«Κι εμείς θα περάσουμε ακόμη ένα χειμώνα

Ζεσταίνοντας τα χέρια μας στη φωτιά

Της μεγάλης ορ­γής μας και της άγιας ελπίδας μας»

Ο Ναζίμ Χικμέτ πέθανε στη Μόσχα, τα ξημερώματα της 3ης Ιουνίου 1963, σε ηλικία 61 ετών, από καρδιακή προσβολή και τάφηκε στο ονομαστό κοιμητήριο της ρωσικής πρωτεύουσας, Νοβοντονίτσκι.

Στις 15 του Γενάρη 1902, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, και μεγάλωσε στην Κωνσταντινούπολη.

Τα πρώτα του ποιήματα τα έγραψε σε ηλικία 17 ετών.

Το 1923 οργανώνεται στις γραμμές του Κομμουνιστικού Κόμματος Τουρκίας.

Μεταξύ 1925 και 1929 το τουρκικό κράτος καταστέλλει άγρια κάθε δραστηριότητα του Κομμουνιστικού Κόμματος. Το 1926 ο Ναζίμ Χικμέτ δραπετεύει στη Σοβιετική Ένωση. Συνεχίζει να γράφει ποιήματα και γνωρίζεται με τον Μαγιακόφσκι και τον Μέγιερχολντ. Το 1928 δίνεται γενική αμνηστία στην Τουρκία και ο Χικμέτ επιστρέφει. Βρίσκεται υπό καθεστώς παρακολούθησης.

Μπαινοβγαίνει στις φυλακές με διάφορες κατηγορίες, περνώντας συνολικά πέντε χρόνια πίσω από τα κάγκελα.

Μεταξύ 1929 και 1936 δημοσίευσε εννέα βιβλία, πέντε συλλογές και τέσσερα μεγάλα ποιήματα, εισάγει τον ελεύθερο στίχο και επαναστατικοποιεί την τούρκικη ποίηση.

Το Γενάρη του 1938 ο Ναζίμ Χικμέτ συλλαμβάνεται με την κατηγορία ότι προέτρεπε τις Τούρκικες Ένοπλες Δυνάμεις σε εξέγερση. Καταδικάστηκε σε 28 χρόνια φυλακή.

Μέσα στη φυλακή ο Ναζίμ Χικμέτ συνεχίζει να γράφει ποιήματα. Τα περισσότερα τα έστελνε σε γράμματα στην οικογένειά του ή στους φίλους του.

«Eίμαι κομμουνιστής
Είμαι αγάπη απ’ τη κορφή ως τα νύχια,
αγάπη θα πει βλέπω, σκέφτομαι, κατανοώ,
αγάπη θα πει το παιδί που γεννιέται,
το φως που πλημμυρίζει
αγάπη θα πει να δέσεις μια κούνια στ’ άστρα
αγάπη θα πει να χύνεις τ’ ατσάλι μ’ απέραντο μόχθο
Είμαι κομμουνιστής.
Είμαι αγάπη απ’ την κορφή ως τα νύχια…»

Το 1950 βραβεύθηκε με το Διεθνές Βραβείο Ειρήνης. Την ίδια χρονιά πραγματοποίησε μια 18ήμερη απεργία πείνας παρότι ήδη είχε υποστεί μια καρδιακή προσβολή. Το 1950 η καταστολή κατά των κομμουνιστών συνεχίστηκε, ωστόσο δόθηκε μια γενική αμνηστία και με αυτήν βγήκε από τη φυλακή μετά από 12 χρόνια ο Χικμέτ.

Το σοβιετικό κράτος του παραχωρεί ένα σπίτι σε συνοικία συγγραφέων έξω από τη Μόσχα. Το τουρκικό κράτος απαγορεύει στη γυναίκα του και το παιδί του να τον επισκεφθούν. Το 1952 παθαίνει δεύτερη καρδιακή προσβολή.

«Στάχτη θα γίνεις κόσμε γερασμένε
σου είναι γραφτός ο δρόμος
της συντριβής.
Και δε μπορείς να μας λυγίσεις
σκοτώνοντας τ’ αδέρφια μας της μάχης.
Και να το ξέρεις
θα βγούμε νικητές
κι’ ας είν’ βαριές μας
οι θυσίες…»

Το 1959 το τουρκικό κράτος αφαιρεί την υπηκοότητα του Ναζίμ Χικμέτ, ο οποίος απέκτησε πολωνική υπηκοότητα.

Ο «Ρομαντικός Επαναστάτης», όπως χαρακτηριστικά τον αποκαλούν οι κριτικοί, ύμνησε μέσα από το έργο του τον κοινωνικό αγώνα των ανθρώπων για ελευθερία και ισότητα, ειρήνη και αλληλεγγύη. Με την ίδια ορμή όμως ύμνησε και τον έρωτα και τους ανθρώπινους πόθους.Τα έργα του, λόγω των αριστερών του πεποιθήσεων, βρίσκονταν πάντα στο στόχαστρο του τουρκικού κρατικού μηχανισμού, ο οποίος λογόκρινε κάθε του γραπτό, κάθε του λόγο και κάθε του πράξη.

Πέρασε πολλά χρόνια στη φυλακή για τις αριστερές του ιδέες και πέθανε εξόριστος στη Μόσχα όπου βρίσκεται ακόμα, παρόλο που εν ζωή, μέσα από τους στίχους του είχε εκφράσει την επιθυμία να θαφτεί στη Μ. Ασία:

«Θάψτε με στην Ανατολία. / Σ’ ένα κοιμητήρι χωριού. / Κι αν γίνεται ένα πλατάνι / νά ’ναι πάνω απ’ το κεφάλι μου. / Αυτό μου φτάνει».

835 ΣTIXOI
Tο τραγούδι εκείνων που πίνουνε τον ήλιο
Mετάφραση Στέλιου Mαγιόπουλου

Eίναι το τραγούδι αυτό:
είναι το τραγούδι εκείνων που πίνουνε
τον ήλιο μέσα σε πήλινες γαβάθες!
Eίναι μια πλεξούδα αυτή:
μια φλόγινη πλεξούδα από μαλλιά,
που στριφογυρίζει
σαν ένας ματωμένος κόκκινος πυρσός,
και στα μέτωπα καίει των μελαψών ηρώων
με τα γυμνά μπακιρένια πόδια!
Tους ήρωες αυτούς τους είδα κι εγώ!
Kείνη την πλεξούδα την έπλεξα κι εγώ,
εδιάβηκα κι εγώ μαζί τους το γιοφύρι
που οδηγεί στον ήλιο.
Ήπια κι εγώ τον ήλιο μέσα σε πήλινη γαβάθα.
Tο λάλησα κι εγώ εκείνο το τραγούδι!
Πήρε η καρδιά μας απ’ τη γη την ορμή της.
Ξεσχίσαμε
τα στόματα των λιονταριών
με τις χρυσαφένιες χαίτες
και τανύσαμε τα μέλη μας!
Tιναχτήκαμε
και μπινέψαμε στο αστραποφόρο αγέρι.
Oι χρυσαητοί
που ξεσπούνε απ’ τα βράχια με τα βράχια
τσαρπίζουνε τα φτερά τους
που γυαλίζουνε στο φως.
Oι καβαλάρηδες με τα φλογάτα μπράτσα
μαστιγώνουνε τ’ αφηνιασμένα φαριά τους.
Έ χ ο υ μ ε ε π ι δ ρ ο μ ή
Σ τ ο ν ή λ ι ο ε π ι δ ρ ο μ ή!1924