Αντριάνα Βασιλά - topontiki.gr

Στους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς καταγράφονται τα ρεκόρ στον τουρισμό και τις εξαγωγές καθημερινά… την ίδια ώρα όμως η πραγματικότητα για τα νοικοκυριά είναι εντελώς διαφορετική: αφού τα νούμερα ευημερούν, αλλά πλούτος στη χώρα δεν μένει.

Άλλωστε πίσω από τις εντυπωσιακές ανακοινώσεις κρύβεται μια δομική παγίδα της ελληνικής οικονομίας: για να παράγουμε ή να φιλοξενήσουμε τουρίστες, εισάγουμε σχεδόν τα πάντα. Έτσι, τα δισεκατομμύρια που μπαίνουν στη χώρα «πετούν» αμέσως ξανά στο εξωτερικό, αφήνοντας πίσω τους τεράστια ελλείμματα και ένα βουνό χρέους.

Το «τρύπιο» μοντέλο παραγωγής και η παγίδα των εισαγωγών

Στην Ελλάδα, η παραγωγή, η ενέργεια αλλά και η βαριά βιομηχανία του τουρισμού στηρίζονται σε τεράστιο βαθμό σε εισαγόμενες πρώτες ύλες, καύσιμα και προϊόντα.

Εισαγόμενη κατανάλωση στον τουρισμό: Ένα μεγάλο μέρος από τα χρήματα που αφήνει ο αλλοδαπός επισκέπτης «φεύγει» αμέσως στο εξωτερικό για την κάλυψη των εισαγόμενων τροφίμων, ποτών και εξοπλισμού.

Χαμηλή εγχώρια προστιθέμενη αξία: Οι ελληνικές εξαγωγές ενσωματώνουν τόσο υψηλό εισαγόμενο κόστος, που το καθαρό κέρδος για την εθνική οικονομία είναι πολύ μικρότερο από το ακαθάριστο μέγεθος που διαφημίζεται.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ένα μεγάλο μέρος των εσόδων που δημιουργούνται εντός των συνόρων να διοχετεύεται εκ νέου στις αγορές του εξωτερικού, τροφοδοτώντας τις ξένες βιομηχανίες αντί για την εγχώρια παραγωγική βάση.

Η εκτίναξη του εξωτερικού ελλείμματος και το βουνό του χρέους

Η επιδείνωση των θεμελιωδών μεγεθών αποτυπώνεται αμείλικτα στα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Η πορεία του ελλείμματος: Από ένα σχετικά διαχειρίσιμο έλλειμμα μόλις 2,6 δισ. ευρώ το 2019, το εξωτερικό έλλειμμα εκτινάχθηκε στα 14,1 δισ. ευρώ το 2025.

Η αρνητική εικόνα του 2026: Η τάση αυτή οξύνεται περαιτέρω, καθώς μόλις στο πρώτο πεντάμηνο του 2026 το έλλειμμα έχει ήδη αγγίξει τα 8,9 δισ. ευρώ, προδιαγράφοντας μια ακόμα αρνητική χρονιά.

Το συνολικό εξωτερικό χρέος: Η συσσώρευση αυτών των ελλειμμάτων τροφοδοτεί το καθαρό εξωτερικό χρέος της χώρας (Αρνητική Καθαρή Διεθνής Επενδυτική Θέση), το οποίο προσεγγίζει πλέον το αστρονομικό ποσό των 597 δισ. ευρώ.

Η τάση αυτή δεν αποτελεί μια απλή στατιστική λεπτομέρεια, αλλά μια επικίνδυνη δημοσιονομική και παραγωγική στρέβλωση που καθιστά τη χώρα ευάλωτη σε κάθε διεθνή αναταραχή.

Η αόρατη μεταφορά βαρών: Δημοσιονομικά πλεονάσματα εις βάρος των νοικοκυριών

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, εξίσου κρίσιμη πλευρά της εξίσωσης, η οποία συστηματικά αποσιωπάται στον δημόσιο διάλογο: η αλληλεπίδραση του εξωτερικού ελλείμματος με τα κρατικά πλεονάσματα.

Βάσει των θεμελιωδών ταυτοτήτων της Μακροοικονομικής (Ισοζύγιο Τομέων):

Όταν μια οικονομία εμφανίζει εξωτερικό έλλειμμα και ταυτόχρονα το κράτος παρουσιάζει δημοσιονομικό πλεόνασμα, η διαφορά υποχρεωτικά καλύπτεται από τη μείωση της αποταμίευσης ή την αύξηση του δανεισμού του ιδιωτικού τομέα.

Με απλά λόγια, το κράτος εμφανίζει «ευημερούντες» προϋπολογισμούς και πλεονάσματα, αποταμιεύοντας εις βάρος του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Στην ελληνική πραγματικότητα, αυτό μεταφράζεται σε:

1. Διαρκή αφαίμαξη μέσω της υπερφορολόγησης: Τα αυξημένα έσοδα του κράτους προέρχονται κυρίως από τους έμμεσους φόρους (ΦΠΑ, ΕΦΚ) που επιβαρύνουν οριζόντια και δυσανάλογα τη συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας μέσα σε συνθήκες ακρίβειας.

2. Ασυλία στις ολιγοπωλιακές δομές: Την ίδια στιγμή που ο μέσος πολίτης συμπιέζεται, ισχυροί επιχειρηματικοί όμιλοι σε τομείς όπως η ενέργεια, οι τράπεζες και η εφοδιαστική αλυσίδα απολαμβάνουν δεσπόζουσα θέση, καταγράφοντας ιστορικά ρεκόρ κερδοφορίας με δυσανάλογα μικρή φορολογική επιβάρυνση.

Το πραγματικό διακύβευμα

Το ουσιαστικό ερώτημα για την επόμενη μέρα της ελληνικής οικονομίας δεν είναι αν θα καταγραφεί ένα ακόμα ρεκόρ στις τουριστικές αφίξεις ή στις ακαθάριστες εξαγωγές.

Το ερώτημα είναι ποιος πληρώνει το κόστος για να συντηρείται αυτό το μοντέλο. Μια οικονομία που πανηγυρίζει για τους δείκτες της, αλλά για να τους πετύχει απαιτεί όλο και περισσότερες εισαγωγές, ενώ παράλληλα το κράτος συσσωρεύει πλεονάσματα εξαντλώντας τα νοικοκυριά, δεν οδεύει προς την ανάπτυξη, αλλά υποσκάπτει τα ίδια τα θεμέλια της βιωσιμότητάς της.