Γιώργος X. Παπασωτηρίου - artinews.gr

Γιατί οι άνθρωποι ψηφίζουν πολιτικούς σαν τον Τραμπ, τον Όρμπαν, τον Νετανιάχου, τον Μπολσονάρου, την Λεπέν, αλλά και τον Μητσοτάκη; Γιατί η ακροδεξιά ενισχύεται παντού;

Η νεαρή Ειρήνη στο ιατρείο μου μιλάει για τα μέσα ενημέρωσης τα οποία είναι παντού στα χέρια των ολιγαρχών. «Και πριν ήταν, τι έχει αλλάξει σήμερα;» τη ρωτώ. Δεν ξέρει. Μόνο μου μιλάει για τον «αέναο κύκλο», για την ελπίδα, ότι θα γυρίσει ο τροχός, ότι «έτσι γίνεται πάντα»

Η συνομιλία αυτή με ώθησε να γράψω σήμερα για τις νέες μορφές προπαγάνδας και χειραγώγησης, για τη λειτουργία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αλλά και τη νέα λειτουργία των παραδοσιακών ΜΜΕ, για τις μεγάλες εταιρείες, όπως η Google, το Facebook, το Twitter/X, το Instagram, το Tik Tok, που διαμορφώνουν μέσω των αλγορίθμων, ομάδες-φούσκες όπου το κάθε μέλος της ομάδας νομίζει ότι η «φούσκα» του είναι όλος ο κόσμος. Έτσι θεωρεί ότι εκφράζει την πλειονότητα απορρίπτοντας το διαφορετικό, την άλλη άποψη.

Οι μεγάλες εταιρείες του διαδικτύου ικανοποιούν αυτό που θέλει κάθε επιχείρηση, κάθε κυβέρνηση και κάθε πολιτικό κόμμα, δηλαδή τη σιγουριά μιας εγγυημένα πετυχημένης διαφήμισης (που παλιότερα αποκαλούνταν προπαγάνδα). Για να το πετύχουν αυτό χρειάζεται να κάνουν προβλέψεις. Και για να κάνουν προβλέψεις, απαιτείται να έχουν πληροφορίες, δηλαδή πολλά δεδομένα (data). Πώς θα συλλέξουν αυτές τις πληροφορίες; Παρακολουθώντας τους ανθρώπους μέσω των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών (Facebook, twitter/X, Instagram, Google…). Τα πάντα παρακολουθούνται, εξετάζονται, αναλύονται. Πότε σταματάς, τι κοιτάς, για πόσο το κοιτάς. Γνωρίζουν πότε ο κόσμος νιώθει μοναξιά ή μελαγχολία. Ξέρουν τι κάνεις αργά το βράδυ, τι νευρώσεις έχεις, την προσωπικότητά σου. Όλα αυτά τα δεδομένα διοχετεύονται σε συστήματα που κάνουν όλο και καλύτερες προβλέψεις για το τι θα κάνουμε, ακόμη και το ποιοι θα γίνουμε. Αυτός είναι ο λεγόμενος «κατασκοπευτικός καπιταλισμός» που επωφελείται από την συνεχή παρακολούθηση των ανθρώπων. Με τα δεδομένα που συλλέγουν «χτίζουν» μοντέλα που προβλέπουν τις πράξεις μας. Όποιος έχει το καλύτερο μοντέλο κερδίζει! Ό,τι έχουμε κλικάρει, ό,τι έχουμε δει, όπου έχουμε κάνει λάικ, προστίθεται για να κάνουν το μοντέλο πιο ακριβές. Έτσι, μπορούν να κάνουν τις προβλέψεις για τις συμπεριφορές, αλλά ακόμα και για τα συναισθήματα ενός ανθρώπου. Αυτή την τεράστια μαζική παρακολούθηση και επεξεργασία κάνουν μεγα-πλατφόρμες AI. (Δες και τη σύγκρουση Τραμπ- Anthropic. Αλλά και τη δήλωση του ιδρυτή της Intellexa-pretador ότι η εταιρεία κάνει συμφωνία μόνο με κυβερνήσεις!)

Ο επηρεασμός της συμπεριφοράς του χρήστη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να γίνει χωρίς αυτός να αντιληφθεί το παραμικρό.

Κάθε στόχος λειτουργεί με αλγόριθμους. «Οι αλγόριθμοι είναι απόψεις περασμένες σε κώδικα και δεν είναι αντικειμενικοί», λέει στέλεχος τεχνολογικής εταιρείας. Οι αλγόριθμοι, είναι προγράμματα που συλλέγουν στοιχεία από χρήστες του Διαδικτύου και βγάζουν συμπέρασμα για τις ιδεολογικές τους καταβολές και τις πολιτικές προθέσεις τους. Με αυτόματο τρόπο κατατάσσουν τους χρήστες σε κατηγορίες και στη συνέχεια προσαρμόζουν τα μηνύματα στην ιδιαιτερότητα κάθε ομάδας, βομβαρδίζοντάς την με τα κατάλληλα μηνύματα. Στο δημοψήφισμα για το Brexit εστάλησαν ένα δισ. μηνύματα κατά τη διάρκεια της καμπάνιας από τους υποστηρικτές του. Ο Ντόμινικ Κάμινγκς στο ντοκιμαντέρ Brexit: The Uncivil War, αποκάλυψε τη νέα ολιστική προπαγάνδα, απευθυνόμενος στους «αόρατους», στους αφανείς, στους αποκλεισμένους, σε όσους αισθάνονται ότι κανείς δεν ενδιαφέρεται για αυτούς, στους θυμωμένους, σ' αυτούς που κατοικούσαν στην ξεχασμένη ύπαιθρο, στους συνταξιούχους, ουσιαστικά απευθύνθηκε στους ψηφοφόρους που πολιτικο-ιδεολογικά έτειναν προς την αριστερά! Στόχος, να τους προσελκύσει στη θέση της δεξιάς. Ένα δισεκατομμύριο προσωποποιημένα μηνύματα -σε πραγματικό χρόνο- απεστάλησαν στα κοινωνικά δίκτυα. Έντεκα εκατομμύρια ψηφοφόροι, το 1/3 του εκλογικού σώματος, "στοχεύθηκαν" στο συναίσθημα, στην καρδιά. Ναι, θα σας φέρουμε τα παιδιά σας πίσω, τους φίλους, τη γειτονιά σας, όλα. Ήδη σας ακούμε. Ακούμε εσάς που μέχρι τώρα δεν σας άκουσε κανείς! Έτσι ψήφισαν το Brexit, έτσι θα ψηφίσουν τον ακροδεξιό Φάρατζ. Αλλά και τον Κυρ. Μητσοτάκη (το νέο σύνθημά του θα είναι όπως φαντάζομαι: «Ψηφίστε Μητσοτάκη για την ασφάλειά σας στην ταραγμένη περιοχή μας»).

Αλλά και τα παραδοσιακά ΜΜΕ διαδραματίζουν νέο πιο μακροπρόθεσμο ρόλο. «Οι εταιρείες του τηλετομέα της πληροφόρησης-ψυχαγωγίας δεν αγνοούν και δεν καταστρέφουν την ψυχή, αλλά μάλλον την απορροφούν, την αποσυνθέτουν και στη συνέχεια την ανασυνθέτουν. Μετατρέπουν την ψυχή σ’ ένα μηχανισμό που είναι πιο επιρρεπής στην κατανάλωση...» έγραφε εδώ και πολλά χρόνια ο Μπένζαμιν Μπάρμπερ. Το τραγούδι «Φέρτο» το αποτυπώνει αυτό με ενδιαφέροντα τρόπο. Ο Ακύλας λέει ότι «αγοράζει για να καλύψει τα κενά». Αλλά τα «κενά» δεν καλύπτονται ποτέ. Οι εταιρείες διαμορφώνουν τις ανάγκες της ψυχής, «καίγοντας» τις εγκεφαλικές λειτουργίες και το εξαλείφοντας το κριτικό πνεύμα, δημιουργώντας έτσι μια αγορά χωρίς όρια κι ένα ον που καταναλώνει διαρκώς παράγοντας σκουπίδια. Έτσι έχουμε ανθρώπους που πνίγονται στα ίδια τα περιττώματά τους και ανθρώπους που πεθαίνουν από πείνα, ή που τους ανατινάζουν με πυραύλους και βόμβες…  

Πώς θ’ αλλάξει αυτός ο κόσμος; Που κυοφορείται η ελπίδα για την οποία μιλά η νεαρή Ειρήνη;

Θα το ξαναπώ: ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ και στην ΟΡΓΑΝΩΣΗ

(Σημαντική παρατήρηση: Μην συγκρούεστε για το ποια οργάνωση, ποια κοινωνική και πολιτική συλλογικότητα είναι η καλύτερη, ποια «θα νικήσει τον Μητσοτάκη». Οργανωθείτε παντού και ενισχύστε τις συλλογικότητες, εκτός από τις «σάπιες συλλογικότητες» όπως έλεγε η μαρξίστρια Σιμόν Βέιλ. Εκτός από τις δεξιές, τις ακροδεξιές, τις θρησκευτικές και τις εθνικιστικές συλλογικότητες… Οργανωθείτε στις συλλογικότητες της Αλληλεγγύης για τους αναγκεμένους, για τους πρόσφυγες, τους μετανάστες, τους άνεργους, τους αποκλεισμένους, οργανωθείτε εναντίον του Πολέμου και των βιομηχάνων όπλων, εναντίον των φασιστών και των γενοκτόνων, οργανωθείτε εναντίον των εκμεταλλευτών… ΟΡΓΑΝΩΘΕΙΤΕ)

*Φωτογραφία του artinews από μοτοπορεία διαμαρτυρίας ντελιβεράδων