Ο σκοπός του καπιταλιστή δεν είναι η ικανοποίηση των αναγκών των εργαζομένων αλλά η αποκόμιση της υπεραξίας. Οι κυβερνήσεις με κάθε ευκαιρία νομοθετούν σε βάρος των δικαιωμάτων των εργαζομένων επιτείνοντας την ευελιξία στην αγορά εργασίας, στηρίζοντας άμεσα η έμμεσα αυτή τη διαδικασία. Ας δούμε έναν τρόπο παραγωγής της υπεραξίας που την ιδιοποιείται το αφεντικό. Μια θεωρητική τοποθέτηση του Μαρξ που επιβεβαιώνεται καθημερινά είναι ότι στην καπιταλιστική επιχείρηση η εργάσιμη ημέρα διαιρείται σε δύο μέρη: στον αναγκαίο χρόνο εργασίας, στη διάρκεια του οποίου αναπαράγεται η αξία της εργατικής του δύναμης, και στον πρόσθετο χρόνο εργασίας, στην διάρκεια του οποίου δημιουργείται η υπεραξία της εργασίας.

Σε τελευταία ερεύνα¹ του ΙΝΕ της ΓΣΕΕ (σύνολο δείγματος 1305 άτομα), που στηρίζεται σε εμπειρικά δεδομένα και επικεντρώνεται στη διάσταση της ποιότητας του εργασιακού περιβάλλοντος που αφορά τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας, φαίνεται σε όλο της το μεγαλείο αυτό που ονομάζουμε καπιταλιστική βαρβαρότητα και εκμετάλλευση. Σύμφωνα με τον Λένιν «…. Η υπεραξία μπορεί να αυξηθεί με δυο βασικές μεθόδους: με την παράταση της εργάσιμης μέρας («απόλυτη υπεραξία») και με τον περιορισμό της αναγκαίας εργάσιμης μέρας («σχετική υπεραξία»). Αναλύοντας την πρώτη μέθοδο, ο Μαρξ ξετυλίγει μπροστά μας μια μεγαλειώδη εικόνα της πάλης της εργατικής τάξης για τον περιορισμό της εργάσιμης μέρας και της επέμβασης της κρατικής εξουσίας υπέρ της παράτασης της εργάσιμης μέρας (14ος-17ος αιώνας) και του περιορισμού της (εργοστασιακή νομοθεσία του 19ου αιώνα). Από τότε που είδε το φως Το Κεφάλαιο, η ιστορία του εργατικού κινήματος όλων των πολιτισμένων χωρών του κόσμου έδωσε χιλιάδες και χιλιάδες νέα γεγονότα που κάνουν πιο παραστατική αυτή την εικόνα»². Όπως Θα δούμε παρακάτω τα στοιχεία αναφέρονται κύρια στην πρώτη μέθοδο είναι απολύτως αποκαλυπτικά.

Πιο συγκεκριμένα, το 52% του συνόλου των ερωτώμενων δήλωσε ότι εργαζόταν παραπάνω ώρες από αυτές που όριζε η σύμβασή του. Την ίδια στιγμή, το 29% των ανδρών και το 11% των γυναικών δήλωσαν ότι εργάζονταν από 6 και πάνω ώρες την εβδομάδα από αυτές που όριζε η σύμβαση εργασίας τους. Πάνω από 6 ώρες την εβδομάδα δήλωσαν το 15% όσων εργάζονταν σε επιχειρήσεις που απασχολούσαν 1-9 άτομα, το 22% σε επιχειρήσεις με 10-49 άτομα, το 25% σε επιχειρήσεις με 50-250 άτομα και το 32% σε επιχειρήσεις άνω των 250 ατόμων.

Είτε ότι δεν αμείβονταν καθόλου ή ότι αμείβονταν μόνο για ένα μέρος της υπερεργασίας τους δήλωσαν το 60% των ερωτώμενων σε επιχειρήσεις που απασχολούσαν 1-9 άτομα, το 64% στις επιχειρήσεις 10-49 ατόμων, το 70% στις επιχειρήσεις 50-250 ατόμων και το 68% στις επιχειρήσεις άνω των 250 ατόμων. Με βάσει τα στοιχεία θα παρατηρήσουμε ότι όσο μεγαλώνει η καπιταλιστική επιχείρηση τόσο αυξάνει η εκμετάλλευση.

Επίσης πάνω από 2 Σαββατοκύριακα το μήνα δήλωσαν ότι δούλευαν χωρίς να αμείβονται καθόλου ή να αμείβονται μερικώς το 34% όσων εργάζονταν σε επιχειρήσεις άνω των 250 ατόμων, το 30% όσων εργάζονταν σε επιχειρήσεις 50-250 ατόμων, το 23% στις επιχειρήσεις των 10-50 ατόμων και το 17% στις επιχειρήσεις 1-9 ατόμων. Τέλος, όσον αφορά την ευελιξία του ωραρίου εργασίας τους, δηλαδή τη δυνατότητα των εργαζομένων να πάρουν άδεια μερικών ωρών στη διάρκεια της εργάσιμης μέρας για να διευθετήσουν προσωπικά ή οικογενειακά τους θέματα, δεν την είχαν το 49% εκείνων που εργάζονταν σε επιχειρήσεις που απασχολούσαν 1-9 άτομα, το 48% στις επιχειρήσεις που απασχολούσαν 10-19 άτομα, το 23% στις επιχειρήσεις που απασχολούσαν 50-250 άτομα και το 13% στις επιχειρήσεις άνω των 250 ατόμων. Είναι δεδομένο ότι οι υπερωρίες πληρωμένες ή απλήρωτες αυξάνουν πρώτα απ’ όλα το «εισόδημα» των αφεντικών και βελτιώνουν ελάχιστα τους όρους αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης.

Κάτω από αυτό το πρίσμα η θεωρία του Μαρξ για την υπεραξία είναι σημαντική και αποτελεί ατράνταχτη απόδειξη ότι η ύπαρξη και η αύξηση του κεφαλαίου είναι δυνατές μόνο στη βάση της εκμετάλλευσης της μισθωτής εργασίας. Από εδώ απορρέουν οι άκρως ανταγωνιστικές ταξικές αντιθέσεις και η ταξική πάλη στον καπιταλισμό.

————–

1. ΙΝΕ-ΓΣΕΕ Κείμενα πολιτικής: Η ποιότητα της εργασίας στην Ελλάδα: διευθέτηση του χρόνου εργασίας

2. Β. Λένιν για τον Κ. Μαρξ που δημοσιεύτηκε το 1915 στον 28 τόμο του Λεξικού «Γκρανάτ»

e-prologos.gr