Πηγή: Δημήτρης Μάντζαρης – f/b

Με αφορμή τις φωτογραφίες με τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές στην Καισαριανή, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν ήδη φυλακισμένοι από την περίοδο της δικτατορίας Μεταξά, γίνεται μια προσπάθεια από ορισμένους, να εμφανίσουν ότι η παραμονή τους στη φυλακή, με την έναρξη της Κατοχής, ήταν δήθεν εντολή της κομματικής ηγεσίας του ΚΚΕ, λόγω του Συμφώνου Ρίμπεντροπ – Μολότοφ.

Κάτι τέτοιο φυσικά δεν υπήρξε. Αντίθετα ήταν το καθεστώς Μεταξά, που παρέδωσε τους κομμουνιστές στους Γερμανούς κατακτητές.

Για του λόγου το αληθές παραθέτω τα τηλεγραφήματα ανάμεσα στο Σταθμό Χωροφυλακής Αγίου Ευστρατίου, στον μεταξικό Νομάρχη Λέσβου Κοζύρη και τον Στρατιωτικό Διοικητή Αρχιπελάγους.

Τι προκύπτει από αυτά; Ότι στις 26 Απριλίου 1941 και ενώ ήδη οι Γερμανοί ήταν στη Λήμνο και όδευαν προς τον Αη – Στράτη και τη Λέσβο, οι κομμουνιστές κρατούμενοι στασίασαν και ζήτησαν να φύγουν από το νησί. Η εντολή της ελληνικής Στρατιωτικής Διοίκησης ήταν να ανοιχτεί πυρ κατά των στασιαστών και η στάση καταπνίγηκε στο αίμα.

Τέσσερις από τους εξόριστους σκοτώθηκαν, ενώ οι υπόλοιποι 218 παρέμειναν στο νησί σε άθλιες συνθήκες διαβίωσης το χειμώνα 1941–42, με αποτέλεσμα 33 από αυτούς να πεθάνουν από την πείνα και τις κακουχίες. Οι εξόριστοι απέδρασαν τελικά το 1943 στη Χαλκιδική, με καράβι του ΕΛΑΝ.

(Περισσότερα στοιχεία για την υπόθεση αυτή, υπάρχουν στο βιβλίο μου «ΕΑΜ Λέσβου: Ηττημένοι Νικητές, 2023, σσ. 43-45)