Στο Σκάρπωνα

Τη Δευτέρα 25 Αυγούστου πραγματοποιήθηκε στο Νέο Φρούριο μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση με θέμα τη «Μάχη του Σκάρπωνα» κατά την πολιορκία του 1716. Για τον χρόνο της διεξαγωγής της εκδήλωσης αυτής έχουμε κάνει πρόσφατα κάποιες επισημάνσεις, τις οποίες και δεν αναιρούμε.

Η εκδήλωση της Δευτέρας ξεκίνησε ακριβώς στις 9, γεγονός που δείχνει ότι οι συντελεστές σεβάστηκαν τους πολυάριθμους θεατές που είχαν προσέλθει έγκαιρα στον χώρο. Εξελίχθηκε σε τρία επίπεδα: εικαστικό, μουσικό και – βεβαίως – ιστορικό. Τα δύο πρώτα ήταν εντυπωσιακά και απόλυτα προσαρμοσμένα τόσο στον χώρο όσο και στο θέμα, χάρη σε μια εξαιρετική σκηνοθεσία.

Στο μουσικό μέρος κυριάρχησαν οι ήχοι του ορατορίου «Ιουδήθ» του Βιβάλντι. Οι ήχοι του τύμπανου, με τους οποίους έγινε η έναρξη – προφανώς με αφορμή την εισαγωγή του ορατορίου – προανήγγειλαν τον πόλεμο και στη συνέχεια τις διάφορες φάσεις του. Το μικρό μουσικό σύνολο που επίσης συνόδευε την εκδήλωση ήταν εξαιρετικό, ενώ στα τείχη παρέμεινε καθ’ όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης η εικόνα της Ιουδήθ, συμβολίζοντας τον θρίαμβο των Βενετών.

Η εκδήλωση άνοιξε με το εισαγωγικό χορωδιακό της «Ιουδήθ», “Arma, caedes, vindictae, furores…”, και ολοκληρώθηκε με το πασίγνωστο φινάλε “Salve invicta Juditha formosa…”.

Το ιστορικό μέρος παρουσιάστηκε από δύο αφηγητές, εκ των οποίων ο Ξεν. Ραράκος διέθετε εξαιρετική φωνή, απόλυτα ταιριαστή τόσο με το κείμενο όσο και με την ατμόσφαιρα που έπρεπε να αποδώσει.

Κι ενώ η εκδήλωση φαινόταν να επικεντρώνεται κυρίως στην ιστορία και τα γεγονότα – τα οποία και κάλυψε επαρκώς – το τελευταίο και μικρότερο τμήμα της «ξέφυγε» αισθητά. «Ξέφυγε» (με ή χωρίς εισαγωγικά, όπως προτιμάτε) καθώς σε όλες τις εκδηλώσεις του τριημέρου 10-12 Αυγούστου δεν είχε γίνει λόγος για πολιορκία και μάχες, αλλά για θαύμα. Ήταν, επομένως, χρεωστούμενη – θα λέγαμε από πολλά χρόνια μάλιστα– μια εκδήλωση με καθαρά ιστορικό περιεχόμενο.

Ωστόσο, η εξέλιξη υπήρξε κάπως διαφορετική και μάλλον σε πλήρη αντίθεση με τον κανόνα ότι «η ιστορία δεν γράφεται με θαύματα». Ο συντάκτης του σχετικού κειμένου εξέφρασε την άποψή του και, κατά μιαν άποψη, «καλά έκανε».

Όμως είναι γνωστό ότι «ο άνθρωπος που δεν γνωρίζει την ιστορία του, δεν ξέρει ούτε ποιος είναι ούτε πού πάει». Πιθανότατα, στη βάση αυτής της αρχής, και με το εύλογο σκεπτικό ότι τα μνημεία συνδέουν το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον, επιχειρήθηκε να μεταφερθούν μηνύματα του 1716 στο 2025. Αυτό, κατά τη γνώμη μας, δεν στέφθηκε (και δεν μπορούσε να στεφθεί) με επιτυχία, για έναν απλό λόγο:

Η μεταφορά κοινωνικών μηνυμάτων σε χρονική απόσταση τριών και πλέον αιώνων είναι εξαιρετικά δύσκολη – και ίσως αδύνατη – καθώς μιλάμε για διαφορετικές κοινωνίες. Είναι σοβαρό σφάλμα να κρίνεται, ουσιαστικά, η κοινωνία του 1716 με τα δεδομένα του 2025.

Έτσι, το μήνυμα περί ενότητας ήταν ξεκομμένο, συνοδευόμενο – νοερά – από το διαχρονικό ερώτημα «τι εννοεί ο ποιητής;». Ενότητα ανάμεσα σε ποιους και για ποιον σκοπό;

Ελπίζουμε, στο μέλλον, μια παρόμοια εκδήλωση – η οποία υπήρξε αναμφίβολα και κατά γενική ομολογία επιτυχημένη στο σκηνοθετικό μέρος και σε μεγάλο βαθμό και στο ιστορικό – να αξίζει και να διεκδικήσει μια ακόμη πιο ευνοϊκή κριτική.

ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΦΑΙΑΚΩΝ