Το αδικαίωτο τρίπτυχο «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία»

Του Γιώργου Κ. Καββαδία

Τα ιδανικά της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, όπως εκφράζονται από το συμπυκνωμένο τρίπτυχο «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» διατηρούν την ιστορικότητά τους εκφράζοντας σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες με αναγκαίο συμπλήρωμα τη δημόσια υγεία.  Δεκάδες χιλιάδες λαού συμμετέχουν αδιάλειπτα, πάνω από μισό αιώνα τώρα, κάθε χρόνο στον τριήμερο γιορτασμό και στην πορεία. Είναι, πραγματικά, μοναδικό φαινόμενο στη νεοελληνική ιστορία αυτό που συμβαίνει με το Πολυτεχνείο.

Η 52η επέτειος βρίσκει τη μεγάλη πλειονότητα της ελληνικής κοινωνίας εξουθενωμένη, όχι μόνο από τη συσσώρευση των προβλημάτων της μνημονιακής περιόδου, των σκανδάλων (ΟΠΕΚΕΠΕ) αλλά και από τα φοβερά εγκλήματα των Τεμπών, των πυρκαγιών και των πλημμυρών, με τα δεκάδες θύματα και τις ανυπολόγιστες καταστροφές στα σπίτια και τις περιουσίες εκατοντάδων χιλιάδων λαού. Από τα μνημόνια μέχρι σήμερα οι κυβερνήσεις οικοδομούν ένα καθεστώς «έκτακτης ανάγκης», απαγορεύσεων, σιδηρόφρακτης αστυνομοκρατίας σε όλη τη χώρα κατεδαφίζοντας δικαιώματα και κατακτήσεις του προηγούμενου αιώνα, όπως η μόνιμη και σταθερή εργασία , το οκτάωρο, οι συλλογικές συμβάσεις, η δημόσια κοινωνική ασφάλιση. Ιδιωτικοποιούν  τις κοινωνικές υπηρεσίες (υγεία, παιδεία, πρόνοια) εκποιώντας τον δημόσιο πλούτο, μετατρέποντας κάθε κοινωνική ανάγκη σε πηγή κέρδους για το μεγάλο κεφάλαιο… Για τους λεγόμενους «επενδυτές» που με την πολιτική των ιδιωτικοποιήσεων και του ξεπουλήματος, τους έχει προικίσει με αεροδρόμια, ενέργεια, δίκτυα, δρόμους, αεροδρόμια, λιμάνια… με κάθε τι που φτιάχτηκε με τον ιδρώτα και το αίμα αυτού του λαού. Η πρόσφατη υπογραφή της συμφωνίας ExxonMobil–Energean–HELLENiQ Energy για την εκμετάλλευση του Block 2 στο Ιόνιο Πέλαγος και η κοινή δήλωση του σχήματος 3+1 (ΗΠΑ, Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ) επιβεβαιώνουν πως η Ελλάδα λειτουργεί πλέον ως προτεκτοράτο, αποικία πρώτων υλών, ενεργειακών περασμάτων και γεωπολιτικής χρήσης.

Ο νόμος «Κεραμέως» ρίχνει τη χαριστική βολή στην 8ωρη εργασία, σε μια από τις πιο θεμελιώδεις όσο και ιστορικές κατακτήσεις της εργατικής τάξης τα τελευταία 120 χρόνια, οδηγώντας το σύνολο των εργαζομένων σε μια πολύ μεγάλη οπισθοδρόμηση. Αναμφίβολα η υπερψήφιση της 13ωρης εργασίας αλλά και των άλλων αντεργατικών μέτρων αποτελεί ένα σημαντικό πλήγμα για τις κατακτήσεις της εργατικής τάξης και των εργαζόμενων συνολικά και φέρνει τους εργαζόμενους σε πιο δυσμενή θέση.

Ποτέ άλλοτε και σε καμιά άλλη χώρα σε καιρό ειρήνης δεν σημειώθηκε τόσο βίαιη ανακατανομή πλούτου που οδηγεί στην κατάρρευση του επιπέδου ζωής, τη μαζική πτώχευση του λαού, στην ανεργία και την πείνα. Το ψωμί λιγοστεύει καθημερινά. Αυξάνεται με ανησυχητικό ρυθμό το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού και εξαιτίας των χαμηλών εισοδημάτων του, στερείται βασικών αγαθών και υπηρεσιών. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα φτώχειας, με το ποσοστό του πληθυσμού που ζει σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού να παραμένει υψηλό. Συγκεκριμένα, το 2024, το 27% των ατόμων κάτω των 18 ετών βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, και περίπου 2,7 εκατομμύρια Έλληνες βρισκόταν «στο κόκκινο» σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Παράλληλα, η Ελλάδα καταλαμβάνει μια από τις υψηλότερες θέσεις στην Ευρώπη σε ό,τι αφορά την υποκειμενική φτώχεια, με το 67% του πληθυσμού να αισθάνεται φτωχό το 2023. Το 70% των νέων έως 29 χρονών δηλώνει ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν για τις βασικές ανάγκες και το 62% αναγνωρίζει οικονομική εξάρτηση από τους γονείς. Η νέα γενιά εργαζομένων βιώνει μια παράταση της εξάρτησης από την οικογένεια που δεν είναι επιλογή αλλά αναγκαιότητα. Το φαινόμενο συνδέεται με χαμηλούς μισθούς, ακριβή στέγαση … Το 72% των νέων εργαζομένων δηλώνει ότι δεν διαβλέπει επαγγελματικές προοπτικές στη χώρα και μόνο το 9% δηλώνει ικανοποιημένο από τις επαγγελματικές του προοπτικές. (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ 2025).

Ο ι τιμές στα βασικά αγαθά έχουν εκτοξευθεί, την ίδια στιγμή που οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι. Η απόσταση ανάμεσα στις αυξήσεις των μισθών και στην εκτόξευση του κόστους ζωής είναι τέτοια που τα νοικοκυριά βρίσκονται υπό διαρκή πίεση. Τα στοιχεία της Eurostat επιβεβαιώνουν για ακόμα μια φορά ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην «ουρά» των Ευρωπαϊκών κρατών σε σχέση με το μέσο μισθό, αλλά στην κορυφή όσον αφορά τις τιμές των βασικών προϊόντων. Η Ελλάδα καταγράφει τη δεύτερη χαμηλότερη μέση ετήσια αμοιβή πλήρους απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με περίπου 18.000 ευρώ, πάνω μόνο από τη Βουλγαρία που έχει 15.400 ευρώ μέσο μισθό. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ανέρχεται σε 39.800 ευρώ, ενώ χώρες με παρόμοιο πληθυσμιακό και παραγωγικό προφίλ, βρίσκονται σε πολύ υψηλότερες θέσεις.

Δικαιώνεται έτσι αυτό που τονιζόταν στην ανακοίνωση της Σ.Ε. των φοιτητών του Πολυτεχνείου: «Έχουν δεμένους χειροπόδαρα τους εργάτες κι όλους τους μισθοσυντήρητους και τούτο για να μπορέσουν να περάσουν τα αντιλαϊκά τους μέτρα και να εκμεταλλευτούν ασύδοτα τον λαό»! Γι αυτό και το αίτημα για «ψωμί» που συμβολίζει τις υλικές ανάγκες των εργαζομένων, είναι δραματικά επίκαιρο.

Ταυτοχρόνως το αίτημα για μια καθολική δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση που να αγκαλιάζει όλα τα παιδιά βρίσκει την ιστορική αναφορά στο ανθρωπιστικό όραμα για μια λαϊκή παιδεία, όπως αποτυπώθηκε στα ντοκουμέντα του Νοέμβρη, ενάντια στην Παιδεία που υποτάσσεται στους νόμους της αγοράς. Η εκπαιδευτική πολιτική  συρρικνώνει τις ήδη χαμηλές δαπάνες με συγχωνεύσεις – καταργήσεις τμημάτων και σχολείων χωρίς να καλύπτονται οι βασικές ανάγκες λειτουργίας τους και με ελλείψεις εκπαιδευτικών. Μετατρέπεται, έτσι η παιδεία σε εμπόρευμα για «λίγους και εκλεκτούς» με τη χορηγία των κάθε λογής ειδωλολατρών της αγοράς. Μετά τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια (Μάρτιος 2024), τα Ωνάσεια (Φεβρουάριος 2025), τις Ακαδημίες Επαγγελματικής Κατάρτισης (Οκτώβριος 2025), θέλει να ολοκληρώσει την αντιδραστική αποσάθρωση της δημόσιας εκπαίδευσης: επιταχύνει τις διαδικασίες για την επιβολή του «Εθνικού Απολυτηρίου», εδραιώνει με εγκυκλίους όλο το αντιεκπαιδευτικό της πλαίσιο από την τεχνική εκπαίδευση και την ειδική αγωγή, μέχρι την αξιολόγηση και την κατηγοριοποίηση των σχολείων. Με «ένα κλικ» κυβέρνηση και ΥΠΑΙΘΑ ετοιμάζουν 285.000 διαγραφές φοιτητών από το Δεκέμβριο του 2025, ενώ με bonus την αναγνώριση μαθημάτων, και μερικές χιλιάδες ευρώ λίγοι θα μπορούν να πάρουν πτυχίο από τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια. Οι επιπτώσεις της εκπαιδευτικής πολιτικής στη μαθητική νεολαία είναι δραματικές, βυθίζουν τη νέα γενιά σε μορφωτικά, παιδαγωγικά και ψυχολογικά αδιέξοδα.

Η σημερινή κυβέρνηση, όσο καμία άλλη κυβέρνηση μεταπολιτευτικά, έχει βιάσει κάθε έννοια Ελευθερίας και Δημοκρατίας. Εδώ και 6,5 χρόνια με αναρίθμητες απαγορεύσεις, με χουντικής έμπνευσης μέτρα (από την απαγόρευση συναθροίσεων μέχρι τις διαγραφές φοιτητών) με περίσσευμα αυταρχισμού και καταστολής ακόμη και σε 7χρονους μαθητές, η κυβέρνηση της ΝΔ προσπαθεί να βυθίσει την κοινωνία στο ζόφο. Αδιάψευστος μάρτυρας της πολιτικής της οι χιλιάδες διώξεις στην εκπαίδευση, οι καθημερινές απειλές και η τρομοκρατία ενάντια σε όσους επιμένουν να στέκουν όρθιοι και να αγωνίζονται για το δημόσιο σχολείο, αλλά και ένα «νέο» πειθαρχικό δίκαιο για τους δημόσιους υπάλληλούς… βγαλμένο από τις πιο σκοτεινές εποχές. Πρόκειται για μια λυσσαλέα επίθεση με στόχο να ξαναμπούν τα συνδικαλιστικά δικαιώματα και οι δημοκρατικές ελευθερίες, που κέρδισε για πρώτη φορά ο ελληνικός λαός στη μεταπολίτευση, στον γύψο της δικής της «επταετίας». Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η τροπολογία για τον «Άγνωστο Στρατιώτη», όχι μόνο απαγορεύει με απαράδεκτο τρόπο τις συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις μπροστά απ’ τη Βουλή, αλλά αποκαλύπτει τον ρεβανσιστικό τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει η κυβέρνηση τις μεγαλειώδεις κινητοποιήσεις για να μη συγκαλυφθεί το έγκλημα στα Τέμπη και οι τεράστιες ευθύνες που βαραίνουν αυτήν και τις προηγούμενες κυβερνήσεις.

«Η εγκαθίδρυση της  Λαϊκής κυριαρχίας συνδέεται αναπόσπαστα με την Εθνική Ανεξαρτησία από τα ξένα συμφέροντα, που χρόνια στηρίζουν την τυραννία της χώρας μας», όπως έγραφε η διακήρυξη της Σ.Ε. του Πολυτεχνείου και το σύνθημα «ΕΞΩ ΑΙ ΗΠΑ-ΕΞΩ ΤΟ ΝΑΤΟ»  που ήταν γραμμένο στην πύλη του Πολυτεχνείου επανέρχονται με τον πιο επίκαιρο τρόπο.

Η κυβέρνηση της ΝΔ, αλλά και οι προηγούμενες προσφέρουν  «γη και ύδωρ» στις ΗΠΑ. Έχουν μετατρέψει την χώρα σε μια απέραντη αμερικάνικη βάση, σε ένα αμερικανονατοϊκό πολεμικό ορμητήριο. Η κυβέρνηση της ΝΔ έχει αναδειχθεί σε κρίσιμο στήριγμα του ισραηλινού φασισμού και της γενοκτονίας. Εμπλέκει διαρκώς τον λαό και τον τόπο σε επεμβάσεις και πολέμους πάντα για τα ίδια εγκληματικά συμφέροντα του δυτικού ιμπεριαλισμού. Και αυτοί που ετοιμάζουν εκατόμβες για την νέα γενιά μιλούν στο όνομα της «ειρήνης» και της «δημοκρατίας»… Σε μια περίοδο ιμπεριαλιστικών αντιπαραθέσεων, με το ξέσπασμα μεγάλης κλίμακας πολεμικών επιχειρήσεων στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, ευθυγραμμίστηκαν και συστρατεύθηκαν με τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ, την ΕΕ και τους σιωνιστές του Ισραήλ. Παραδίδουν πρώτα-πρώτα τις στρατιωτικές βάσεις της Αλεξανδρούπολης, της Σούδας και ό,τι τους ζητηθεί (Ελευσίνα) στους αμερικανονατοϊκούς επιθετιστές για τους πολεμικούς σχεδιασμούς τους στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή στο πλάι των φασιστών Ζελένσκι και Νετανιάχου. Οι δεσμοί εξάρτησης και υποταγής στους ιμπεριαλιστές, η ταύτιση με τις αμερικανονατοϊκές δυνάμεις της επίθεσης και του πολέμου μόνο δεινά μπορούν να προκαλέσουν στο λαό μας.

Το Πολυτεχνείο στέλνει μήνυμα και προς τα αριστερά. Αφού και τότε η Αριστερά της «ευθύνης», η συστημική Αριστερά που με την τακτική της προσαρμογής σε πλαίσια «ανεχτά» από το καθεστώς είτε μιλούσε για τους 300 προβοκάτορες είτε για αξιοποίηση της «φιλελευθεροποίησης» με τον Μαρκεζίνη προβάλλοντας την πολιτική του συμβιβασμού στα πλαίσια της εθνικής αντιδικτατορικής ενότητας.

Τους νεκρούς του Πολυτεχνείου τους τιμάμε πιάνοντας το νήμα της εξέγερσης και αγωνιζόμενοι σήμερα ενάντια σε ντόπιους και ξένους δυνάστες, ενάντια σε μνημόνια και δανειακές συμβάσεις, ενάντια σε ΕΕ – ΔΝΤ και ΝΑΤΟ. Αγωνιζόμενοι για την υπεράσπιση της Δημόσιας Δωρεάν Υγείας και Παιδείας, την προάσπιση των εργασιακών κατακτήσεων, των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και των δημοκρατικών ελευθεριών. Τους τιμάμε γνωρίζοντας ότι ο εχθρός είναι το βάρβαρο καπιταλιστικό σύστημα που στο όνομα του κέρδους εξαθλιώνει και εξανδραποδίζει τους εργαζόμενους και την κοινωνία.

Ο αγώνας συνεχίζεται για Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία