Όσο κρατάει ο ζόφος των αντεργατικών μέτρων και της νομιμοποιημένης φτώχειας, τόσο βασανίζουν τα μυαλά του κόσμου τι κάνουν τα κόμματα και τα συνδικάτα. Για τα πρώτα υπάρχει μία εκτεταμένη αρθρογραφία στο Λαϊκό Δρόμο και δεν θα ασχοληθούμε προσώρας. Ωστόσο, το ζήτημα των συνδικάτων παραμένει ανοιχτό και επιζητάει τις απαντήσεις του.

Τα συνδικάτα των εργαζόμενων φτιάχτηκαν τέλος 18ου -αρχές 19ου αιώνα, όταν ο καπιταλισμός επέκτεινε τη βιομηχανική παραγωγή μέσα σε συνθήκες διωγμών, διώξεων και παρανομίας. Πολλές φορές συνάντησαν τη βία του ένστολου κράτους και δεν ήταν διόλου εύκολη μία απεργία. Όταν δυνάμωσε το εργατικό κίνημα και η Β΄ Διεθνής (που αργότερα κύλησε στην προδοσία) τα συνδικάτα ήταν μία αξιόπιστη και αξιοσέβαστη κοινωνική δύναμη που συγκέντρωνε το σύνολο των εργατών. Η νίκη της Οκτωβριανής Επανάστασης έδωσε νέα αίγλη στα συνδικάτα, στο ρόλο των συλλογικών διαπραγματεύσεων, με τους κομμουνιστές να παίζουν το ρόλο της ατμομηχανής σ’ αυτά.

Μετά τον β΄ παγκόσμιο πόλεμο, η σοσιαλδημοκρατία με τα συνθήματα για κοινωνικό κράτος άλωσε, υπέταξε και αναδιαμόρφωσε τα συνδικάτα, ως κοινωνικό εταίρο και ψευτοσυνομιλητή. Αυτό το γεγονός απονεύρωσε τα όργανα των εργαζομένων και τα κατέστησε καρικατούρες. Πολλοί μίλησαν για γραφειοκρατία, έναν όρο που είναι άδειος από περιεχόμενο, γιατί δεν καταδείχνει καμία κοινωνικοταξική βάση και κανένα προσανατολισμό.
Ωστόσο, πρέπει να συμφωνήσουμε ότι τα σωματεία είναι αμυντικοί θεσμοί στο πλαίσιο του αστικού συστήματος. Είναι -κάτω από συγκεκριμένους όρους- εργαλεία υπεράσπισης των εργατικών δικαιωμάτων, εργαλεία διαπραγμάτευσης της τιμής της εργατικής δύναμης, ενότητας και αγώνα. Αυτό φυσικά σημαίνει ότι εκφράζουν αυθεντικά τα χαρακτηριστικά της τάξης τους. Πράγμα που δεν συμβαίνει διόλου σήμερα όταν οι συσχετισμοί δύναμης είναι εξόχως αρνητικοί -δείτε για παράδειγμα την ΓΣΕΕ (τον Παναγόπουλο) ή την ΑΔΕΔΥ. Ακόμα και όπου οι ρεβιζιονιστές του ΚΚΕ καταγράφονται ως πρώτη εκλογική δύναμη, αυτό στην πραγματικότητα δεν αντανακλά παρά την καλύτερη εκλογική μεθόδευση των μηχανισμών.

Εμείς -ως Μ-Λ ΚΚΕ- παρά τις σειρήνες του «χώρου» υποστηρίζουμε με σθένος την εγγραφή των εργαζόμενων στα σωματεία τους και το παλιό δοκιμασμένο σύνθημα «ένα σωματείο στο χώρο δουλειάς, μία ομοσπονδία, μία πανελλαδική συνομοσπονδία». Κάτω από αυτό το πρίσμα υποστηρίξαμε πχ μία ομοσπονδία εκπαιδευτικών (ΟΛΜΕ – ΔΟΕ), ενάντια σε μικροκομματικούς υπολογισμούς και σκοπιμότητες εφήμερες. Μπορούν τα σωματεία να αναλάβουν μεγάλες πρωτοβουλίες για τον πόλεμο, την εξάρτηση, τον αντιιμπεριαλιστικό αγώνα; Όχι, βέβαια. Αυτά είναι πολιτικά ζητήματα και θέλουν αντίστοιχες πολιτικές απαντήσεις. Όμως, είναι δυνατόν να συνεπικουρήσουν ως μάχιμες δομές το πολιτικό κίνημα και να σταθούν αρωγοί του. Για παράδειγμα, τα σωματεία «θάλασσας» να μπλοκάρουν φορτοεκφόρτωση υλικών ενάντια σε λαούς ή κινήματα που αντιμάχονται τον φασισμό, τον ιμπεριαλισμό, το σιωνισμό. Μπορεί να υπάρξουν μέσα και δίπλα από αυτά επιτροπές αγώνα που να εκφράζουν τη μάζα των εργαζομένων; Οπωσδήποτε ναι, αρκεί αυτές να μην είναι εγκεφαλικά δημιουργήματα, σφραγίδες, αποκυήματα φαντασίας.

Η άνοδος και η υποχώρηση των συνδικάτων εγχώρια και διεθνώς είναι παράλληλη, αντίστοιχη και ανάλογη με αυτήν του αριστερού και κομμουνιστικού κινήματος. Για αυτό επιμένουμε ότι το δίπολο «αλλαγή των συσχετισμών» και «ενεργητική άμυνα» είναι η καλύτερη απάντηση στη συγκυρία που ζούμε. Η φαντασία, η ευρηματικότητα και κυρίως η ανάγκη είναι βέβαιο ότι θα γεννήσει στα μυαλά των ταξικών συνδικαλιστών και των μαχόμενων εργαζόμενων πολλές μορφές προπαγάνδας, συσπείρωσης και αγώνα των εργαζομένων. Αλλά το δοκιμασμένο όπλο του σωματείου δεν πρέπει να πεταχτεί, όπως το παιδί μαζί με τα κουρέλια, στα απόνερα. Αν οι Παναγόπουλοι αποδείχτηκαν τσαλακωμένες υποθέσεις είναι στο χέρι μας να τους απομονώσουμε. Αν τα συνδικάτα δεν βγήκαν στο πλευρό των αγροτών, εκπαιδευτικών κλπ, είναι στο χέρι μας να μιλήσουμε δυνατά για τα σωματεία μας.

Θανάσης Τσιριγώτης