Σαν σήμερα, στις 30/05/1977, πεθαίνει ο κομμουνιστής λογοτέχνης, ποιητής και πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας, μεταφραστής και κριτικός, εμπνευστής και ψυχή του «θεάτρου του βουνού» Βασίλης Ρώτας (5 Μαΐου 1889 – 30 Μαΐου 1977).

Ακούραστος και πολυγραφότατος, από πολύ νωρίς στράφηκε στην ποίηση την οποία υπηρέτησε σε όλη του τη ζωή. Καρπός τεράστιας δουλειάς του υπήρξε η μετάφραση του συνόλου του έργου του Ουίλιαμ Σαίξπηρ.

Ο Βασίλης Ρώτας ήταν αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης και έγραψε τον ύμνο του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ). Το 1942 ίδρυσε το Θεατρικό Σπουδαστήριο με διοικητική επιτροπή που αποτελούσαν οι Μέμος Μακρής, Κώστας Ζαΐμης και Βασίλης Ρώτας, προσφέροντας παραστάσεις στο βουνό για τους αντάρτες και τα χωριά που συμμετείχαν στην αντίσταση το οποίο λειτούργησε ως το 1944 με ευθύνη της ΕΠΟΝ. Το 1930 ίδρυσε στο Παγκράτι το Λαϊκό Θέατρο Αθηνών. Το 1959 το Θέατρο Τέχνης σε μετάφραση του Βασίλη Ρώτα ανέβασε τους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν σε μια μόνο παράσταση στο Ηρώδειο.

Το 1917 με το ψευδώνυμο «Βασίλης Κορίνθιος» κυκλοφόρησε την πρώτη του ποιητική συλλογή «Το τραγούδι των σκοτωμένων – κρυφός καημός». Έκτοτε ως το 1974 κυκλοφόρησαν 13 ποιητικές συλλογές του.

Η Θέμις Αμάλλου στο άρθρο της «Για το θέατρο του βουνού» σημειώνει για το Βασίλη Ρώτα:

« … ο Βασίλης Ρώτας, από τους στυλοβάτες της πνευματικής δραστηριότητας στους κόλπους του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ, ο μπαρμπα-Βασίλης, όπως τον αποκαλούσαν οι αντάρτες. (…)

Σαν πρώτη αφετηρία αυτής της προσπάθειας, σημειώνεται το Θεατρικό Σπουδαστήριο που ιδρύει ο Βασίλης Ρώτας στα 1942 σε συμφωνία με το ΕΑΜ, και το οποίο περνάει στην αντιστασιακή ιστορία σαν επονίτικο καταφύγιο. Το θέατρο του Ρώτα λειτουργεί σαν ιδιαίτερη εστία προβληματισμού και ζύμωσης, όπου οι Επονίτες αποκτούν θεατρική παιδεία ενώ συμμετέχουν σε σωρό εκδηλώσεις, με παραστάσεις σε θέατρα, σε δρόμους και πλατείες, με κείμενα που ξεσηκώνουν το λαό, ενώ οι εισπράξεις ενισχύουν το ταμείο της Αντίστασης. Το καλοκαίρι του ‘44, καθ’ υπόδειξη της ΠΕΕΑ ο Ρώτας ιδρύει τον ‘Θεατρικό όμιλο της ΕΠΟΝ Θεσσαλίας’, ως ανταπόκριση στην ανάγκη και το επίμονο αίτημα των ανταρτών για ζωντανή τέχνη και θέατρο».

Επιλέξαμε να θυμηθούμε μαζί σας ένα τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη από το έργο «Ένας όμηρος» σε ποίηση Brendan Behan (Μπρένταν Μπίαν) και απόδοση στα ελληνικά από το Βασίλη Ρώτα: «Άνοιξε λίγο το παράθυρο». Απολαύστε το.

Στίχοι:

Άνοιξε σιγά την πόρτα
Κλείσ’ τη για να μην τραβάει
όλη τη ζωή μου χύνω δάκρυα, δάκρυα
το στόμα μου δεν ξέρει να γελάει

Άνοιξε λίγο το παράθυρο
Κι ασ’ το φυρό* για το Χριστό,
Έμπα και κάτσε κι ύστερα
θα σου το πω το μυστικό

Μόν’ μια φορά σαν έπεσε η εικόνα
κι άφησε τη γριά τη βάβω μου ξερή
κει που `λεγε παλιό ιρλανδέζικο τραγούδι
πως πούλησαν προδότες τον οδηγητή

Άνοιξε λίγο το παράθυρο
κι άσ’ το φυρό για το Χριστό
Έμπα και κάτσε κι ύστερα
θα σου το πω το μυστικό

Από τους μπάσταρδους τους ξένους
κρύψε, καλή μου, το χάλι σου
εμείς λιοντάρι και λυκόρνιο
και ρόδο στο κεφάλι σου

Άνοιξε λίγο το παράθυρο
κι άσ’ το φυρό για το Χριστό
Έμπα και κάτσε κι ύστερα
θα σου το πω το μυστικό

*φυρός = μισάνοιχτος

e-prologos.gr