Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 96 ετών ο Γιάννης Μότσιος, ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και ένας από τους τελευταίους εν ζωή μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Με τον θάνατό του κλείνει ένα κεφάλαιο που συνδέει με σπάνια πυκνότητα την ακαδημαϊκή πορεία με τη βιωμένη Ιστορία του 20ού αιώνα.

Ο Γιάννης Μότσιος γεννήθηκε το 1930 στο Σνίχοβο Γρεβενών, σε μια εποχή και σε έναν τόπο όπου η φτώχεια, οι πόλεμοι και οι κοινωνικές αναταράξεις δεν ήταν αφηρημένες έννοιες, αλλά καθημερινή εμπειρία. Στα χρόνια του Εμφυλίου, την περίοδο 1947–1949, βρέθηκε μαχητής του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας – μια επιλογή που σφράγισε τη ζωή του, οδηγώντας τον στην πολιτική προσφυγιά και σε μια μακρά διαδρομή μακριά από την πατρίδα.

Η εξορία, ωστόσο, δεν έγινε σιωπή. Έγινε σπουδή, γνώση και πνευματική συγκρότηση. Ο Γιάννης Μότσιος σπούδασε Ρωσική Φιλολογία στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Κιέβου και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στη Νέα Ελληνική Λογοτεχνία στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας Λογοτεχνίας της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ. Η διδακτορική του διατριβή είχε αντικείμενο το έργο του Διονυσίου Σολωμού, δείχνοντας από νωρίς τη βαθιά του σύνδεση με τον ελληνικό λόγο, ακόμη κι όταν βρισκόταν μακριά από την Ελλάδα.

Πριν ακόμη πάρει τον δρόμο της πανεπιστημιακής διδασκαλίας, εργάστηκε ως δάσκαλος στο Λαϊκό Σχολειό Διάκου Γρεβενών, κουβαλώντας πάντα την πεποίθηση ότι η εκπαίδευση δεν είναι ουδέτερη διαδικασία, αλλά πράξη κοινωνικής ευθύνης.

Το 1976, μετά από δεκαετίες πολιτικής προσφυγιάς, επέστρεψε στην Ελλάδα. Το 1980 ξεκίνησε να διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και στη συνέχεια στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, όπου υπηρέτησε το Τμήμα Φιλολογίας μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 1997. Για τους φοιτητές και τις φοιτήτριές του δεν υπήρξε μόνο πανεπιστημιακός δάσκαλος, αλλά φορέας μιας βιωμένης σχέσης ανάμεσα στη λογοτεχνία, την ιστορική μνήμη και την κοινωνία.

Ο Γιάννης Μότσιος ανήκε σε μια γενιά που δεν διάβασε την Ιστορία μόνο στα βιβλία, αλλά τη βίωσε στο σώμα της. Και ίσως γι’ αυτό η πανεπιστημιακή του παρουσία είχε πάντα μια ιδιαίτερη ηθική πυκνότητα: χωρίς διδακτισμό, χωρίς κραυγές, αλλά με σταθερή προσήλωση στην αξία της γνώσης, της μνήμης και της δημοκρατίας.