Η «Γαλάζια πατρίδα» και το «δίκαιο της ισχύος»

Σαρωτικές εξελίξεις δρομολογούνται στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς οι κυβερνήσεις της περιοχής επιχειρούν να προσαρμοστούν στις βοναπαρτικές επιλογές της τραμπικής διπλωματίας. Η Τουρκία αδιαμφισβήτητα ενισχυμένη στις διεθνείς εξελίξεις διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο στην περιοχή από το Αζερμπαϊτζάν και την Αρμενία, στον Καύκασο, μέχρι τη Λιβύη και το κέρας της Αφρικής. Στην αναβαθμισμένη διεθνή της επιρροή δεν μπορεί να παραβλεφθεί η σημαντική διπλωματική συμβολή της στον ουκρανικό πόλεμο, αλλά και η πανθομολογούμενη ανάμειξή της στη Συρία και στην Παλαιστίνη. Η απομονωμένη «ταραχοποιός» αναδείχθηκε σε ισχυρή περιφερειακή χώρα, σε αντίθεση με την προβλέψιμη – πρόθυμη Ελλάδα. ΕΕ και ΝΑΤΟ διεκδικούν τη συνεργασία με την ισχυρή Τουρκία.

Σ’ αυτό το περιβάλλον η Άγκυρα επιβάλλει με το «δίκαιο της ισχύος» το δόγμα της «γαλάζιας πατρίδας», που δεν επιτρέπει καμιά δραστηριότητα στην Ανατολική Μεσόγειο δίχως την έγκρισή της.

Η αμερικανική επιδίωξη για εξομάλυνση των ρηγμάτων που εμφανίζονται στους κόλπους του δυτικού στρατοπέδου (που εντάθηκαν με τη γενοκτονική δράση του Ισραήλ) στην περιοχή σε συνδυασμό με την προτεραιότητα του Τραμπ για εξορύξεις (drill, drill, drill) εντείνουν τις μεθοδεύσεις και πιέσεις για διευθετήσεις σε Αιγαίο και Μεσόγειο.

Αλλαγή ρητορικής

Τα «ήρεμα νερά» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις εναλλάσσονται με τις «κόκκινες γραμμές». Η πρόσφατη συνάντηση Γεραπετρίτη-Φιντάν στο Λουξεμβούργο έγινε σε βαρύ κλίμα και δεν κατάληξε σε κανέναν οδικό χάρτη για τα επόμενα βήματα του ελληνοτουρκικού διαλόγου. Για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας ούτε λόγος δεν γίνεται πια. Είχαν προηγηθεί οι «συμβιβαστικές» δηλώσεις Φιντάν που παζαρεύει με «διάλογο» υπό την απειλή του casus belli τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα: «Δεν δέχομαι 12 μίλια, εσείς δεν δέχεστε 6 μίλια. Στεκόμαστε λοιπόν σε ορισμένα σημεία, έχουν γίνει διερευνητικές συνομιλίες στο παρελθόν, έχουν καλυφθεί ορισμένες αποστάσεις. Το ζήτημα του Αιγαίου δεν είναι ένα άλυτο πρόβλημα. Όσο υπάρχει η βούληση, αυτό το πρόβλημα μπορεί να λυθεί». Το «άνοιγμα» Φιντάν εμφανίζεται ως μήνυμα διαλλακτικότητας και συνεργασίας, όχι προς την Ελλάδα, αλλά προς την Ευρώπη και τις ΗΠΑ προκειμένου να διεκδικήσει εξοπλισμό και εύνοια σε μία συγκυρία όπου αυτού του είδους οι συνεννοήσεις «εκτιμούνται» από τη νέα τάξη πραγμάτων στον Λευκό Οίκο.

Στην τουρκική «στροφή», ο Μητσοτάκης εμφανίζεται να απαντά μπλοκάροντας την είσοδο της Τουρκίας στον ευρωπαϊκό αμυντικό μηχανισμό SAFE. Κοκορεύεται ότι «όσο η Τουρκία έχει εκκρεμές casus belli απέναντι στην Ελλάδα, όσο αμφισβητείται η κυριαρχία ελληνικών νησιών στο Αιγαίο, προφανώς και δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε σε μία τέτοια συμμετοχή». Την ίδια ώρα ξεμπλοκάρεται η αγορά από την Άγκυρα των μαχητικών αεροπλάνων Eurofighter Typhoon. Το Βερολίνο με διαδοχικές επισκέψεις του ΥΠΕΞ, Βάντερπουλ, και του Καγκελάριου, Μερτς, επαναθεμελιώνει τη διαχρονική συνεργασία του με την Τουρκία.

«Νίκη για το ΝΑΤΟ»

Όσο για το μπλοκάρισμα συμμετοχής της Τουρκίας στον αμυντικό σχεδιασμό της Ευρώπης είναι χαρακτηριστικές οι δηλώσεις Ερντογάν και Στάρμερ κατά την υπογραφή της συμφωνίας στην Άγκυρα. «Βλέπουμε αυτή τη συμφωνία σαν ένα σύμβολο των στρατηγικών σχέσεων μεταξύ δύο στενών συμμάχων. Ευχαριστώ τον κ. Στάρμερ και την ομάδα του για το έργο που έχει επιτελέσει το Ηνωμένο Βασίλειο εκ μέρους της Κοινοπραξίας Eurofighter σε όλη αυτή τη διαδικασία… Πιστεύω ότι αυτή η συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο θα ανοίξει επίσης την πόρτα σε κοινά έργα στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας», δήλωσε ο Ερντογάν. Σημειώνεται ότι για την πώληση των αεροσκαφών (καινούργιων ή μεταχειρισμένων) απαιτείται η άδεια της κοινοπραξίας Eurofighter, η οποία αποτελείται από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία. Αντίστοιχα ο Στάρμερ περιέγραψε τη συμφωνία ως «νίκη για τους Βρετανούς εργαζομένους, νίκη για την αμυντική μας βιομηχανία και νίκη για την ασφάλεια του ΝΑΤΟ». Οι κόκκινες γραμμές πριν καλά-καλά διατυπωθούν καταπατούνται από τους ισχυρούς προστάτες.

Πομφόλυγα για πενταμερή Διάσκεψη

Στις συνθήκες αυτές η κυβέρνηση εκτοξεύει πρόταση για μία πενταμερή Διάσκεψη, μόνο και μόνο για να εμφανιστεί ότι έχει την πρωτοβουλία για επίλυση των διαφορών σχετικά με τη δικαιοδοσία των Μεσογειακών χωρών στα θαλάσσια τμήματα ενεργειακού …και κύρια αμερικάνικου ενδιαφέροντος. Πρόκειται για τη λεγόμενη «πρωτοβουλία 5×5» της κυβέρνησης. Για μια διάσκεψη με τη συμμετοχή Τουρκίας, Αιγύπτου, Λιβύης, Κύπρου και Ελλάδας για τον καθορισμό ΑΟΖ με την εποπτεία των ΗΠΑ, ώστε να διασφαλιστεί η ευρωατλαντική συνοχή, να προωθηθούν απρόσκοπτα (δίχως γεωπολιτικό ρίσκο και κόστος) τα αμερικάνικα ενεργειακά σχέδια και να εμποδιστεί η εμπλοκή των ανταγωνιστών τους στην περιοχή. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν περιλαμβάνεται το Ισραήλ.

Η πρόταση για την πενταμερή είναι εξαρχής θνησιγενής. Έχουν καταρρεύσει ανάλογες προτάσεις που έχει φέρει στο παρελθόν και η Τουρκία για σύγκληση «Διεθνούς Διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο», με τη συμμετοχή μάλιστα όχι μόνο των παράκτιων χωρών αλλά και όσων «έχουν συμφέροντα στην περιοχή». Το πρόσχημα (για το ναυάγιο τέτοιων διασκέψεων), είναι η εκπροσώπηση της Κύπρου. Η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και δεν την περιλαμβάνει στις συμμετέχουσες χώρες και η Αθήνα προφανώς δεν αναγνωρίζει το ψευτοκράτος των κατεχόμενων.

Οι ΗΠΑ κρατούν το κλειδί των εξελίξεων

Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία, Μπαράκ, δήλωσε πρόσφατα ότι προκειμένου να υπάρξει πρόοδος στα ανοιχτά ελληνοτουρκικά θέματα περιμένει την άφιξη στην Αθήνα της Αμερικανίδας ομολόγου του. «Έρχεται μια πολύ καλή πρέσβης στην Αθήνα. Έως τώρα δεν είχαμε με ποιον να τα συζητήσουμε. Έχουμε κοινή κατανόηση να βάλουμε τέλος σε όλα αυτά», είχε δηλώσει μετά τη συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν στον Λευκό Οίκο.

Στο μεταξύ και ενώ αναμενόταν η άφιξη της Αμερικανίδας πρέσβειρας, Γκίλφοϊλ, σχεδόν έναν χρόνο μετά την ανάληψη της προεδρίας Τραμπ, πηγαινοέρχονται στην περιοχή Αμερικανοί αξιωματούχοι προετοιμάζοντας το έδαφος για μοιρασιά των ενεργειακών πηγών της Μεσογείου και τους συμπαρομαρτούντες επώδυνους συμβιβασμούς για τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας. Οι συναντήσεις του Υπουργού Ενέργειας, Παπασταύρου, με υψηλόβαθμα στελέχη της Exxon Mobil, η ανακήρυξη της Chevron σαν «προτιμητέου επενδυτή» για τις έρευνες εντοπισμού υδρογονανθράκων σε 4 θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου και τα σούρτα φέρτα του συμπέθερου του Τραμπ, Μπούλος, στην περιοχή προοιωνίζονται δυσάρεστες διευθετήσεις για την Ελλάδα και ευκαιρία προσπορισμού οικονομικών οφελών για τις αμερικανικές εταιρείες.

Διακομματική συναίνεση για τη Χάγη

Δεν είναι τυχαίο ότι με αφορμή την πρόταση για την οργάνωση διάσκεψης με τη συμμετοχή χωρών της Ανατολικής Μεσογείου, ο Α. Τσίπρας με άρθρο του στην Καθημερινή αναφέρθηκε στις 6+1 προϋποθέσεις εθνικής στρατηγικής. Αυτός, αφού από την αρχή εκτιμά ότι η πρωτοβουλία ανήκει στην Ουάσιγκτον, συνεχίζει να ξεπλένει την πολιτική Τραμπ που μοιάζει διαβολική, …αλλά γίνεται για καλό! Θέτει τις «κόκκινες γραμμές» του θυμίζοντας τη συμφωνία των Πρεσπών που έγινε καθ’ υπόδειξη και όφελος του ΝΑΤΟ. Γράφει: «Πρώτα από όλα, δεδομένου του ρόλου που έχουν οι ΗΠΑ στη στήριξη αυτής της διάσκεψης και της πολιτικής που ακολουθεί ο πρόεδρος Τραμπ επιδιώκοντας την επίλυση διαφορών στη βάση της αρχής «peace through strength» (ειρήνη δια της ισχύος), θα πρέπει να αποσαφηνιστούν προς την αμερικανική πλευρά οι στόχοι που επιδιώκει η Ελλάδα, όπως και οι πάγιες κόκκινες γραμμές της. Άλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά. Το κάναμε αποτελεσματικά το 2018, όταν ο πρόεδρος Τραμπ είχε στηρίξει αποφασιστικά τους όρους που είχε θέσει τότε η ελληνική κυβέρνηση, στη Συμφωνία των Πρεσπών». Και για να μη μείνει κανείς «προστάτης» μας αδικημένος ζητάει και την απαραίτητη κινητοποίηση και εκπροσώπηση της ΕΕ στη διάσκεψη. Στις προϋποθέσεις του περιλαμβάνει και παράλληλες, συντονισμένες διμερείς οριοθετήσεις και αν χρειαστεί προσφυγές προς συνεκδίκαση στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

πηγή: Λαϊκός Δρόμος