ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ και ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Ολοκληρώθηκε το νομοθετικό πλαίσιο του μετασχηματισμού της ΤΕΕ στην κατεύθυνση των νεοφιλελεύθερων επιταγών και της ιδιωτικοποίησής της

Του Δημήτρη Καρυώτη*

Ο νόμος 5237/2025 της Ζαχαράκη για την «Σύσταση Ακαδημιών Επαγγελματικής Κατάρτισης - Ένταξη των Ακαδημιών στο Εθνικό Σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης ….», αποτελεί την τελευταία πινελιά στο θεσμικό πλαίσιο για την αναδιάρθρωση της ΤΕΕ, στη βάση της αποδιάρθρωσης του Δημόσιου χαρακτήρα και της ιδιωτικοποίησης της εκπαίδευσης που προωθεί η Κυβέρνηση, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), ο ΟΟΣΑ και ο ΣΕΒ.

Όλο το νομοθετικό πλαίσιο του νόμου αποτελεί συμπλήρωμα του νόμου 4763/2020 της Κεραμέως, όπως άλλωστε και ο νόμος 5082/2024 του Πιερρακάκη

Αξίζει να ξανά θυμηθούμε μερικούς απ’ τους στόχους της Ε.Ε., όπως αναφέρονται στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εκπαίδευση το 2012.

Αναφέρει το έγγραφο:

«Η επένδυση στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για την ανάπτυξη δεξιοτήτων έχει ζωτική σημασία για την τόνωση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας: oι δεξιότητες καθορίζουν την ικανότητα της Ευρώπης να αυξήσει την παραγωγικότητα. Μακροπρόθεσμα, οι δεξιότητες μπορούν να αποτελέσουν μοχλό για την καινοτομία και την ανάπτυξη, να μετακινήσουν την παραγωγή προς τα επάνω στην αλυσίδα αξίας, να ενθαρρύνουν τη συγκέντρωση δεξιοτήτων υψηλού επιπέδου στην ΕΕ και να διαμορφώσουν τη μελλοντική αγορά εργασίας.»

«…… για την αντιμετώπιση του ζητήματος αυτού ……. τα κράτη μέλη θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους»

Για:

« • Ανάπτυξη επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης παγκόσμιου επιπέδου για να αυξηθεί η ποιότητα των επαγγελματικών δεξιοτήτων

• Προώθηση της μάθησης με βάση την εργασία, συμπεριλαμβανομένων υψηλής ποιότητας πρακτικής άσκησης, μαθητείας και διττών μοντέλων μάθησης που διευκολύνουν τη μετάβαση από τη μάθηση στην εργασία
• Προώθηση εταιρικών σχέσεων μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων (για να εξασφαλίζονται κατάλληλα προγράμματα σπουδών και παροχή κατάλληλων δεξιοτήτων) ….»

«Η αύξηση της ποιότητας των επαγγελματικών δεξιοτήτων απαιτεί την ανάπτυξη συστημάτων ΕΕΚ παγκόσμιου κύρους …»

«….Η μάθηση με βάση την εργασία και κυρίως η μαθητεία και άλλα διττά μοντέλα διευκολύνουν τη μετάβαση από τη μάθηση στην εργασία.»

«…..Η μάθηση με βάση την εργασία, όπως π.χ. οι διττές προσεγγίσεις, πρέπει να αποτελεί κεντρικό πυλώνα των συστημάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης σε ολόκληρη την Ευρώπη, με στόχο την μείωση της ανεργίας των νέων, τη διευκόλυνση της μετάβασης από την εκπαίδευση στην απασχόληση και την ανταπόκριση στις ανάγκες δεξιοτήτων της αγοράς εργασίας.

«…..Τα προγράμματα σπουδών, ιδίως στην ΕΕΚ, θα πρέπει να γίνουν πιο συναφή με τον χώρο εργασίας μέσω συνεχούς συνεργασίας με τις επιχειρήσεις και τους εργοδότες, π.χ. με επισκέψεις επιχειρηματιών στην αίθουσα διδασκαλίας για ενίσχυση της μάθησης. …»

«…… Όλο και περισσότερο, τα κράτη μέλη αναπτύσσουν μοντέλα επιμερισμού των δαπανών μεταξύ διαφόρων εταίρων στην εκπαιδευτική διαδικασία – κράτος, επιχειρήσεις και ιδιώτες, ιδρύματα και απόφοιτοι – με τις δημόσιες επενδύσεις να συμβάλλουν στη μόχλευση συμπληρωματικής χρηματοδότησης από τον ιδιωτικό τομέα.»

«…Μεταξύ αυτών, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη μηχανισμών χρηματοδότησης για την ΕΕΚ και την εκπαίδευση ενηλίκων, οι οποίοι θα χρηματοδοτούνται με επιμερισμό της ευθύνης μεταξύ των δημόσιων αρχών, των επιχειρήσεων και ορισμένων ιδιωτικών συνεισφορών (π.χ. ταμεία τομεακής κατάρτισης, εισφορές κατάρτισης, κ.λπ.) και που αποσκοπούν στην προσέλκυση μεγάλων επιχειρήσεων και ΜΜΕ στην παροχή κατάρτισης ΕΕΚ με βάση την εργασία.»

«… Οι εταιρείες, από την άλλη, θα πρέπει να αυξήσουν τις επενδύσεις τους στην αρχική ΕΕΚ, ιδίως μέσω της συμμετοχής τους σε μοντέλα εναλλασσόμενης κατάρτισης, ...»

Από το κείμενο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής φαίνεται καθαρά η στόχευση.

1. Η ενοποίηση των συστημάτων της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης , που κατά κύριο λόγο προσφέρονται στη χώρα μας από την Δημόσια Εκπαίδευση, με αυτά της Κατάρτισης σε μια ενιαία Εκπαιδευτική και Διοικητική δομή. Ο στόχος είναι να προκύψει ένα ενοποιημένο σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (Ε.Ε.Κ.)

2. Την άμεση εμπλοκή των επιχειρήσεων στην παροχή Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης μέσω της Μαθητείας. Αναγορεύονται δηλαδή οι επιχειρήσεις σε εκπαιδευτικές δομές.

3. Την άμεση εμπλοκή των επιχειρήσεων στην παροχή Κατάρτισης απευθείας μέσα από τις δομές της ενοποιημένης διοικητικά Ε.Ε.Κ. Δηλαδή την ανάπτυξη συστημάτων Συνεργασίας Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (Σ.Δ.Ι.Τ.)

Στην ίδια ακριβώς κατεύθυνση είναι τα κείμενα του ΟΟΣΑ και του ΣΕΒ.

Αυτή η νεοφιλελεύθερη αναδιάρθρωση ξεκίνησε από την Νέα Δημοκρατία και τον Αρβανιτόπουλο με την ίδρυση των μεταγυμνασιακών ΙΕΚ, που ονομάστηκαν Σχολές Επαγγελματικής Κατάρτισης (Σ.Ε.Κ.), και σχεδιάστηκαν να λειτουργήσουν με απόλυτα ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια με βάση την μαθητεία, συμπληρώνοντας τις σχολές μαθητείας του ΟΑΕΔ (τώρα ΔΥΠΑ).

Ακολούθησε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ –ΑΝΕΛ, όπου οι Γαβρόγλου και Μπαξεβανάκης συρρίκνωσαν το πρόγραμμα σπουδών των μαθημάτων των ειδικοτήτων του ΕΠΑΛ. Η μείωση ήταν της τάξης του 25% έως 40%. Υποτίθεται ότι το πρόγραμμα σπουδών των μαθημάτων ειδικότητας θα ολοκληρώνονταν σε ένα 4ο έτος ειδίκευσης. Το 4ο έτος ειδίκευσης δόθηκε σχεδόν εξ’ ολοκλήρου στις επιχειρήσεις μέσω της Μαθητείας. Για το σκοπό αυτό θεσμοθέτησαν μια κοινή εκπαιδευτική και διοικητική δομή με τις επιχειρήσεις. Ουδέποτε όμως η δομή αυτή απέκτησε, έστω και έτσι, μαζική συμμετοχή με εργασιακά μαθητευόμενους σπουδαστές. Επιπλέον η κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ δημιούργησαν την πρώτη ενιαία διοικητική δομή Ε.Ε.Κ. με επικεφαλής τον υφυπουργό Παιδείας Μπαξεβανάκη, στην προσπάθειά τους να ενσωματώσουν τις κατευθύνσεις της Ε.Ε. και να συντονίσουν τις δομές μαθητείας που δημιούργησαν. Οι ΣΕΚ της Ν.Δ. και του Αρβανιτόπουλου, στην διακυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, δεν προωθήθηκαν μεν, αλλά δεν καταργήθηκαν.

Η ουσιαστικότερη νομοθετική ενσωμάτωση των κατευθύνσεων της ΕΕ αλλά και των υπόλοιπων διεθνών και εγχώριων κέντρων (ΟΟΣΑ, ΣΕΒ κλπ) έρχεται με την κυβέρνηση της ΝΔ του Μητσοτάκη με τις τρεις νομοθετικές παρεμβάσεις (ν. 4763/2020 , ν. 5082/2024 , ν. 5237/2025) που αφορούν τον πλήρη μετασχηματισμό της ΤΕΕ και της Κατάρτισης σε ενιαίο Διοικητικό και Εκπαιδευτικό σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΚ).

Η κυβερνητική προσπάθεια μέσω του νομικού πλαισίου που δημιούργησε επιτελεί τους παρακάτω βασικούς στόχους:

1. Συρρίκνωση συνολικά της Δημόσιας Λυκειακής Βαθμίδας , όπου ανήκει και η Δευτεροβάθμια Επαγγελματική Εκπαίδευση (ΕΠΑΛ) μέσω της εφαρμογής του εξεταστικού συστήματος της τράπεζας θεμάτων και μέσω του επερχόμενου εξεταστικού συστήματος του Εθνικού Απολυτηρίου.

2. Την προσπάθεια ανάπτυξης των μεταγυμνασιακών ΙΕΚ κατάρτισης (Επαγγελματικές Σχολές Κατάρτισης [Ε.Σ.Κ.] όπως τις μετονόμασε η Κεραμέως) με βάση την μαθητεία, έτσι

ώστε να αποτελέσουν βασικό και μαζικό μεταγυμνασιακό πυλώνα κατάρτισης, με στόχο την απομαζικοποίηση της Δημόσιας Λυκειακής βαθμίδας. Μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να τα καταφέρνουν. Ελπίζουν ότι θα φέρει το ποθούμενο αποτέλεσμα η «σκλήρυνση» του εξεταστικού συστήματος μέσω της τράπεζας θεμάτων και του επερχόμενου Εθνικού Απολυτηρίου στη Λυκειακή βαθμίδα, αλλά και οι εξετάσεις στο τέλος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης που τις ονόμασαν «Ελληνική Pisa».

3. Την διοικητική και εκπαιδευτική ενοποίηση που αποτελεί την βάση για ενιαία Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση (ΕΕΚ). Αυτό συντελείται με:

Ø την ίδρυση της Γενικής Γραμματείας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Δια Βίου Μάθησης (Γ.Γ.Ε.Ε.Κ.&Δ.Β.Μ.) στο Υπουργείο Παιδείας με επικεφαλής Γενικό Γραμματέα, που έχει την ευθύνη της γενικής οργάνωσης και τον συντονισμό με στόχο να σχεδιάζει, να συντονίζει, να παρακολουθεί και να διαμορφώνει πολιτικές για όλες τις δομές της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Κατάρτισης και Δια Βίου Μάθησης.

Ø Κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό αυτών των πολιτικών έχει το διυπουργικό Κεντρικό Συμβούλιο Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Κατάρτισης (ΚΣΕΕΚ) που υπάγεται στην (Γ.Γ.Ε.Ε.Κ. & Δ.Β.Μ.), που εκτός των Γενικών Γραμματέων των βασικών παραγωγικών Υπουργείων, του Διοικητή του ΟΑΕΔ, του Διευθύνοντος συμβούλου του ΕΟΠΕΠ και του προέδρου του ΙΕΠ, αποτελείται από εκπροσώπους της αγοράς, όπως του ΣΕΒ και των Εμποροβιοτεχνών, αλλά και της ΓΣΣΕ. Αυτό το όργανο προτείνει, στην ουσία αποφασίζει, για την ίδρυση – κατάργηση – συγχώνευση και την χωροταξία των δομών ΕΕΚ, τους τομείς και τις ειδικότητες που θα ιδρυθούν και θα λειτουργούν σε όλες αυτές τις δομές με βάση τις ανάγκες της αγοράς.

Ø Βασική δομή και συνδετικός κρίκος αποτελεί το Συμβούλιο Σύνδεσης με την Παραγωγή (ΣΣΠΑΕ) που ιδρύεται σε κάθε Περιφέρεια με στόχους να προτείνει στο ΚΣΕΕΚ για όλα τα θέματα της Περιφέρειας που αφορούν την ΕΕΚ.

Ø Τέλος τα Κέντρα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΚΕΕΚ), που ενσωματώνουν εκπαιδευτικά και διοικητικά όλες τις δομές Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (ΕΠΑΛ, ΕΚ) και τις δομές κατάρτισης, δηλαδή μεταγυμνασιακές ΕΣΚ, Μεταλυκειακό έτος Μαθητείας, ΣΑΕΚ (πρώην ΙΕΚ) και πλέον τις Ακαδημίες Επαγγελματικής Κατάρτισης που θα ιδρύονται στις ΣΑΕΚ με την ευθύνη οικονομικών φορέων (επιχειρήσεις, συνεταιρισμοί, επιμελητήρια, σύνδεσμοι και συνδικαλιστικές οργανώσεις [βλέπε ΓΣΣΕ], ΝΠΙΔ κλπ).

Η ίδρυση των Ακαδημιών Επαγγελματικής Κατάρτισης υλοποιεί την κατεύθυνση της ΕΕ που ορίζει ότι οι επιχειρήσεις «… θα πρέπει να αυξήσουν τις επενδύσεις τους στην αρχική ΕΕΚ, ιδίως μέσω της συμμετοχής τους σε μοντέλα εναλλασσόμενης κατάρτισης, ...».

Για την κυβέρνηση ως σκοπός της ίδρυσης των Ακαδημιών είναι «…. η ενίσχυση και η αναβάθμιση του Εθνικού Συστήματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (Ε.Σ.Ε.Ε.Κ.) του ν.4763/2020».

Οι Ακαδημίες ιδρύονται και λειτουργούν ως παραρτήματα των ΣΑΕΚ, μέσω της σύμπραξης με οικονομικούς φορείς (επιχειρήσεις, συνεταιρισμοί, επιμελητήρια, σύνδεσμοι και συνδικαλιστικές οργανώσεις [βλέπε ΓΣΣΕ], ΝΠΙΔ κλπ). Διασυνδέονται με την αγορά εργασίας μέσω της Μαθητείας και της Πρακτικής Άσκησης και προσφέρουν Αρχική Επαγγελματική Κατάρτιση στο επίπεδο 5 του

Εθνικού Πλαισίου Προσόντων. Το νομικό πλαίσιο ορίζει ότι δεν μπορεί να ιδρυθεί Ακαδημία, όταν στον ίδιο Δήμο λειτουργεί άλλη δομή ΕΕΚ του ίδιου επιπέδου του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων (Επίπεδο 5), που παρέχει όμοιες Ειδικότητες. Η Ακαδημία περιλαμβάνει ως Επωνυμία και τον διακριτικό τίτλο του οικονομικού φορέα που την ιδρύει.

Για την ίδρυση Ακαδημίας ο οικονομικός φορέας που την ιδρύει πρέπει να καταθέσει:

• Τους Οδηγούς Κατάρτισης των ειδικοτήτων με βάση τις κατευθύνσεις των Πρότυπων Οδηγών Κατάρτισης που έχουν εκδοθεί από τη Γενική Γραμματεία Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Δια Βίου Μάθησης (Γ.Γ.Ε.Ε.Κ.&Δ.Β.Μ.) μέσω του Κεντρικού Συμβουλίου Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Κατάρτισης (ΚΣΕΕΚ)
• Τις κτηριακές υποδομές που θα υλοποιεί το θεωρητικό και εργαστηριακό μέρος της κατάρτισης
• Τις υλικοτεχνικές υποδομές που θα παραχωρήσει για την υλοποίηση της κατάρτισης

Οι εκπαιδευτές προσλαμβάνονται μέσω του Μητρώου Εκπαιδευτών της ΕΕΚ και βαρύνουν οικονομικά τον οικονομικό φορέα (ΦΕΚ). Στην προτεινόμενη σύμβαση, όμως, για την ίδρυση και λειτουργία της 1ης Ακαδημίας του οικονομικού φορέα με το Υπουργείο Παιδείας φαίνεται ότι το κόστος των εκπαιδευτών το αναλαμβάνει του Υπουργείο. Οι οικονομικές παροχές, οι χορηγίες σε χρήμα και είδος από τον οικονομικό φορέα απαλλάσσονται από κάθε φορολογία. Προφανώς οι επιχειρήσεις θα αξιοποιήσουν τα προγράμματα της ΕΕ (βλέπε ΕΣΠΑ) για την χρηματοδότηση των Ακαδημιών που θα ιδρύσουν.

Η Διοίκηση της Ακαδημίας Ε.Κ ανατίθεται σε πενταμελή Διοικούσα επιτροπή (Δ.Ε.Α.Κ), που αποτελείται από τον Πρόεδρο, που διορίζεται από τον Υπουργό Παιδείας, τον Διευθυντή και τον Υποδιευθυντή της ΣΑΕΚ και δυο μέλη από τον οικονομικό φορέα. Η Διοικούσα Επιτροπή (Δ.Ε.Α.Κ) είναι αρμόδια για την σύνταξη και υλοποίηση των οδηγών κατάρτισης, στη βάση των Πρότυπων Οδηγών Κατάρτισης, σύμφωνα με την πρόταση του οικονομικού φορέα. Η διοικητική υποστήριξη της Ακαδημίας ανατίθεται στον Υποδιευθυντή της ΣΑΕΚ.

Ο οικονομικός φορέας ορίζει τον Συντονιστή της Ακαδημίας, που συμμετέχει στη Διοικούσα Επιτροπή χωρίς δικαίωμα ψήφου. Ο Συντονιστής συνεργάζεται με τον Υποδιευθυντή της ΣΑΕΚ και τον οικονομικό φορέα για την λειτουργία της Ακαδημίας, αναπληρώνει τον Υποδιευθυντή της ΣΑΕΚ και πληρώνεται από τον οικονομικό φορέα. Στην ουσία θα είναι το μάτι, το αυτί και ο πραγματικός υπεύθυνος της Ακαδημίας

Στην Ακαδημία εγγράφονται απόφοιτοι της Λυκειακής βαθμίδας για 4 έως 6 εξάμηνα συμπεριλαμβανομένης της Μαθητείας ή της Πρακτικής άσκησης. Ειδικά οι απόφοιτοι του ΕΠΑΛ φοιτούν για ειδικότητα που παρακολούθησαν στο ΕΠΑΛ 2 έως 3 εξάμηνα συμπεριλαμβανομένης της Μαθητείας ή της Πρακτικής άσκησης. Οι απόφοιτοι ΣΑΕΚ και του 4ου έτους Μαθητείας του ΕΠΑΛ κατατάσσονται σε συναφείς ειδικότητες με απαλλαγή των κοινών μαθημάτων που έχουν παρακολουθήσει. Σε κάθε περίπτωση χορηγείται Βεβαίωση σπουδών που πιστοποιείται με εξετάσεις στον ΕΟΠΠΕΠ. Δηλαδή η πλειοψηφία των αποφοίτων θα βγουν στην αγορά εργασίας με τις βεβαιώσεις σπουδών αφού το μεγαλύτερο ποσοστό αποτυγχάνει στις εξετάσεις πιστοποίησης του ΕΟΠΠΕΠ, σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στατιστικά στοιχεία.

Είναι προφανές ότι οι Ακαδημίες Επαγγελματικής Κατάρτισης σχεδιάστηκαν να λειτουργήσουν από τις επιχειρήσεις και για τις επιχειρήσεις, αφού σύμφωνα με τον ΣΕΒ οι λόγοι της υστέρησης της ΕΕΚ στην Ελλάδα οφείλονται στην « …. απουσία των επιχειρήσεων από το σχεδιασμό και την οργάνωση της ΕΕΚ, κυρίως στο επίπεδο επιλογής των ειδικοτήτων και καθορισμού του περιεχομένου των προγραμμάτων σπουδών, και η εν γένει περιορισμένη αλληλεπίδραση και συνεργασία των υπευθύνων χάραξης και εφαρμογής στρατηγικής με την επιχειρηματική κοινότητα περιορίζουν τη διασύνδεση της παρεχόμενης εκπαίδευσης με τις ανάγκες της οικονομίας και της αγοράς εργασίας και τελικά απομακρύνουν την ΕΕΚ από την κεντρική θεσμική αποστολή της.»

Φυσικά θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις δομές του Δημόσιου σχολείου όπου λειτουργούν ΣΑΕΚ, αφού θα αποτελούν παράρτημά τους. Κυρίως θα μπορούν να αξιοποιούν τις υποδομές των Εργαστηριακών Κέντρων της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης όταν τους βολεύει. Η δημιουργική ασάφεια για τις κτιριακές υποδομές που αναφέρεται στον νόμο σ’ αυτό οδηγεί, αφού δεν ορίζεται ρητά ότι ο οικονομικός φορέας πρέπει να χρησιμοποιεί κτηριακές εγκαταστάσεις αποκλειστικά με δική του ευθύνη. Τα Εργαστηριακά Κέντρα με τον εξοπλισμό τους θα είναι στην διάθεση των επιχειρήσεων που θα επιδιώξουν να τα αξιοποιήσουν. Είναι γνωστό ότι στα Εργαστηριακά Κέντρα υπάρχει εξοπλισμός που σήμερα δεν «χωράει» στο πρόγραμμα σπουδών των ειδικοτήτων του ΕΠΑΛ, λόγω της απόλυτης συρρίκνωσής των διδακτικών ωρών του προγράμματος σπουδών των ειδικοτήτων από την εποχή των Γαβρόλου – Μπαξεβανάκη. Υπάρχει για παράδειγμα ολόκληρος εργαστηριακός εξοπλισμός στην ειδικότητα των Μηχανολογικών Κατασκευών, ο εξοπλισμός των κατεργασιών με μηχανές CNC νέας τεχνολογίας , που πλέον δεν εμπεριέχονται ούτε στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών της συγκεκριμένης ειδικότητας. Ο εξοπλισμός παραμένει σε αχρηστία περιμένοντας τον πρώτο ιδιώτη που θα θελήσει να τον βγάλει από την ναφθαλίνη. Υπάρχει αντίστοιχος εξοπλισμός στον Ηλεκτρολογικό τομέα αλλά και σε άλλους τομείς.

Το πρόγραμμα σπουδών των ειδικοτήτων των Ακαδημιών θα είναι προσαρμοσμένο αποκλειστικά στις στενές ανάγκες του ιδιώτη που θα οργανώσει την συγκεκριμένη δομή και θα χρησιμοποιεί τους σπουδαστές για τις δικές του παραγωγικές ανάγκες , ανακυκλώνοντας το προσωπικό του μέσω της επιδοτούμενης μαθητείας, φυσικά με ελάχιστο κόστος. Η μαθητεία, όπως έχουμε τονίσει κατ’ επανάληψη, δεν θα μειώσει την ανεργία. Μόνιμες θέσεις εργασίας μπορεί να δημιουργεί μόνο η οικονομική ανάπτυξη της χώρας η πραγματικότητα της οποίας όχι μόνο δεν δημιουργεί αλλά, αλλά μέχρι τώρα, καταστρέφει θέσεις εργασίας. Η μαθητεία οδηγεί σε ανακύκλωση ενός ιδιόμορφου επιδοτούμενου εργατικού προσωπικού. Η μαθητεία επίσης θα οδηγήσει σε απολύσεις μεγαλύτερων και παλαιότερων εργαζόμενων Οι μαθητευόμενοι που θα κατοχυρώνουν θέσεις εργασίας θα είναι η εξαίρεση και όχι ο κανόνας.

Ο ιδιώτης που θα ιδρύσει Ακαδημία και έχει παραγωγική μονάδα μπορεί να χρησιμοποιεί δικό του εργασιακό προσωπικό ως εκπαιδευτές, με ελάχιστο κόστος ή με κρατική χρηματοδότηση, αφού μπορούν να ενταχθούν στο μητρώο εκπαιδευτών. Επίσης μεγάλες επιχειρήσεις μπορούν να χρησιμοποιούν τις εγκαταστάσεις τους για την λειτουργία της Ακαδημίας που θα ιδρύσουν.

Προφανώς το κόστος από την λειτουργία της Ακαδημίας θα αποσβεστεί αρκετά γρήγορα για τις επιχειρήσεις , μέσω της χρηματοδότησης από την ΕΕ και την απασχόληση του επιδοτούμενου ή και άμισθου μαθητικού δυναμικού μέσω της μαθητείας και της πρακτικής άσκησης.

Είναι χαρακτηριστική η συμφωνία που ετοιμάζεται να υπογράψει το Υπουργείο Παιδείας με την Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), για την ίδρυση της πρώτης Ακαδημίας Επαγγελματικής Κατάρτισης μετά από αίτηση της ΠΕΦ. Ο στόχος είναι να λειτουργήσει τον Φεβρουάριο του 2026.

Μεταξύ άλλων το συζητούμενο συμφωνητικό αναφέρει σύμφωνα με δημοσιεύματα:

«Το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού μεριμνά για την ίδρυση της Ακαδημίας Επαγγελματικής Κατάρτισης ως παραρτήματος Σ.Α.Ε.Κ., τη συγκρότηση της Δ.Ε.Α.Κ., τη στελέχωσή της, την ανάθεση καθηκόντων στον Υποδιευθυντή, την επιλογή των εκπαιδευτών ανά ειδικότητα και κάθε άλλη απαιτούμενη ενέργεια για την ίδρυση και λειτουργία της και αναλαμβάνει τη μισθοδοσία του Υποδιευθυντή, του διοικητικού προσωπικού, την αποζημίωση των εκπαιδευτών και το λειτουργικό κόστος της Ακαδημίας.

Ο δεύτερος συμβαλλόμενος , η επιχείρηση ή άλλος φορέας καλύπτει τη δαπάνη μισθοδοσίας του Συντονιστή, τις λειτουργικές δαπάνες για την πραγματοποίηση του θεωρητικού ή και πρακτικού μέρους της κατάρτισης που πραγματοποιείται στις κτιριακές υποδομές του, την πρακτική άσκηση ή μαθητεία όταν δεν χρηματοδοτείται από εθνικούς ή ενωσιακούς πόρους, την αποζημίωση για πρόσθετη απασχόληση που καταβάλλεται στους εκπαιδευτές, την αποζημίωση ανά συνεδρίαση στα μέλη της Δ.Ε.Α.Κ. και τον γραμματέα.»

Ουσιαστικά οι Ακαδημίες Επαγγελματικής Κατάρτισης θα είναι μια ιδιωτική δομή που θα λειτουργεί με όρους ΣΔΙΤ, θα χρηματοδοτείται από τα προγράμματα της ΕΕ, αλλά και τον κρατικό προϋπολογισμό. Θα εξυπηρετεί τα πρόσκαιρα συμφέροντα των επιχειρήσεων σε βάρος συνολικά του δημόσιου συστήματος επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Στον αντίποδα αυτών των πολιτικών το εκπαιδευτικό και λαϊκό κίνημα πρέπει να αντιτάξει την δική του στρατηγική πρόταση με την διεκδίκηση ενός συστήματος ολόπλευρης Δημόσιας Εκπαίδευσης που θα έχει αποκλειστικό στόχο τις ανάγκες των εργαζομένων για την ολόπλευρη μόρφωση όλων των παιδιών και την διεκδίκηση μιας κοινωνίας που θα λειτουργεί προς όφελος του λαού.

Προϋπόθεση για τα παραπάνω αποτελεί η κατάργηση του θεσμικού πλαισίου για την ΕΕΚ που δημιούργησε η κυβέρνηση της ΝΔ του ν.4763/20 της Κεραμέως, του ν.5082/24 Πιερρακάκη και του ν.5237/2025 της Ζαχαράκη για τις Ακαδημίες Επαγγελματικής Κατάρτισης

Η βασική Επαγγελματική Εκπαίδευση πρέπει να ενταχθεί και να ενσωματωθεί σε ένα υποχρεωτικό ενιαίο 12χρονο Δημόσιο σχολείο που θα λειτουργεί μετά από 2 χρόνια δημόσια υποχρεωτική προσχολική αγωγή. Το σχολείο αυτό πρέπει να σχεδιαστεί έτσι ώστε το περιεχόμενό του να έχει έναν πολυεπιστημονικό χαρακτήρα. Πρέπει να ενσωματώνει στο πρόγραμμα σπουδών του όλα τα βασικά επιστημονικά αντικείμενα, προσφέροντας και βασικές εργαστηριακές δεξιότητες.

Μέσα στο πρόγραμμα αυτού του σχολείου πρέπει να διαχέονται οι βασικές γνώσεις των σύγχρονων επιστημών και τεχνολογιών. Στο πλαίσιο αυτού του σχολείου πρέπει να υπάρχει ένα σύγχρονο δίκτυο που με επιστημονικούς τρόπους να αναδεικνύει τα ενδιαφέροντα και τις κλίσεις των μαθητών, για να μπορούν οι ίδιοι στη συνέχεια να επιλέξουν, ανάλογα με τις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντά τους, τον τομέα επαγγελματικών δραστηριοτήτων που προτιμούν.

Είναι αυτονόητο ότι στο σχολείο αυτό πρέπει να εφαρμόζεται ένα δίκτυο ενίσχυσης των «αδύνατων» μαθητών, λειτουργικά και δομικά ενταγμένο μέσα στη λειτουργία του σχολείου, για να κατακτήσουν όλοι οι μαθητές το ελάχιστο μαθησιακό επίπεδο που απαιτείται.

Η Επαγγελματική Εξειδίκευση, για όσους δεν θα φοιτήσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, πρέπει να παρέχεται από ένα Δημόσιο Επαγγελματικό σχολείο μετά την 12χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση. Αυτό το επαγγελματικό σχολείο πρέπει να είναι διετές, δημόσιο ενταγμένο στο Υπουργείο Παιδείας, με μόνιμο εκπαιδευτικό προσωπικό και όρους λειτουργίας του δημόσιου σχολείου της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Ο στόχος αυτού του σχολείου πρέπει να είναι η εκπαίδευση των μαθητών για την απόκτηση ολοκληρωμένων γνώσεων (θεωρητικών και δεξιοτήτων) ενός ολοκληρωμένου γνωστικού αντικειμένου που ορίζεται ως επάγγελμα, σύμφωνα με τις στρατηγικές επιλογές ολόπλευρης οικονομικής ανάπτυξης της χώρας. Σε καμιά περίπτωση δεν θα ενσωματώνει στο πρόγραμμα σπουδών του, προγράμματα μαθητείας. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών στο Επαγγελματικό σχολείο θα πρέπει να υπάρχει πρόγραμμα πρακτικής άσκησης των αποφοίτων, σε επιχείρηση της ειδικότητάς τους , με οργανωμένο τρόπο, και με πλήρη εργασιακά δικαιώματα

Οι πτυχιούχοι του Επαγγελματικού Σχολείου θα πρέπει να έχουν την δυνατότητα πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Το επαγγελματικό πτυχίο του σχολείου αυτού πρέπει να παραπέμπει σε συγκεκριμένα επαγγελματικά δικαιώματα.

Όλοι οι άλλοι θεσμοί Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης πρέπει να καταργηθούν.

Η διεκδίκηση μιας τέτοιας Δημόσιας Εκπαίδευσης επιβάλλει την αγωνιστική ανάταση του εκπαιδευτικού κινήματος της νεολαίας και των εργαζομένων. Η διεκδίκηση αυτή πάει χέρι – χέρι με την πάλη για μια χώρα που λειτουργεί προς όφελος του λαού της και μια κοινωνία που απολαμβάνει όλα τα πολιτικά, κοινωνικά, εργασιακά δικαιώματα που εξυψώνουν τον εργαζόμενο.

Άλλωστε η εκπαίδευση πρέπει να καλλιεργεί την αντίληψη πως η Ελλάδα έχει όλες τις δυνατότητες και όλες τις προϋποθέσεις ν’ αναπτύξει σε μεγάλο βαθμό τις παραγωγικές της δυνάμεις και πως ο ελληνικός λαός, με την εργασία του και με τη βοήθεια της επιστήμης και της τεχνικής, μπορεί να εκμεταλλευτεί απεριόριστα τις πλουτοπαραγωγικές του πηγές και το γεωφυσικό του χώρο, να αυξήσει το εισόδημά του και ν’ ανεβάσει πολύ υψηλά το βιοτικό και πολιτιστικό του επίπεδο. Το σχολείο οφείλει να γνωρίσει σε όλους τους μαθητές τα βασικά στοιχεία όλων των εφαρμοσμένων και ανθρωπιστικών επιστημών, αλλά και τα βασικά στοιχεία της βιομηχανικής, αγροτικής παραγωγής και της αναπτυσσόμενης τεχνολογίας. Μόνο αυτή η ενιαία μόρφωση θα συνδέσει δημιουργικά το σύστημα, το περιεχόμενο, τη μέθοδο εργασίας, της γενικής μόρφωσης με τις νέες συνθήκες και τις απαραίτητες ανάγκες της σημερινής παραγωγής και μίας ανάπτυξης σε όφελος των ανθρώπων και όχι των κερδών.

*Ο Δημήτρης Καρυώτης είναι συνταξιούχος εκπαιδευτικός, πρώην πρόεδρος της Α ΕΛΜΕ Δυτικής Αττικής (Θριασίου-Μεγαρίδας-Ειδυλλίας) και πρώην μέλος του ΔΣ της ΟΛΜΕ