ΝΙΚΟΣ ΓΟΥΡΛΑΣ - kommon.gr

Την περασμένη Παρασκευή, η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Αιγύπτου έγραψε ιστορία. Οι «Φαραώ» επικράτησαν δύσκολα της Αυστραλίας και έγιναν το δεύτερο αραβικό έθνος που προκρίθηκε στη φάση των «16» του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026.

Τυλιγμένος με την παλαιστινιακή σημαία, ο προπονητής της Αιγύπτου, Χοσάμ Χασάν, αφιέρωσε τη νίκη της ομάδας του στον λαό της Γάζας, καθώς πολλοί Παλαιστίνιοι παρακολούθησαν τον αγώνα ζωντανά μέσα στα ερείπια.

Για τον Ουρουγουανό συγγραφέα Εδουάρδο Γκαλεάνο, το ποδόσφαιρο ήταν ένας «καθρέφτης των πάντων». Το όμορφο παιχνίδι, υποστήριζε, αντανακλούσε πάντοτε τον χαρακτήρα του κόσμου μέσα στον οποίο παίζεται – τόσο στις φωτεινές όσο και στις σκοτεινές του πλευρές.

Το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο δεν αποτέλεσε εξαίρεση, νομιμοποιώντας την επανεμφάνιση μιας ανανεωμένης ιμπεριαλιστικής βαρβαρότητας, ενώ ταυτόχρονα επιβεβαίωσε την κοινή μας ανθρωπιά μέσα από τη συλλογική χαρά.

Λίγες μόλις ημέρες πριν οι Παλαιστίνιοι πανηγυρίσουν το πέναλτι τύπου «Πανένκα» του αρχηγού της Αιγύπτου, Μοχάμεντ Σαλάχ, στο στάδιο του Ντάλας, οι ισραηλινές δυνάμεις πυροβόλησαν θανάσιμα τον Σαλίμ αλ-Ασχκάρ, έναν 32χρονο Παλαιστίνιο τερματοφύλακα, ο οποίος αναζητούσε καύσιμα για μαγείρεμα για την έγκυο σύζυγό του.

Ήταν ένας από τους 567 Παλαιστίνιους που δραστηριοποιούνταν στον χώρο του ποδοσφαίρου και έχουν σκοτωθεί από το Ισραήλ από τον Οκτώβριο του 2023.

Αυτά τα εγκλήματα – για τα οποία η FIFA δεν έχει ακόμη επιβάλει κυρώσεις στην Ισραηλινή Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία – δεν έχουν αποθαρρύνει τον παλαιστινιακό λαό.

Την Τρίτη, πλήθη συγκεντρώθηκαν στην Πόλη της Γάζας για να παρακολουθήσουν την αναμέτρηση της Αιγύπτου με την Αργεντινή του Λιονέλ  Μέσι. Καθώς η ισραηλινή γενοκτονική εκστρατεία έχει προκαλέσει ζημιές ή έχει καταστρέψει το 90% των κτιρίων του θύλακα και έχει διαλύσει τα ηλεκτρικά δίκτυα της Γάζας, οι δημόσιες προβολές του αγώνα βασίστηκαν σε μικρές ηλεκτρογεννήτριες.

Παιδιά ανέμιζαν σημαίες πάνω στα συντρίμμια ισοπεδωμένων κτιρίων, ενώ οι φίλαθλοι πανηγύρισαν το γκολ του Γιασέρ Ιμπραχίμ στο σημείο όπου κάποτε βρίσκονταν τα σπίτια τους.

Αποικιοκρατικός ρατσισμός

Ωστόσο, ακόμη και αυτή η σύντομη ανάπαυλα ήταν υπερβολική για τις κατοχικές ισραηλινές δυνάμεις. Μία ώρα πριν από τη σέντρα, ο Μοχάμεντ αλ-Ουαχίντι, εργαζόμενος σε ανθρωπιστική οργάνωση που είχε οργανώσει τη δημόσια μετάδοση στην Πόλη της Γάζας, σκοτώθηκε σε ισραηλινό πλήγμα, καθώς κατευθυνόταν να παρακολουθήσει τον αγώνα.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν  Νετανιάχου επέλεξε τις εβδομάδες του Παγκοσμίου Κυπέλλου για να εντείνει τον πόλεμό του εναντίον του παλαιστινιακού ποδοσφαίρου – όμως η FIFA δεν είναι διατεθειμένη να επιτρέψει σε αυτό να αποσπάσει την προσοχή από «τη μεγαλύτερη επιτυχία στην ιστορία των διοργανώσεων».

Το «όμορφο» τουρνουά, όπως το χαρακτήρισε ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, έχει δει διαιτητές κορυφαίου επιπέδου να συλλαμβάνονται και να απελαύνονται, ποδοσφαιριστές να ανακρίνονται επί ώρες και τον πρόεδρο της Παλαιστινιακής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας να στερείται εντελώς τη βίζα εισόδου. Όλα αυτά είναι δυνατά λόγω της ατιμωρησίας, που η FIFA παρέχει στα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που αποδίδονται στο Ισραήλ.

Με την πλήρη αποτυχία της να λογοδοτήσει το μέλος της, η παγκόσμια ποδοσφαιρική συνομοσπονδία έχει ουσιαστικά νομιμοποιήσει την αναβίωση του αποικιοκρατικού ρατσισμού, τον οποίο έχουν υποστεί φίλαθλοι, προπονητές και αθλητές από τις αμερικανικές αρχές τις τελευταίες εβδομάδες.

Αυτό δεν είναι απλώς «αθλητικό ξέπλυμα» (sportswashing). Είναι μια δημόσια επικύρωση του ιμπεριαλιστικού σχεδίου της Ουάσιγκτον, μπροστά στα μάτια ολόκληρου του κόσμου.

Ο Ινφαντίνο, που κάποτε επέμενε ότι «το ποδόσφαιρο πρέπει να μένει έξω από την πολιτική», έχει χαράξει προσεκτικά τη θέση της FIFA ως αξιόπιστου συνεργού στην επίθεση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κατά του διεθνούς δικαίου.

Τίποτα δεν φαίνεται να είναι εκτός ορίων όταν πρόκειται να ικανοποιηθεί η βασική διοργανώτρια χώρα του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2026, ούτε καν οι αποφάσεις εντός αγωνιστικού χώρου. Σύμφωνα με πληροφορίες, με ένα απλό τηλεφώνημα, ο Τραμπ – στον οποίο ο Ινφαντίνο απένειμε το πρώτο Βραβείο Ειρήνης της FIFA τον Δεκέμβριο του 2025 – έπεισε τις ποδοσφαιρικές αρχές να ανακαλέσουν την τιμωρία του Αμερικανού επιθετικού και πρώτου σκόρερ Φολαρίν  Μπαλογκούν.

Πολλοί επικεντρώθηκαν στη σκανδαλώδη φύση αυτής της απόφασης. Όμως κάτι τέτοιο προϋποθέτει ότι η FIFA εξακολουθεί να δεσμεύεται από την αρχή του «ευ αγωνίζεσθαι». Η εθνική ομάδα του Ιράν, στην οποία απαγορεύτηκε να δημιουργήσει προπονητική βάση στις Ηνωμένες Πολιτείες, γνωρίζει ότι δεν ισχύει κάτι τέτοιο.

Και δεν είναι η μόνη. Την παραμονή του πρώτου αγώνα της Αϊτής, η FIFA απαίτησε από την ομάδα να τροποποιήσει την επίσημη εμφάνισή της ώστε να αφαιρεθεί κάθε αναφορά στην επανάσταση που δημιούργησε την πρώτη Μαύρη Δημοκρατία στον κόσμο, υποστηρίζοντας ότι «τα πολιτικά μηνύματα» απαγορεύονται.

Το Μεξικό, το οποίο δεν θα φιλοξενήσει ούτε έναν αγώνα μετά τη φάση των «16», γνωρίζει επίσης καλά την υποκρισία της διοργάνωσης, όπως και τα εκατομμύρια φιλάθλων που αδυνατούν να παρακολουθήσουν τους αγώνες λόγω της «δυναμικής τιμολόγησης» των εισιτηρίων.

Η συλλογική ταυτότητα

Η FIFA, όπως και η βασική διοργανώτρια χώρα του Παγκοσμίου Κυπέλλου, έχει εγκαταλείψει ακόμη και την ψευδαίσθηση του «ευ αγωνίζεσθε», προκαλώντας την καταδίκη ακόμη και του διαβόητου πρώην προέδρου της, Ζεπ Μπλάτερ. Ο Γκαλεάνο είχε δίκιο: η σκιά του ιμπεριαλισμού πλανάται πάνω από το τουρνουά.

Η διοργάνωση αποτελεί το τέλειο μεταφορικό σχήμα ενός παγκόσμιου συστήματος που σπέρνει την καταστροφή, εξαντλεί τους πόρους και στερεί την κυριαρχία από τις χώρες του Παγκόσμιου Νότου για να τροφοδοτήσει την ανάπτυξη του Βορρά. Σε αντάλλαγμα για τη μετατροπή του Παγκοσμίου Κυπέλλου σε θέατρο «τραμπικής» πολιτικής, η FIFA προσδοκά να αποκομίσει έσοδα-ρεκόρ ύψους 13 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Υπήρξαν, ωστόσο, και στιγμές φωτός. Οι απλουστευτικές αντιλήψεις περί εθνικής ταυτότητας, που βασίζονται στη θρησκεία ή το χρώμα του δέρματος, κατέρρευσαν μέσα στον αγωνιστικό χώρο. Περισσότεροι από τους μισούς ποδοσφαιριστές της εθνικής ομάδας των ΗΠΑ διαθέτουν διπλή υπηκοότητα· έξι γεννήθηκαν εκτός Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ άλλοι προέρχονται από οικογένειες μεταναστών.

Οι εθνικές ομάδες ποδοσφαίρου, υποστήριζε ο Βρετανός ιστορικός Έρικ Χόμπσμπαουμ, εκπροσωπούν τα κράτη στη συλλογική συνείδηση: «Η φαντασιακή κοινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων μοιάζει πιο πραγματική όταν προσωποποιείται σε μια ομάδα έντεκα γνωστών προσώπων», έγραφε. Γι’ αυτό και η παρουσία πολυπολιτισμικών ομάδων αποτέλεσε πλήγμα για τον εθνοεθνικισμό του Τραμπ και των ιδεολογικών συμμάχων του.

Αφού είχε εξαπολύσει έναν παράνομο και απρόκλητο πόλεμο κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο, ο Αμερικανός πρόεδρος ήλπιζε ότι η ιρανική ομάδα δεν θα εμφανιζόταν καν στη διοργάνωση. Αντίθετα, η αποστολή έγινε δεκτή με ανοιχτές αγκάλες στο Μεξικό για να εγκαταστήσει εκεί τη βάση της – μια χώρα που και η ίδια έχει δεχθεί επανειλημμένες απειλές αμερικανικής εισβολής.

Κάτοικοι της Τιχουάνα διοργάνωσαν δημόσιες προβολές των αγώνων του Ιράν και εισέπραξαν τις θερμές ευχαριστίες της ομάδας: «Η πράξη σας θα μείνει για πάντα στις καρδιές μας», έγραψαν οι παίκτες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά τον αμφιλεγόμενο αποκλεισμό τους από τη φάση των ομίλων.

Μακριά από τους πρωτοσέλιδους τίτλους, η αλληλεγγύη των φιλάθλων επιβεβαίωσε μια αλήθεια που ο κόσμος γνωρίζει εδώ και καιρό. Όσο κι αν η εταιρική ηγεσία της FIFA επιδιώκει να μετατρέψει το ποδόσφαιρο σε μια ατελείωτη τηλεοπτική διαφήμιση, το ίδιο το άθλημα μπορεί ακόμη να αποτελεί ένα σπάνιο αντίδοτο στην αποξένωση και την περιφρόνηση.

Στην εποχή του ατομικισμού, το ποδόσφαιρο παραμένει αυτό που ο Γκαλεάνο αποκάλεσε «πρωταρχικό σύμβολο συλλογικής ταυτότητας». Ένα σύμβολο πολύ ισχυρότερο από την ιδιοτέλεια του Ινφαντίνο· ένα σύμβολο που εξακολουθεί να ενώνει τον λαό της Γάζας για 90 λεπτά, αψηφώντας την απόπειρα εξαφάνισής του.

Το ποδόσφαιρο, αυτός ο «καθρέφτης των πάντων», αντανακλά για άλλη μία φορά τις αντιφάσεις του κόσμου, υπογραμμίζοντας το ολοένα και μεγαλύτερο χάσμα ανάμεσα σε εκείνους που αγαπούν το όμορφο παιχνίδι και σε εκείνους που το διοικούν.