Γιατί στη Βενεζουέλα και γιατί τώρα;

Βασίλης Λιόσης* - efsyn.gr

Με την απαγωγή του προέδρου Μαδούρο, οι ΗΠΑ θέλουν να δηλώσουν σε όλη την υφήλιο ότι ανά πάσα στιγμή μπορούν να τιμωρήσουν τον οποιοδήποτε, ότι κάνουν κουμάντο σε όλο τον πλανήτη  και ότι είναι ο απόλυτος κυρίαρχος του παιχνιδιού. Μόνο που αυτή τους η δήλωση, όπως θα εξηγήσουμε παρακάτω,  δεν είναι παρά κάτι σαν ένας επιθανάτιος ρόγχος. 

Ηαπαγωγή του προέδρου Μαδούρο έχει συγκλονίσει όλο τον πλανήτη. Η δολοφονική, τρομοκρατική και τραμπούκικη κυβέρνηση των ΗΠΑ ομολογουμένως δεν έκανε κάτι πρωτότυπο. Έχει δολοφονήσει στο παρελθόν μη αρεστούς προέδρους κρατών, έχει απαγάγει τον Νοριέγκα στον Παναμά, έχει οργανώσει αναρίθμητα πραξικοπήματα σε όλα τα μήκη και πλάτη της υφηλίου, έχει στηρίξει την απαγωγή και του Τσάβες στη Βενεζουέλα, έχει προκαλέσει πολέμους και ανείπωτη φρίκη σε λαούς.

Επ’ουδενί δεν πρόκειται για ένα νέο στοιχείο της αμερικανικής πολιτικής, αφού, για παράδειγμα, στον πόλεμο του Βιετνάμ οι εντολές του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας Χένρι Κίσινγκερ προέτρεπαν να εξοντωθεί «οτιδήποτε πετάει και οτιδήποτε κινείται». Ο δε Κένεντυ διατύπωνε τον διακαή πόθο του να συντριβεί η Κούβα. Ο πρόεδρος Κάρτερ αργότερα και αφού είχε πραγματοποιηθεί μια γενοκτονία ασύλληπτων διαστάσεων στο Βιετνάμ δήλωσε ότι «δεν χρωστάμε τίποτα» στο Βιετνάμ, επειδή «η καταστροφή ήταν αμοιβαία» (1). 

Όλη μας η δράση είναι μια πολεμική κραυγή ενάντια στον ιμπεριαλισμό και ένα σάλπισμα για την ενότητα των λαών ενάντια στον μεγάλο εχθρό του ανθρώπινου γένους: τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Οπουδήποτε κι αν μας αιφνιδιάσει ο θάνατος, τον καλωσορίζουμε, αρκεί αυτή η πολεμική μας κραυγή να έχει βρει άξιο αποδέκτη και άλλο χέρι να απλωθεί να αδράξει το όπλο μας και άλλοι άνθρωποι να έρθουν να συνοδέψουν τα μοιρολόγια με τις ριπές των αυτόματων και με νέες κραυγές πολέμου και νίκης (2). 

Τσε

Αυτή είναι η φύση του ιμπεριαλισμού και ειδικότερα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Είναι επιθετικός, ανήθικος, δίχως κανένα φραγμό. Το ερώτημα που αναφύεται στη συγκεκριμένη συγκυρία είναι γιατί τώρα και γιατί στη Βενεζουέλα. 

Με την απαγωγή του προέδρου Μαδούρο, οι ΗΠΑ θέλουν να δηλώσουν σε όλη την υφήλιο ότι ανά πάσα στιγμή μπορούν να τιμωρήσουν τον οποιοδήποτε, ότι κάνουν κουμάντο σε όλο τον πλανήτη  και ότι είναι ο απόλυτος κυρίαρχος του παιχνιδιού. Μόνο που αυτή τους η δήλωση, όπως θα εξηγήσουμε παρακάτω,  δεν είναι παρά κάτι σαν ένας επιθανάτιος ρόγχος. 

Α. Το νέο δόγμα Μονρόε

Ο Τραμπ έχει συνειδητοποιήσει από νωρίς σχετικά ότι το μεγάλο πρόβλημα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού είναι η Κίνα. Αυτό το έχει αποτυπώσει με απόλυτη σαφήνεια πριν εκλεγεί πρόεδρος στο βιβλίο του Αμερική σπουδαία ξανά. Πώς να διορθώσουμε την τραυματισμένη Αμερική μας. Σε αυτό επίσης εντόπισε το πρόβλημα της αποβιομηχάνισης των ΗΠΑ λόγω της φυγής των κεφαλαίων προς την Ασία. Σήμερα, όλη η πολιτική του αμερικανικού κεφαλαίου και του Τραμπ συμπυκνώθηκε στο νέο δόγμα Μονρόε.

Το νέο δόγμα Μονρόε του Τραμπ είναι προφανώς αναπροσαρμοσμένο σε σχέση με το παλαιό. Ανάμεσα στους διάφορους στόχους που τίθενται υπάρχει η διακοπή των μεταναστευτικών ροών, η ανασυγκρότηση του αμερικανικού στρατού, η επαναβιομηχάνιση της χώρας, η κυριαρχία στον ενεργειακό και τεχνολογικό τομέα, η ενδυνάμωση των σχέσεων με σύμμαχες χώρες και η δημιουργία νέων συμμαχιών και σχέσεων με καινούργιους παίκτες, η διατήρηση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας σε όλους τους κρίσιμους θαλάσσιους δρόμους, της ασφάλειας των αλυσίδων εφοδιασμού και της πρόσβασης σε κρίσιμα υλικά, η αποτροπή εχθρικών δυνάμεων να κυριαρχήσουν στη Μέση Ανατολή.

Γράφεται χαρακτηριστικά: «Πρέπει να εξασφαλίσουμε ξανά τη δική μας ανεξάρτητη και αξιόπιστη πρόσβαση στα αγαθά που χρειαζόμαστε για να αμυνθούμε και να διατηρήσουμε τον τρόπο ζωής μας. Αυτό θα απαιτήσει τη διεύρυνση της αμερικανικής πρόσβασης σε κρίσιμα ορυκτά και υλικά, ενώ θα αντιμετωπίζουμε τα θηρευτικά οικονομικά μέτρα. Επιπλέον, η Κοινότητα Πληροφοριών θα παρακολουθεί τις βασικές αλυσίδες προμηθειών και τις τεχνολογικές εξελίξεις σε όλο τον κόσμο για να διασφαλίσει ότι κατανοούμε και μετριάζουμε τις ευπάθειες και τις απειλές για την αμερικανική ασφάλεια και ευημερία». Και σε άλλο σημείο: «Μετά από χρόνια παραμέλησης, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επαναβεβαιώσουν και θα επιβάλουν τη Διδαχή Μονρόε για να αποκαταστήσουν την αμερικανική πρωτοκαθεδρία στο Δυτικό Ημισφαίριο και να προστατέψουν την πατρίδα μας και την πρόσβασή μας σε βασικές γεωγραφίες σε όλη την περιοχή. Θα αρνηθούμε σε μη-Ημισφαιρικούς ανταγωνιστές την ικανότητα να τοποθετήσουν δυνάμεις ή άλλες απειλητικές δυνατότητες, ή να κατέχουν ή να ελέγχουν στρατηγικά ζωτικά περιουσιακά στοιχεία, στην Ημισφαίριό μας. Αυτό το “Συμπέρασμα Τραμπ” στη Διδαχή Μονρόε είναι μια κοινή λογική και ισχυρή αποκατάσταση της αμερικανικής δύναμης και προτεραιοτήτων, συμβατή με τα αμερικανικά συμφέροντα ασφαλείας», οι υπογραμμίσεις δικές μας.

Οι διακηρυγμένοι στόχοι όπως αποτυπώνονται στο κείμενο του Λευκού Οίκου φαίνεται πως επεκτείνουν τις βλέψεις του δόγματος Μονρόε και δεν αφορούν αποκλειστικά και μόνο το δυτικό ημισφαίριο αν και επικεντρώνουν σε αυτό. Από την πράξη αλλά και από τα γραφόμενα καταλαβαίνουμε ότι το δόγμα Μονρόε αφορά και τη Μέση Ανατολή. 

Η επιθετικότητα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού αποτυπώνεται και σε μια προειδοποίηση: «Μακροπρόθεσμα, η διατήρηση της αμερικανικής οικονομικής και τεχνολογικής πρωτοκαθεδρίας είναι ο σίγουρος τρόπος να αποτραπεί μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική σύγκρουση». Επί της ουσίας στο απόσπασμα αυτό ενημερώνονται οι ανταγωνιστές των ΗΠΑ πως η τυχόν μελλοντική απώλεια της πρωτοκαθεδρίας της θα επιφέρει μια παγκόσμια σύρραξη. Είναι μια απειλητική προειδοποίηση που μεταφρασμένη σημαίνει ότι «αν δεν ακολουθήσετε τους όρους του παιχνιδιού ο καθορίζουμε εμείς, τότε δεν υπάρχει άλλος δρόμος για εμάς παρά να απαντήσουμε στρατιωτικά» (3). 

Β. Οι μη αναστρέψιμες τάσεις

Ποια η ερμηνεία του νέου δόγματος Μονρόε; Δεν χρειάζεται να αυθαιρετήσουμε στην απάντηση αφού αυτή δίνεται με καθαρότητα στο ίδιο το κείμενο του Λευκού Οίκου. Να προσθέσουμε μόνο πως η ερμηνεία του βρίσκεται τόσο στη φύση του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού όσο και στην παρούσα συγκυρία η οποία αποτυπώνεται από την εξέλιξη του ΑΕΠ των ΗΠΑ ως ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Στα παρακάτω δύο διαγράμματα που αφορούν το ποσοστό του ονομαστικού ΑΕΠ των ΗΠΑ ως ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ και το ποσοστό του ΑΕΠ των ΗΠΑ με όρους αγοραστικής δύναμης ως ποσοστό του αντίστοιχου παγκόσμιου ΑΕΠ, αποδεικνύεται η δύσκολη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η μεγάλη ιμπεριαλιστική δύναμη. Αν, μάλιστα, κάνουμε τη σύγκριση με τα αντίστοιχα διαγράμματα που αφορούν την Κίνα κατανοούμε όχι μόνο τη δυσκολία στην οποία έχει περιέλθει ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός αλλά και το γεγονός ότι οι τάσεις φαίνονται να είναι μη αντιστρέψιμες. Τα παρακάτω διαγράμματα είναι κάτι περισσότερο από ενδεικτικά (4). 

Ταυτόχρονα, από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 ξεκινάει μια πορεία που καταγράφει σοβαρά εμπορικά ελλείμματα για τις ΗΠΑ. Η πορεία αυτή αποτυπώνεται στο παρακάτω διάγραμμα (5). 

Ειδικότερα η πολιτική του Τραμπ επιδεινώνει τα παρακμιακά φαινόμενα της αμερικανικής κοινωνίας αφού α) η δημιουργία θέσεων εργασίας έχει σχεδόν σταματήσει, β) οι απελάσεις των μεταναστών στερούν πολύτιμο εργατικό δυναμικό, γ) η επιβολή δασμών προσθέτει αβεβαιότητα στο κόστος παραγωγής και στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές, δ) η περικοπή των δαπανών για έρευνα θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις στον τομέα των νέων τεχνολογιών (6).  Επιπλέον, προκαλούνται σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία της αμερικανικής οικονομίας αφού η κυβέρνηση Τραμπ είχε αποφασίσει να καταργήσει την όποια αυτονομία της FEDαναιρώντας την μέχρι τώρα πολιτική των υψηλών επιτοκίων που είχε υιοθετηθεί τα τελευταία χρόνια από την κεντρική τράπεζα. Επισημαίνεται δε ότι «Όταν ο Λευκός Οίκος εξέδωσε ανακοινώσεις που συνέδεαν την υποστήριξη σε δολάρια από το υπουργείο οικονομικών των ΗΠΑ προς την Αργεντινή με το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών της χώρας, οι επενδυτές και οι κεντρικοί τραπεζίτες το πρόσεξαν. Όσο περισσότερο οι αγορές αντιλαμβάνονται ότι η διαθεσιμότητα ή το εύρος των υποστηρικτών μέτρων σε δολάρια εξαρτάται από την πολιτική ευθυγράμμιση και όχι από τις μακροοικονομικές ανάγκες, τόσο περισσότερο θα τιμολογούν ένα ασφάλιστρο κινδύνου στο ίδιο το δολάριο» (7). 

Στα παραπάνω μπορούμε να προσθέσουμε τις διαδοχικές ήττες των ΗΠΑ: στην Κούβα, στο Βιετνάμ, την αποχώρησή τους από το Ιράκ, τη μη υλοποίηση των σχεδίων τους στο Αφγανιστάν, την απώλεια της Κίνας αφού σε παλαιότερες εποχές η πρόθεσή τους ήταν να κερδηθεί σύμφωνα με το δόγμα του Νίξον, τον μη έλεγχο της Ρωσίας ο οποίος πήγε να επιτευχθεί μέσω του αλκοολικού Γιέλτσιν, τον μη έλεγχο κρίσιμων χωρών της Λατινικής Αμερικής σήμερα όπως το Μεξικό και η Βραζιλία. Η άποψη περί παντοδυναμίας των ΗΠΑ διαλύεται αίφνης αν κάνει κάποιος τον απολογισμό αυτών των διαδοχικών ηττών. 

Γ. Το άγχος της απώλειας της κυριαρχίας 

Τα αμερικανικά μονοπώλια, η αμερικανική κυβέρνηση και οι δεξαμενές σκέψης των ΗΠΑ  διακατέχονται από έντονο άγχος διότι βλέπουν ότι οι οικονομικές τάσεις είναι μη αναστρέψιμες. Η επιστροφή των βιομηχανιών στα πάτρια εδάφη δεν φαίνεται να υλοποιείται, η επιβολή των παράλογων δασμών δεν αποδίδει κάτι ιδιαίτερο. Επομένως, οι λύσεις εφόσον δεν μπορούν να είναι αναπτυξιακές, δηλαδή μέσω της ανάπτυξης της του εγχώριου δευτερογενούς τομέα,  επιλέγονται ως λύσεις οι εξής:

[i] Έλεγχος των πηγών ενέργειας παγκόσμια. Η Βενεζουέλα διαθέτει διαπιστωμένα τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου, διαθέτει επίσης αξιόλογα αποθέματα φυσικού αερίου καθώς και σπάνιες γαίες. Η ροή πετρελαίου από τη Βενεζουέλα προς την Κίνα θα έπρεπε είτε να διακοπεί είτε τον έλεγχο να τον ανακτήσει η Αμερική. 

[ii] Τα παραπάνω σημαίνουν ότι οι ΗΠΑ θα πάνε σε μια πολιτική υφαρπαγής του πλούτου χωρών, κάτι που θα θυμίζει την πρωταρχική συσσώρευση στην πρώτη φάση του καπιταλισμού. Με άλλα λόγια μιλάμε για καθαρή κλοπή. 

[iii] Διακηρυγμένος, επίσης, στόχος είναι η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών. Το γεγονός ότι το υπουργείο άμυνας των ΗΠΑ μετονομάστηκε σε υπουργείο πολέμου είναι ενδεικτικό. Στην ίδια ρότα κινήθηκαν και οι ευρωπαίοι ιμπεριαλιστές και οι κυβερνήσεις που είναι υποχείριά τους (βλέπε ελληνική κυβέρνηση). 

[iv] Άλλη λύση για τη διατήρηση της ιμπεριαλιστικής πρωτοκαθεδρίας των ΗΠΑ θα είναι η δημιουργία όσο το δυνατό περισσότερων κυβερνήσεων μαριονετών που θα ελέγχονται απολύτως πολιτικά και θα αποδίδουν οικονομικά οφέλη στις ΗΠΑ.

[v] Βεβαίως η προσπάθεια οικονομικής επανάκαμψης δεν θα μπορούσε να αφήσει απ’ έξω το εσωτερικό των ΗΠΑ. Η πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ είναι η περικοπή των κοινωνικών δαπανών. 

Δ. H απάντηση 

Θα ήταν αφελές να πιστεύει κάποιος πως η επικείμενη απώλεια της ιμπεριαλιστικής ηγεμονίας των ΗΠΑ θα γινόταν με ειρηνικούς τρόπους. Οι ΗΠΑ είτε θα οδηγήσουν την ανθρωπότητα σε εκτεταμένες περιφερειακές συρράξεις για να υλοποιήσουν τους σχεδιασμένους στόχους τους είτε θα μας οδηγήσει σε μια παγκόσμια σύρραξη. Ακριβώς όπως στην παραλλαγή του μύθου του Αισώπου ο σκορπιός τσιμπάει τον βάτραχο όταν ο δεύτερος μεταφέρει τον πρώτο στην πλάτη του για να περάσουν τη λίμνη και ο σκορπιός του λέει πως «αυτό το έκανα γιατί αυτή είναι η φύση μου», έτσι και ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός δεν μπορεί να απαρνηθεί τη φύση του. 

Στην παρούσα ιστορική συγκυρία και αφού η αποικιοκρατία έφτασε στο τέλος της μετά τη λήξη του Β΄παγκοσμίου πολέμουαφήνοντας τη θέση της στη νεοαποικιοκρατία, φαίνεται πως επιστρέφουμε σε μια κλασική μορφή αποικιοκρατίας:με ωμές επεμβάσεις, κλοπή εθνικού πλούτου των χωρών από τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, δημιουργία προτεκτοράτων, κυβερνήσεις που θα είναι ενεργούμενα, διεκδίκηση νέων εδαφών (βλέπε Γροιλανδία). 

Απέναντι στη νέα ιμπεριαλιστική λαίλαπα υπάρχει μια λύση για την ανθρωπότητα. 

Α) Η ανάπτυξη αντιιμπεριαλιστικών κινημάτων που θα θέτουν το ζήτημα της απεξάρτησης των οικονομικά και πολιτικά εξαρτημένων χωρών από τη μέγγενη του ιμπεριαλισμού.

Β) Η δημιουργία αντιπολεμικών κινημάτων στο εσωτερικό των ίδιων των ιμπεριαλιστικών χωρών που να καταγγέλλουν την πολιτική της χώρας τους και να στέκονται αλληλέγγυες σε κάθε κίνημα και χώρα που διεκδικεί την ανεξαρτησία της και 

Γ) σε δεύτερη φάση η διεκδίκηση μιας άλλης κοινωνίας από τους λαούς. 

Ήδη σε διάφορες γωνιές του πλανήτη υπάρχουνε μαζικές αντιδράσεις και διαδηλώσεις από τους λαούς ενάντια στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Η ελπίδα βρίσκεται ακριβώς εκεί: στην αντίδραση των λαών και στη μαζική συλλογική τους δράση.

Υ.Γ.: Οι αστειότητες της αμερικανικής προπαγάνδας περί εμπορίου ναρκωτικών, δεν έχουν γίνει πιστευτές ούτε από τον ίδιο τον αμερικανικό λαό που βομβαρδίζεται συστηματικά με κάθε είδους ανοησία. Σύμφωνα με δημοσκοπική έρευνα που πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ:

•  Το 76% των Αμερικανών θεωρούν ότι ο Πρόεδρος Τραμπ δεν έχει εξηγήσει επαρκώς τις πιθανές στρατιωτικές ενέργειες κατά της Βενεζουέλας.

  •    Το 70% αντιτίθενται σε στρατιωτική δράση των ΗΠΑ κατά της Βενεζουέλας.

  •    Το 75% πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ πρέπει να παρουσιάσουν αποδείξεις ότι τα πλοία μεταφέρουν ναρκωτικά πριν τα καταστρέψουν.

  •    Οι Αμερικανοί είναι διχασμένοι ως προς τις επιθέσεις σε πλοία: 53% εγκρίνουν, 47% αποδοκιμάζουν.
  •    Μόνο 13% θεωρούν τη Βενεζουέλα «μεγάλη απειλή» για τις ΗΠΑ (8). 

* Συγγραφέας/Εκπαιδευτικός
 

____

1. Οι αναφορές υπάρχουν στο Τσόμσκι Νόαμ, Ποιος κυβερνά τον κόσμο;, σελ. 119-120, εκδ. Πατάκη, 2017. 
2. Ερνέστο Τσε Γκεβάρα, Κείμενα, σελ. 191, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 1988. 
3. chrome-extension://kdpelmjpfafjppnhbloffcjpeomlnpah/https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/12/2025-National-Security-Strategy.pdf
4. Η επεξεργασία των στοιχείων έγινε από το Grok.
5. Η επεξεργασία των στοιχείων έγινε από το Grok.
6. JosephStiglitz, «Ο Τραμπ και το τέλος της αμερικανικής ηγεμονίας», ΤΑ ΝΕΑ, 27-28 Δεκεμβρίου 2025.
7. GaryGensler, «Θα επιτρέπει στην κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ να κάνει τη δουλειά της;», ΤΑ ΝΕΑ, 27-28 Δεκεμβρίου 2025.
8. https://uk.news.yahoo.com/majority-americans-trump-needs-show-200640630.html