόφαση) και αφορά την «Οργάνωση και υλοποίηση κοινού Μεταπτυχιακού Προγράµµατος Σπουδών µε τίτλο: «Online MS Programme in Applied AI» µεταξύ του Πανεπιστημίου Πειραιώς και του Purdue University». Είναι η εταιρεία που µοιράζεται ανθρώπους, τηλέφωνα και emails µε την εταιρεία-«σύµβουλο» του υπουργείου Παιδείας για τα «Πανεπιστήµια Αριστείας» από το 2022.

  • Το ακόµη πιο ενδιαφέρον είναι πως η εταιρεία αυτή συµπτωµατικά είναι σε «ένωση» (βλ. εταίρος) µε µια εταιρεία ανάδοχο ενός υπερέργου του ΙΝΕ∆ΙΒΙΜ µε προϋπολογισµό 9.855.000€ πλέον ΦΠΑ ή 12.220.200,00 € (συµπεριλαµβανοµένου ΦΠΑ 24%). Πρόκειται για το έργο «Εκπαιδευτικό υλικό και Εκπαίδευση» µε σκοπό την ψηφιοποίηση του υλικού για τα ΕΠΑΛ, τα αναλυτικά προγράμματα, την εκπαίδευση εκπαιδευτών, την ανάπτυξη εκπαιδευτικών οδηγιών σε ΠΕΠΑΛ (Πρότυπα ΕΠΑΛ), την εκπαίδευση εκπαιδευτών σε ΙΕΚ κ.ά.