Το μέσο επίπεδο των ονομαστικών μισθών στην Ελλάδα ήταν στο 45% του μέσου όρου των χωρών της Ε.Ε.-27

Σάββας Γ. Ρομπόλης - Βασίλειος Γ. Μπέτσης - Οικονομικός Ταχυδρόμος

Η ελληνική οικονομία κατά τις τελευταίες δεκαετίες αναπαράγει με τις στρατηγικές της επιλογές, όπως προκύπτει εκ του αποτελέσματος, το διαρθρωτικό παραγωγικό και κοινωνικό της έλλειμμα, σε βαθμό που να διευρύνεται ο χρόνος της πραγματικής της σύγκλισης με την Ε.Ε.-27. Έτσι, σύμφωνα με τα σχετικά στοιχεία της Eurostat, ενώ κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες το πραγματικό κατά κεφαλή εισόδημα των νοικοκυριών στην Ε.Ε.-27 αυξήθηκε κατά 22%, στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 5%.

Κι΄αυτό επειδή στρατηγικό-οικονομικά και διαχρονικά η ελληνική οικονομία επιλέγει, μεταξύ άλλων, την υλοποίηση πολιτικών διαχειριστικής ισορροπίας μεταξύ του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ και της δημοσιονομικής πειθαρχίας αντί της διαρθρωτικής ισορροπίας μεταξύ παραγωγής, επενδύσεων, τεχνολογίας, απασχόλησης, εισοδήματος, αποταμίευσης και κοινωνικού κράτους.

Οι πολιτικές και οι μισθοί

Οι εφαρμοζόμενες αυτές πολιτικές, σε συνδυασμό με την προσαρμογή τους στους νέους δημοσιονομικούς κανόνες νεοφιλελεύθερης έμπνευσης της Ε.Ε.-27, έχουν οδηγήσει, μεταξύ άλλων, όπως αποτυπώνεται στα σχετικά στοιχεία της Eurostat, στην σταθεροποίηση της τάσης της ελληνικής οικονομίας προς τις τελευταίες θέσεις της Ε.Ε.-27 με κριτήριο, μεταξύ άλλων, του επιπέδου παραγωγικότητας ( 65% του μέσου όρου της ευρωζώνης, παραγωγή ανά ώρα εργασίας κατά 40% χαμηλότερη από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο) και του χαμηλού επιπέδου των μισθών (1.940 ώρες εργασίας ετησίως έναντι 1.520 ωρών εργασίας στην Ε.Ε.-27).

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat (2026) (Διάγραμμα 1), το μέσο επίπεδο των ονομαστικών μισθών στην Ελλάδα (17.954 ευρώ ετήσιος μισθός) ήταν στο 45% του μέσου όρου των χωρών της Ε.Ε.-27 (39.808 ευρώ ετήσιος μισθός).

Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι η χώρα μας όχι μόνο δεν συγκλίνει με την Ευρώπη, αντίθετα αποκλίνει όλο και περισσότερο αφού το 2020 ο μέσος ονομαστικός μισθός στην Ελλάδα ήταν στο 48,8% του μέσου όρου της Ε.Ε.-27. Έτσι, παρά το γεγονός ότι ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ στην χώρα μας σε ονομαστικούς όρους είναι κατά τα τελευταία πέντε έτη υψηλότερος από την Ευρώπη, εν τούτοις το παράδοξο που παρατηρείται είναι ότι το επίπεδο των ονομαστικών μισθών στην Ελλάδα αποκλίνει σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρώπης αντί να συγκλίνει.

Το μέγεθος της απόκλισης διαπιστώνεται εάν πραγματοποιηθεί η ίδια σύγκριση με το 2009, έτος στο οποίο το μέσο επίπεδο των ονομαστικών μισθών στην Ελλάδα ήταν στο 80% του μέσου όρου της Ευρώπης. Ειδικότερα, από τα Διαγράμματα 2, 3 και 4 διαπιστώνεται η πορεία της απόκλισης του μέσου ονομαστικού μισθού στην Ελλάδα σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρώπης. Συγκεκριμένα, το 2009 οι ονομαστικοί μισθοί στην Ελλάδα ήταν στο 80% του μέσου όρου και η χώρα μας ήταν στην 13η θέση (Διάγραμμα 2).

con

Το 2020 ο μέσος ονομαστικός μισθός στην Ελλάδα ήταν στο 48,8% του μέσου όρου της Ευρώπης και ήταν στην 6η θέση από το τέλος ξεπερνώντας την Σλοβακία, την Πολωνία, την Ρουμανία, την Ουγγαρία και την Βουλγαρία και το 2024 το μέσο ονομαστικό επίπεδο των μισθών μειώθηκε ακόμα περισσότερο στο 45% σε σχέση με τον μέσο (Διάγραμμα 3), όρο της Ευρώπης και η Ελλάδα ξεπερνούσε μόνο την Βουλγαρία, αφού σε αυτή την 5-ετία οι μισθοί σε Σλοβακία, Πολωνία, Ρουμανία και Ουγγαρία ξεπέρασαν το μέσο ονομαστικό επίπεδο της Ελλάδας (Διάγραμμα 4).

Αυτή η σημαντική μείωση του επιπέδου των ονομαστικών μισθών στην Ελλάδα συγκριτικά με τον μέσο όρο της Ευρώπης από το 80% του 2009 στο 45% του 2024 αντικατοπτρίζει το μέγεθος της εσωτερικής υποτίμησης που συντελέστηκε στην χώρα μας κατά την περίοδο των μνημονίων. Η αιτία που τα εισοδήματα στην Ελλάδα δεν συγκλίνουν με αυτά της Ευρώπης εστιάζεται στο γεγονός ότι το μερίδιο της εργασίας από την ανάπτυξη στην χώρα μας είναι πολύ χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρώπης.

Συγκεκριμένα, από το Διάγραμμα 5 προκύπτει ότι παρόλο που το κατά κεφαλήν ΑΕΠ την περίοδο 2019-2024 αυξήθηκε με ένα μέσο ετήσιο ρυθμό της τάξης του 2,2% (11,2% σωρευτική αύξηση την περίοδο 2019-2024), την ίδια χρονική περίοδο, το μερίδιο εργασίας μειώθηκε από το 36,8% του ΑΕΠ στο 35% του ΑΕΠ αποδεικνύοντας ότι ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ που παρατηρήθηκε δεν μεταφράστηκε σε βελτίωση του επιπέδου διαβίωσης των εργαζομένων. Επίσης, από τα στοιχεία του Διαγράμματος 5, προκύπτει ότι το μερίδιο της εργασίας επί του ΑΕΠ στην Ελλάδα το 2024 ήταν στο 35% όταν ο μέσος όρος της Ευρώπης ήταν στο 47,9%.

Παράλληλα από τα στοιχεία της Eurostat (2026) αναδεικνύεται ότι η σύγκλιση του επιπέδου διαβίωσης στην Ελλάδα σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρώπης, στο περιβάλλον των νέων κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας, αποτελεί ένα πολύ μακρινό και δύσκολο στόχο για να επιτευχθεί. Ο ίδιος όμως μακρινός στόχος αποτελεί και η επιστροφή του επιπέδου των πραγματικών μισθών στο επίπεδο του 2009 δεδομένου ότι σε πραγματικές τιμές υπολείπεται κατά 22%.

Τούτων δοθέντων ακόμα και με την αναμενόμενη ονομαστική αύξηση των μισθών στην Ελλάδα κατά 5%-5,5% για το 2025, το μέσο επίπεδο των πραγματικών μισθών θα υπολείπεται κατά 20% σε πραγματικές τιμές σε σχέση με το 2009. Έτσι, ακόμα κι εάν θεωρήσουμε ότι η χώρα μας θα επιτυγχάνει μέσο ετήσιο ρυθμό πραγματικής αύξησης του ΑΕΠ κατά 2%, ο μέσο πραγματικός μισθός θα επιστρέψει στο επίπεδο των μισθών του 2009 το έτος 2035.

Τι θα γίνει με τις συντάξεις

Εάν όμως ο μέσος ετήσιος ρυθμός πραγματικής αύξησης του ΑΕΠ είναι χαμηλότερος (1,5%), τότε το μέσο επίπεδο των πραγματικών μισθών θα επιστρέψει στο επίπεδο του 2009 το έτος 2039. Όσον αφορά τις συντάξεις το μέσο πραγματικό επίπεδο των συντάξεων το 2025 υπολείπεται κατά 24% σε σχέση με το μέσο πραγματικό επίπεδο των συντάξεων του 2009, αφού το 2009 η μέση ονομαστική σύνταξη ήταν 1.050 ευρώ (μεικτά) (κύρια και επικουρική) και το 2025 η μέση ονομαστική σύνταξη σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος ΗΛΙΟΣ ήταν 1.050 ευρώ(μεικτά) (κύρια και επικουρική) και ο συσσωρευμένος πληθωρισμός σε αυτό το χρονικό διάστημα ήταν 24%.

Έτσι, εάν λάβουμε υπόψη ότι η ετήσια ονομαστική αύξηση των συντάξεων δεν υπερβαίνει τον πληθωρισμό (Ν. 4387/2016) και αφού ο μέσος πραγματικός μισθός θα φτάσει το επίπεδο του 2009 το έτος 2035 γίνεται αντιληπτό ότι το επίπεδο των πραγματικών συντάξεων εκτιμάται ότι θα επιστρέψει στο ύψος του επιπέδου των πραγματικών συντάξεων (κύρια και επικουρική) του 2009 το έτος 2060.