Σαν σήμερα, στις 3 Οκτωβρίου 1993, έφυγε από τη ζωή η σπουδαία και ασυμβίβαστη Ελληνίδα ποιήτρια και ηθοποιός Κατερίνα Γώγου. 

Ποια ήταν η Κατερίνα Γώγου

• Ηθοποιός του σινεμά: Γεννήθηκε στην Αθήνα την 1η Ιουνίου 1940. Έγινε ευρύτερα γνωστή μέσα από χαρακτηριστικούς δευτερεύοντες ρόλους σε δημοφιλείς κωμωδίες της Φίνος Φιλμ (π.χ. «Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο», «Μια τρελή τρελή οικογένεια»), ενσαρκώνοντας ανέμελα και ζωηρά κορίτσια. Τιμήθηκε επίσης με το Βραβείο Α΄ Γυναικείου Ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για την ταινία «Το βαρύ πεπόνι». 

• Η οργισμένη ποιήτρια των Εξαρχείων: Πίσω από την ανάλαφρη κινηματογραφική της εικόνα κρυβόταν μια βαθιά ευαίσθητη και επαναστατική ψυχή. Η ποίησή της συνδέθηκε άρρηκτα με τον αναρχικό χώρο και τα Εξάρχεια. Μέσα από τις συλλογές της (όπως «Τρία κλικ αριστερά», «Το Ιδιώνυμο», «Τώρα να δούμε εσείς τι θα κάνετε»), κατήγγειλε την κοινωνική αδικία, τη μοναξιά, το κατεστημένο και την ανθρώπινη εξαθλίωση, δίνοντας φωνή στους περιθωριοποιημένους.

Η Κατερίνα Γώγου ήταν ένας άνθρωπος με ταλέντο, έντονες πολιτικές πεποιθήσεις, αντιφάσεις και προσωπικές δυσκολίες. Η γραφή της αποτύπωσε με τον δικό της τρόπο την εποχή της και μίλησε για θέματα όπως η μοναξιά, η αδικία και η κοινωνική πραγματικότητα.Η γραφή της ήταν άμεση, σκληρή και χωρίς ιδιαίτερη διάθεση να ακολουθήσει τους κανόνες της εποχής. Μιλούσε για την καταπίεση, την κοινωνική αδικία, την ανεργία, τη μοναξιά, την πολιτική και τους ανθρώπους που βρίσκονταν στο περιθώριο. Αυτός ο τρόπος γραφής την έφερε κοντά στον κόσμο των Εξαρχείων και στην αντισυμβατική σκηνή της Αθήνας.

Τόσα χρόνια μετά τον θάνατό της, αυτό που παραμένει είναι κυρίως τα ποιήματα και τα κείμενά της. Είναι αυτά που κρατούν ζωντανό το όνομά της και συνεχίζουν να φέρνουν τη δουλειά της σε επαφή με νέους αναγνώστες.

Η Γώγου αφοσιώθηκε στη βιωματική ποίηση, την αντισυμβατική, την αντίθετη στις μικροαστικές αντιλήψεις, δίνοντας φωνή σε ανθρώπους που η κοινωνία κοίταζε αφ’ υψηλού, επειδή απαρνήθηκαν έναν στημένο κόσμο, ο οποίος τους είχε ήδη απαρνηθεί. Η ποιητική της συλλογή «Τρία Κλικ Αριστερά», την οποία εξέδωσε εν ζωή, άγγιξε τα 40.000 αντίτυπα, τιτάνιος αριθμός για την εποχή, προσεγγίζοντας τη δημοτικότητα της ποίησης του Ελύτη και του Ρίτσου. Επίσης, μεταφράστηκε στα αγγλικά ως «Three Clicks Left» από τον Jack Hirschman και κυκλοφόρησε στην Αμερική το 1983, από τις εκδόσεις Night Horn Books στο Σαν Φρανσίσκο. Άλλες σημαντικές ποιητικές της συλλογές, που εκδόθηκαν όσο βρισκόταν εν ζωή αλλά και μετά θάνατον, ήταν «Το Ιδιώνυμο», «Τώρα να δούμε εσείς τι θα κάνετε», «Πάνω κάτω η Πατησίων», μεταξύ πολλών ακόμη.

Η Κατερίνα Γώγου δεν απαρνήθηκε ποτέ τα πιστεύω της στον βωμό της αριστείας. Μεγάλωσε στα Εξάρχεια και άφησε την τελευταία της πνοή στις γειτονιές του κέντρου που αγάπησε και την αγάπησαν, που την έκαναν κομμάτι τους και συνέδεσαν το όνομά της με την «ποιητική εκπροσώπηση» της αναρχικής ιδεολογίας. Κάθε λέξη των ποιημάτων της μάς κάνει ξεκάθαρη την «πίστη» της στην ελευθεριακή ιδεολογική της σκέψη, η οποία προάγει την ελευθερία των ατομικοτήτων, τη δίψα για ζωή, τον έρωτα, τη σφοδρή κριτική ενάντια σε κάθε είδους εκμετάλλευση, την πάλη για έναν κόσμο απελευθερωμένο από επιφανειακά πρότυπα.

Σε πρώτο πρόσωπο
«Αν δεν έγραφα θα βούιζαν τα αυτιά μου»

«Δεν είχα ξαναγράψει βιβλία, δεν είχα σκεφτεί να γράψω βιβλία, αλλά όταν καθόμουν μες τη φτώχεια σε ένα άδειο σπίτι και σπάγαν τα μολύβια, και σπάγαν από μόνα τους όταν έγραφα, ήμουνα σίγουρη ότι αυτό το βιβλίο πρέπει να φύγει, δεν είναι δικό μου. Δεν μου ανήκει.. Ήμουν ένα κορίτσι που έτρεχε στις διαδηλώσεις και έκανε ταινιάκια. Αυτό ήμουν. Και ξαφνικά ξεκίνησα να γράφω».

«Στη Γη είναι όλα παλιά. Έχουν ειπωθεί όλα. Εκείνο που σώζει τον άνθρωπο σε ένα βαθμό είναι η Τέχνη. Και η Τέχνη δεν γίνεται από μια μικρή κάστα ανθρώπων, είτε “διανοούμενων”, είτε “λαϊκών”, που την καθοδηγεί και, την εκφράζει και τελικά τη λυμαίνεται, με το πρόσχημα ότι αυτοί είναι που ξέρουν κι οι άλλοι όλοι είναι πρόβατα. Τέχνη σημαίνει έρωτας. Κι ο έρωτας είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων. Έρωτας σημαίνει ν’ αγαπήσεις παράφορα τον στραπατσαρισμένο εαυτό σου, γιατί μονάχα έτσι θα αγαπήσεις τον δίπλα σου. Και έρωτας είναι η επιθυμία. Επιθυμία για ζωή, για τραγούδια, για σένα και για όλους. Και είναι η επιθυμία τέχνη επαναστατική με την αλήθεια του όρου, γιατί δεν σηκώνει “επιτρέπεται” και “απαγορεύεται”. Για μένα δεν υπάρχει μεγαλύτερο έργο τέχνης απ’ τον άνθρωπο που περπατάει ολομόναχος μέσα στο χρόνο με οδυνηρές συγκρούσεις μέσα του. Πράξη κι όνειρο, ατομικό και κοινωνικό, μαύρο κι άσπρο. Μου μοιάζει ο άνθρωπος μ’ έναν ήλιο, που καίγεται από μόνος του. Κι η Τέχνη, σαν άρρωστος και γιατρός μαζί».

«Έγραφα για να μην τρελαθώ, για να μην αυτοκτονήσω. Όποιος γράφει, δίνει. Δεν παραπονιέμαι που δεν πήρα τίποτα σαν αντάλλαγμα. Κανείς δεν μου χρωστάει. Γράφω για να απαλλαγώ απ’ αυτήν την κοτρόνα που με πλακώνει. Αν δεν έγραφα θα βούιζαν τα αυτιά μου. Αν δεν κάνω αυτήν την κίνηση, αν δεν αραδιάσω λέξεις πάνω σ’ αυτό το λευκό χαρτί για να το ζωντανέψω, θα μπορούσα να κάνω πράγματα φρικιαστικά και αδιανόητα. Κι αυτό το φοβάμαι, δεν το θέλω. Αν και καμιά φορά, τις νύχτες γοητεύομαι μ’ αυτούς που διάλεξαν τον δρόμο χωρίς επιστροφή, τον δρόμο των εξαίσιων και ανεπανάληπτων χειρονομιών… Καλά τα λέω;».

Το τέλος της

Η Κατερίνα Γώγου βρέθηκε σε κωματώδη κατάσταση και άφησε την τελευταία της πνοή μέσα σε ασθενοφόρο στις 3 Οκτωβρίου 1993, σε ηλικία 53 ετών, έπειτα από υπερβολική κατανάλωση χαπιών και αλκοόλ. Η «άγρια» και γεμάτη αλήθεια ποιητική της κληρονομιά παραμένει ζωντανή και επίκαιρη μέχρι σήμερα. [1, 2, 3, 4]