Στις 9 Δεκέμβρη 1975 τελειώνει με την αναγγελία των ποινών η δεύτερη δίκη των βασανιστών της χούντας.

Κύμα αγανάκτησης και οργής προκαλεί η ανακοίνωση των ποινών στον ελληνικό λαό, καθώς διαπιστώνεται ότι κάποιοι υψηλά ιστάμενοι πολιτικοί, προφανώς η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, επιθυμεί να πέσουν στα «μαλακά» οι βασανιστές σε έναν ιδιότυπο συμψηφισμό με τις ποινές που επιβλήθηκαν στους πρωταίτιους του πραξικοπήματος της 21ης Απρίλη 1967. Η κοινωνική οργή για την ατιμωρησία των βασανιστών εκφράζεται με μια σειρά συνθημάτων, όπως «Οι φασίστες στο Γουδί», «Δίκες λαϊκές για τους βασανιστές», «Φόλα στο σκύλο της ΕΣΑ», «Ο λαός δεν ξεχνά, τους φασίστες τους κρεμά», κ.λπ.

Η πρώτη δίκη των βασανιστών άρχισε στις 7 Αυγούστου του 1975, με βασικούς κατηγορούμενους τους Θεόδωρο Θεοφιλογιαννάκο (διοικητή της ΕΑΤ-ΕΣΑ), Νικόλαο Χατζηζήση, Σπανό, Τσάλα, Κόφα κ.α. και το αποτέλεσμά της ήταν καταδικαστικό για περίπου το ήμισυ των κατηγορουμένων, στους οποίους επιβλήθηκαν, σχετικά, με βάση τα αδικήματα για τα οποία παραπέμφθηκαν, ελαφρές ποινές κάθειρξης.

Σε ξεχωριστή δίκη (δεύτερη) η οποία έλαβε χώρα και πάλι στον Κορυδαλλό από τις 13 Οκτωβρίου έως στις 9 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους. Μια ακόμη παρόμοια δίκη για τους βασανιστές Ευάγγελο Μάλλιο, Πέτρο Μπάμπαλη, Καραπαναγιώτη, Κραβαρίτη κ.α. άρχισε στη Χαλκίδα στις 11 Νοεμβρίου, ενώ παρόμοια διαδικασία ξεκίνησε στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο Πατρών, στις 15 Δεκεμβρίου 1975

Η δεύτερη δίκη των βασανιστών άρχισε στις 13 Οκτώβρη 1975 ενώπιον του Στρατοδικείου, στο Ρουφ. Πρόεδρος του Στρατοδικείου στη Δεύτερη δίκη στο Ρουφ ήταν ο ταξίαρχος Μπέλκας. Κατηγορούμενοι ήταν οι διαβόητοι βασανιστές Χατζηζήσης, Θεοφιλογιαννάκος, Σπανός και άλλοι 33 αξιωματικοί και οπλίτες. Στη δίκη αυτή συνεκδικάζονται 700 μηνύσεις παθόντων και οι μάρτυρες κατηγορίας είναι περίπου 150 από όλο το πολιτικό φάσμα. Το κατηγορητήριο που αντιμετωπίζουν τα ανωτέρω πρόσωπα είναι βαρύτατο και αναφέρεται σε εγκλήματα όπως η κακοποίηση και ο βασανισμός πολιτικών κρατουμένων. Όπως σημειώνει η Διεθνής Αμνηστία, πρόκειται για την πρώτη, σε διεθνή κλίμακα, δίωξη για βασανιστήρια, μετά τις δίκες για τα εγκλήματα των Ναζί στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.

Οι μάρτυρες με τις καταθέσεις τους ζωντανεύουν τις εφιαλτικές στιγμές στα κολαστήρια της χούντας, τη σκληρότητα και τη διαστροφή των βασανιστών τους. Ασύλληπτες μέθοδοι βασανισμού χρησιμοποιήθηκαν κατά των αντιδικτατορικών αγωνιστών. Ταυτόχρονα, δεν απουσιάζουν οι καταγγελίες περί βιασμών και σεξουαλικών βασανιστηρίων. Κατά τη διάρκεια της κατάθεσης των μαρτυριών οι βασανιστές και οι υποστηρικτές τους, οι οποίοι βρίσκονται εντός της αίθουσας του δικαστηρίου, εκτοξεύουν απειλές και ύβρεις εναντίον των μαρτύρων. Η υγεία πολλών από αυτούς υπέστη ανεπανόρθωτη ζημιά. Ανάμεσα σε αυτούς συγκαταλέγονται προσωπικότητες όπως ο δικηγόρος και μετέπειτα πρόεδρος του Συνασπισμού Νίκος Κωνσταντόπουλος, ο μετέπειτα βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Ιπποκράτης Σαββούρας, η Αμαλία Φλέμινγκ, ο Αναστάσιος Μήνης και ο βουλευτής του ΚΚΕ Κώστας Κάππος. Περισσότερο ξεχωρίζουν ωστόσο οι φιγούρες του παρ’ ολίγον τυραννοκτόνου Αλέκου Παναγούλη και του ταγματάρχη Σπύρου Μουστακλή, ο οποίος-καταβεβλημένος από τα βασανιστήρια-πάσχει από βαριά ημιπληγία και αφασία και καταθέτει συνεννοούμενος με νεύματα μέσω της συζύγου του Χριστίνας.

Οι απολογίες των κατηγορουμένων ήταν προκλητικές. Ο πρώην διοικητής του ΕΑΤ/ΕΣΑ Θεοφιλογιαννάκος απολογείται επί τρεις ώρες και προσπαθεί να δικαιολογήσει τα πάντα στο όνομα της «ερυθράς απειλής», ενώ αμφισβητεί την αξιοπιστία της μαρτυρίας του Βουλευτή του ΚΚΕ Κώστα Κάππου, αφού, όπως υποστηρίζει, είναι…άθεος!

Ο Σπανός, αντί για απολογία, βγάζει πολιτικό λόγο, υποστηρίζοντας ότι η «επανάστασις της 21ης Απριλίου» δεν ανετράπη από τους αντιστασιακούς αλλά «επροδόθη όπως και η Κύπρος».

Προκλητικότερος όλων, όπως πάντα, ο Χατζηζήσης, δε δίστασε να ισχυριστεί ότι στο ΕΑΤ/ΕΣΑ «περισσότερο ταλαιπωρήθηκαν οι ανακριτές παρά εκείνοι που ανακρίθηκαν»! Δυστυχώς, όμως, το θράσος των βασανιστών δεν τιμωρείται.

Στις 9 Δεκέμβρη, ύστερα από μαραθώνια συνεδρίαση 19 ωρών, το στρατοδικείο αθωώνει τους 14 από τους 36 κατηγορουμένους, επιβάλλοντας επιεικείς ποινές από 3,5 μήνες μέχρι 7 χρόνια στους υπόλοιπους.

Ήταν άλλη μια μαύρη σελίδα της ιστορίας περιόδων των κυβερνήσεων του "εθνάρχη" Καραμανλή (ο οποίος, το 1959, είχε παύσει και την δίωξη όλων των ναζί εγκληματιών πολέμου που έδρασαν στην Ελλάδα)

Ο Ευάγγελος Μάλλιος εκτελείται στις 14 Δεκεμβρίου 1976 από την οργάνωση «17 Νοέμβρη». Τον Ιανουάριο του 1979, η οργάνωση «Ιούνης ‘78» θα εκτελέσει τον Πέτρο Μπάμπαλη. Δεν είναι λίγοι αυτοί οι οποίοι εκτιμούν πως το αίσθημα αδικίας και η δυσαρέσκεια του κοινωνικού συνόλου είναι οι βασικοί παράγοντες οι οποίοι όπλισαν το χέρι των εκτελεστών.

Γιώργος Κ. Καββαδίας