γράφει η Νίνα Γεωργιάδου

ονομάζεται Παναγιά των Λουβών, που πάει να πει, Παναγιά των λεπρών.

Έχει το ανατριχιαστικό όνομα των ικετών της, τη στάμπα του κοινωνικού αποκλεισμού και του μοναχικού θανάτου.

Είναι κι αυτή μοναχική και ξεχασμένη.

Σήμερα γιορτάζουν οι “διάσημες” Παναγιές.

Η Παναγιά η Κανάλα, η Βρεφοκρατούσα, η Παρηγορήτισσα, η Πορταϊτισσα, η Παναγιά η Ανέμη, ακόμα και η Παναγιά του Χάρου.

Όπως γιόρταζε κάποτε, με τα πολλά της προσωνύμια, η Αθηνά η Παλλάδα, η Παρθένος, η Πολιάδα, η Πολεμοτόκος, η Ανεμότις.

Η Παναγιά των Λουβών δεν είναι η Παναγία των Παρισίων.

Αν έπαιρνε φωτιά και γινόταν στάχτη, λίγοι θα νοιάζονταν για ένα ξωκλήσι, που στέγασε απεγνωσμένες ικεσίες λεπρών, μοναχικές εξόδιες ακολουθίες και πολλούς κουασιμόδους.

Η ιστορία των ταπεινών δεν πέρασε ποτέ στα σχολικά βιβλία ούτε στα λευκώματα Τέχνης, ούτε καν στις αφηγήσεις των ντόπιων, με αποτέλεσμα, σχεδόν κανένας νέος άνθρωπος στο νησί να μη γνωρίζει την παραγκωνισμένη Παναγιά.

Η Παναγιά των Λουβών δεν είχε ποτέ της χρυσοποίκιλτες διακοσμήσεις.

Μόνο ταπεινές τοιχογραφίες ταπεινών αγιογράφων.

Όπως η Παναγιά η Κιουρά τοιχογραφήθηκε στο Παρθένι της Λέρου απ’ τους εξόριστους με ανθρωπόμορφο πόνο, έτσι κι η Παναγιά των Λουβών στην Κάλυμνο δεν είχε στους τοίχους της τις αυστηρές, ισχνές και σκοτεινές μορφές της Βυζαντινής αγιογραφίας.

Οι λεπροί λαχταρούσαν όμορφα πρόσωπα με τα γλυκά χρώματα της γης.

Οι γήινες τοιχογραφίες πρόσφατα κακοποιήθηκαν βάναυσα με επίσημη εντολή, ξύθηκαν κι έγιναν σκόνη, που σκουπίστηκε και πετάχτηκε στον άνεμο.

Γιατί η Παναγιά των Λουβών δεν είναι η Αγία Σοφία, να ξιφουλκούν οι ψευτοπατριώτες στον αέρα, την ώρα που όλα εδώ γίνονται σκόνη.

Το 1880, ο Σουλτάνος Αβδουλ Χαμίτ Β’, μέσω του Δημήτριου Ζαμπάκου, αρχίατρου της Ιατρικής σχολής στην Πόλη, ανέθεσε στο Λεριό γιατρό Ιωαννίδη, να αναλάβει τους λεπρούς των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.

Ο Ιωαννίδης που ως καλός γιατρός λογάριαζε και τις κοινωνικές παραμέτρους μιας αρρώστιας, διαπίστωσε πως η λέπρα θέριζε κυρίως τους φτωχούς.

Συνεργάστηκε με τον Καλύμνιο γιατρό, Καραβοκυρό κι έδωσε εντολή για σιτηρέσιο με πολύ γάλα, βούτυρο, φρούτα και κρέας.

Το λεπροκομείο της Καλύμνου, έξω από την πόλη όπως όλα τα λεπροκομεία, έβλεπε στη θάλασσα για φρέσκο θαλασσινό αέρα και παρηγοριά απ’ το απέραντο γαλάζιο.

Ένα κόκκινο καϊκι, με κόκκινη σημαία, σηματοδοτώντας με το χρώμα του κατάσταση κινδύνου, κουβαλούσε φάρμακα, τρόφιμα και γράμματα.

Στην Παναγιά των Λουβών όμως, όπως και στη Σπιναλόγκα, εκτός απ’ την αρρώστια, βρήκαν θέση η προσδοκία, το λαγάρισμα της θάλασσας, ο έρωτας και η συνύπαρξη.

Αυτά μπήκαν για χρώματα στις γλυκόμορφες τοιχογραφίες.

Κι αντί να συντηρηθεί με ευλάβεια αυτή η παλέτα της ζωής, σβήστηκε για να επικαλυφθεί με κακότεχνες βυζαντινογραφίες.

Στην Παναγιά των Λουβών, μένουν πια ελάχιστοι χωμάτινοι τάφοι των λεπρών, κάποιοι σύγχρονοι βαρύγδουποι μαρμαροσκέπαστοι, σπασμένα ξύλινα κιβούρια, οι κακοποιημένες παλιές τοιχογραφίες, οι ακαλαίσθητες καινούργιες, τα ερειπωμένα πέτρινα κτίρια και τραγανοί λουκουμάδες με θυμαρίσιο μέλι το Δεκαπενταύγουστο.

Όλα έχουν τη σφραγίδα της σβησμένης ιστορίας που συγκατοικεί με τεράστιες δεξαμενές πετρελαίου, χοντρούς σωλήνες και φιάλες γκαζιού, από την όμορη αποθήκη καυσίμων.

Την Παναγιά των Λουβών και τους αποκλεισμένους ικέτες της, την επισκεπτόταν, ως κοπέλλα, μόνο η γιαγιά μου, η Καλλιόπη Χούλη, μια γυναίκα πλασμένη από αγάπη και αγράμματη σοφία.

Πριν το πει ο Τσε Γκεβάρα, στο λεπροκομείο Σαν Πάμπλο του Περού πως η λέπρα δεν είναι μεταδοτική και πως το 95% των ανθρώπων έχει φυσική ανοσία, η γιαγιά μου το ήξερε κι έγραφε, στα πάντα παλιά της παπούτσια τις απαγορεύσεις.

Όταν πρόσφατα, στήθηκε το σκηνικό του παγκόσμιου φόβου, με τα social distancing, χωρίς την παλέτα της ζωής που έφτιαχνε γλυκόμορφες τοιχογραφίες, πορευτήκαμε ο καθένας μόνος του, χειραγωγημένος από το φόβο του θανάτου και αποκλεισμένος στο προσωπικό μας λεπροκομείο.

Σήμερα, η λέπρα, η λωβή, η λούβα θερίζει ακόμα τους φτωχούς του Τρίτου κόσμου.

Τελικά οι φτωχοί έχουν, εκτός από τη φτώχεια τους, τις δικές τους πανδημίες και τις δικές τους Παναγιές.

Για προσκύνημα – σήμερα και κάθε μέρα -είναι η Παναγιά του Banksy, που η σφαίρα τη βρίσκει στο στήθος, την ώρα που θηλάζει.