Της Εύης Τάχου,  selidodeiktis

Για τις πέντε εργάτριες της «Βιολάντα» δε θα κυματίσουν μεσίστιες οι σημαίες

Οι πέντε εργάτριες στο εργοστάσιο «Βιολάντα» στα Τρίκαλα δε σκοτώθηκαν από μια «κακιά στιγμή». Ήταν εργοδοτικό και κρατικό έγκλημα. Ήταν το προβλέψιμο αποτέλεσμα ενός συστήματος που μετρά το κέρδος ως υπέρτατη αξία και την ανθρώπινη ζωή ως κόστος, επιβεβαιώνοντας, και πάλι, ότι η καπιταλιστική ανάπτυξη είναι βαμμένη στο αίμα των εργατών και εργατριών.

Εργάτριες που, όπως όλες οι γυναίκες της εργατικής τάξης, δεν έχουν την πολυτέλεια των ιδιωτικών παιδικών σταθμών, των νταντάδων, της ευέλικτης απασχόλησης, που η νυχτερινή εργασία «επιλέγεται» από αυτές ως «λύση» για να μπορούν να φροντίζουν τα παιδιά τους κάνοντας έτσι διπλοβάρδια: μία στο εργοστάσιο και μία στο σπίτι. Και αυτή η κατάσταση δεν πρέπει να εξυμνείται ως αυτοθυσία αλλά να καταγγέλλεται ως πολιτική επιλογή, πολλές φορές θανατηφόρα. Γιατί η εργατική πολιτική που εφαρμόζεται από αυτή και τις προηγούμενες κυβερνήσεις δε στηρίζει τη μητρότητα και τις εργαζόμενες μητέρες με επαρκείς δομές και κοινωνική μέριμνα, παρά το υποκριτικό ενδιαφέρον για την υπογεννητικότητα.

Οι εργαζόμενες/οι καταγγέλλουν εδώ και εβδομάδες πως το εργοστάσιο μύριζε υγραέριο. Το έλεγαν. Το φώναζαν. Κανείς δεν έκανε τίποτα. Τα πρώτα πορίσματα γνωμοδότησαν ότι η έκρηξη οφείλεται σε διαρροή προπανίου, ενώ εντοπίστηκαν διάτρητες σωλήνες προπανίου που πιθανότατα προκάλεσαν την έκρηξη. Όμως πώς να σταματήσει η παραγωγή για την αναγκαία αποκατάσταση των σωληνώσεων; Κάτι τέτοιο θα σήμαινε λιγότερα μπισκότα, λιγότερα κέρδη. Η ζωή των εργατριών/τών; Λεπτομέρεια.

Η απουσία συνδικαλιστικής εκπροσώπησης επίσης … «λεπτομέρεια». Μια επιχείρηση με 250 εργαζόμενους χωρίς σωματείο δεν είναι σύμπτωση. Είναι ένδειξη φόβου, πίεσης, σιωπής που επιβάλλεται. Όπου υπάρχει σωματείο, υπάρχει ενημέρωση για την ασφάλεια, έλεγχος κινδύνων, διεκδίκηση μέτρων προστασίας, βελτίωση των συνθηκών δουλειάς. Εκεί που δεν υπάρχει συνδικαλιστική εκπροσώπηση, οι κανόνες ασφαλείας γίνονται «ενοχλητική λεπτομέρεια». Κυριαρχεί το «μη μιλάς», «κανονικοποιείται» η παραβίαση των κανόνων ασφαλείας και η εργοδοτική αυθαιρεσία. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Εργασίας, σε επιχειρήσεις χωρίς συνδικαλιστική εκπροσώπηση των εργαζομένων παρατηρούνται υψηλότεροι δείκτες εργατικών ατυχημάτων. Τονίζει ο κ. Αρμάγος πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Τρικάλων: «Η πρόσβαση στο συγκεκριμένο εργοστάσιο και σε άλλα εργοστάσια τροφίμων δεν ήταν εύκολη, καθώς η εργοδοσία επικαλούταν κανόνες υγιεινής και ασφάλειας και δεν μας επέτρεπε να μπούμε. Το μόνο που θέλαμε ήταν να μιλήσουμε με εργαζόμενους, να ακούσουμε τα παράπονα και τις δυσκολίες τους».

Οι εργατικές δολοφονίες δεν πέφτουν από τον ουρανό. Είναι το φυσικό επακόλουθο της απορρύθμισης της εργασίας για να αυξηθεί η καπιταλιστική κερδοφορία: 13ωρα, «διευθέτηση» του χρόνου εργασίας, απολογιστική δήλωση των υπερωριών, των αλλαγών ωραρίου και ημερών εργασίας, υπερεντατικοποίηση, για να βγει και να διακινηθεί γρήγορα το εμπόρευμα, ανεπαρκή μέτρα ασφαλείας, διάλυση των συλλογικών συμβάσεων, εργοδοτική ασυδοσία. Όλα με κυβερνητική υπογραφή. Όλα νομοθετημένα από το σύνολο των κυβερνήσεων: ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ και με τη συναίνεση του μεγαλύτερου μέρους της κάθε φορά αντιπολίτευσης. Κριτήριο πάντα είναι η κερδοσκοπία των επιχειρηματικών συμφερόντων σε βάρος των εργατικών και λαϊκών δικαιωμάτων.

Και δίπλα, μια Επιθεώρηση Εργασίας που μετατράπηκε σε Ανεξάρτητη Αρχή από την κυβέρνηση της ΝΔ, αφού πρώτα υποβαθμίστηκε/αποδεκατίστηκε επί σειρά ετών από όλες τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Με περίπου 240 επιθεωρητές ασφάλειας και υγείας για ολόκληρη την Ελλάδα προβλέπεται να ελέγχει καθένας/μία από αυτούς/ές 1.434 επιχειρήσεις και 9.995 εργαζόμενους/ες! Συγκεκριμένα στους νομούς Τρικάλων και Καρδίτσας, πάνω από 12.000 επιχειρήσεις, βάσει στοιχείων ΕΡΓΑΝΗ, και χωρίς να υπολογίζονται τα οικοδομοτεχνικά έργα, ελέγχονται από το ΤΕΑΥΕ (Τμήμα Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία) Τρικάλων – Καρδίτσας με μόλις 4 επιθεωρητές. Με περίπου 600 ελέγχους τον χρόνο, χρειάζονται δεκαετίες για να ελεγχθούν οι  επιχειρήσεις έστω και μία φορά!

Η κυβέρνηση, πολύ πρόσφατα, δια στόματος του υφυπουργού εργασίας Κ. Καραγκούνη πανηγύρισε για τη βελτίωση των συνθηκών ασφαλείας και τη μείωση των θανατηφόρων ατυχημάτων – «η Ελλάδα είναι η τέταρτη χώρα με τα λιγότερα θανατηφόρα ατυχήματα σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση». Πανηγύρισε στηριγμένη σε στατιστικά στοιχεία κομμένα και ραμμένα στα μέτρα της. Γιατί η Επιθεώρηση Εργασίας υποκαταγράφει συστηματικά ή εξαιρεί ολόκληρες κατηγορίες εργαζομένων από την καταγραφή των θανατηφόρων εργατικών «ατυχημάτων» και τραυματισμών, όπως είναι οι εργαζόμενοι/ες στον αγροτικό τομέα, όσοι/ες δουλεύουν με όρους που υποκρύπτουν εξαρτημένη εργασία κτλ. Γιατί δε διερευνά ολοκληρωμένα τα αναγγελθέντα εργατικά ατυχήματα σε επιχειρήσεις υψηλής επικινδυνότητας, λόγω έλλειψης κατάλληλων διοικητικών μηχανισμών και λόγω τεράστιας έλλειψης προσωπικού. Γιατί καταχωρίζει μεν τα εργατικά ατυχήματα που αναγγέλλονται αλλά δε διερευνά τα αίτιά τους για όσα έχουν παθολογική ή τροχαία αιτιολογία. Γιατί δεν καταγράφει τις επαγγελματικές ασθένειες και τους θανάτους από επαγγελματικές νόσους -στη χώρα μας καταγράφονται …μηδέν επαγγελματικές ασθένειες κάθε χρόνο! Το success story της κυβέρνησης, το αφήγημα της «ασφαλούς εργασίας» χτίζεται πάνω σε πτώματα.

Έτσι σύμφωνα με την Ομοσπονδία Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος, το 2025 τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα ξεπέρασαν τα 200, ενώ 330 εργαζόμενοι τραυματίστηκαν σοβαρά. Και σύμφωνα με την Έκθεση Απολογισμού του έτους 2024 της Επιθεώρησης Εργασίας, αναγγέλθηκαν 17.359 εργατικά ατυχήματα το 2024 έναντι 14.920 το 2023.

Και την ίδια στιγμή που ανασύρονταν απανθρακωμένα σώματα, η δημόσια συζήτηση στα συστημικά ΜΜΕ γέμιζε με θρήνους για την «επιχειρηματικότητα» που δέχτηκε πλήγμα, όπως κυνικά δήλωσε ο περιφερειακός σύμβουλος και πρώην αντιπεριφερειάρχης Χρήστος Μιχαλάκης. Με ύμνους για τον «αυτοδημιούργητο» βιομήχανο που από μια βιοτεχνία δημιούργησε έναν κολοσσό-πρότυπο. Μέχρι και ιστορίες «φιλευσπλαχνίας» επιστρατεύτηκαν, επειδή το προηγούμενο βράδυ η επιχείρηση έκοβε την πρωτοχρονιάτικη πίτα και ο φιλεύσπλαχνος εργοδότης έδωσε «άδεια» σε εργαζόμενες/ους της νυχτερινής βάρδιας. Τρολ, ακροδεξιοί, κυβερνητικοί και εργοδοτικοί απολογητές, επίσης, μιλάνε για «ασέβεια στις νεκρές», όταν κατονομάζονται ευθύνες. Βρίζουν όσους/όσες ζητούν οι χώροι δουλειάς μην είναι κρεματόρια καταγγέλλοντας την εργοδοτική αυθαιρεσία.

Όμως κανένα ημίμετρο δεν μπορεί να εξαλείψει τα εργοδοτικά εγκλήματα όσο η παραγωγή οργανώνεται με κριτήριο το κέρδος, ούτε να εγγυηθεί ασφαλείς συνθήκες εργασίας όσο το σύστημα απαιτεί φθηνή εργασία, φθηνή ζωή και γρήγορη κερδοφορία.

Γιατί η πρωτογενής αιτία των εργατικών δολοφονιών είναι το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα και η μόνη πραγματική απάντηση είναι ο αγώνας για μια κοινωνία όπου οι εργαζόμενοι/ες θα είναι κυρίαρχοι/ες πάνω στον πλούτο που παράγουν, στα μέσα παραγωγής, στις αποφάσεις για την ίδια τους τη ζωή.

Υ.Γ. Ο ιδιοκτήτης της «Βιολάντα», μαζί με τον τεχνικό ασφαλείας και τον υπεύθυνο βάρδιας συνελήφθησαν για ανθρωποκτονία από αμέλεια, βαριές σωματικές βλάβες κατά συρροή, εμπρησμό και έκρηξη. Θα τιμωρηθούν τη στιγμή που η δικαιοσύνη τους είναι στημένη για να προστατεύει τα κέρδη τους; Που τρέχει αστραπιαία να χτυπήσει απεργίες και σέρνεται όταν πρόκειται για νεκρούς/ές εργάτες/τριες;