Χρήστος Κάτσικας

Αλλαγές στα Πειθαρχικά Συμβούλια των Δημοσίων Υπαλλήλων: Ενα είδος ποινικού δικαστηρίου!

Η κυβέρνηση προωθεί μία εκτεταμένη μεταρρύθμιση στον τομέα της πειθαρχικής δικαιοσύνης στο Δημόσιο, επικεντρωμένη στη δομή και λειτουργία των Πειθαρχικών Συμβουλίων. Με την προτεινόμενη αναδιάρθρωση, η σημερινή δομή των Συμβουλίων θα αντικατασταθεί από ένα ενιαίο όργανο, το οποίο θα στελεχώνεται αποκλειστικά από λειτουργούς του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ), πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης.

Ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στην εισαγωγική τοποθέτησή του στην συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου (10/1), υποστήριξε ότι «μεταρρύθμιση στοχεύει στην ταχύτερη απονομή πειθαρχικής δικαιοσύνης, με σκοπό την αποτελεσματικότερη λειτουργία του κράτους». Ειδικότερα, τόνισε την ανάγκη για «ταχύτερη διαδικασία, ώστε οι επίορκοι δημόσιοι υπάλληλοι να μην μένουν ατιμώρητοι και ταυτόχρονα οι πιθανές αστοχίες να αναγνωρίζονται και να μην επαναλαμβάνονται».

Η κυβέρνηση αναφέρει ότι η απονομή πειθαρχικής δικαιοσύνης μέχρι σήμερα χαρακτηρίζεται από καθυστερήσεις. Ενδεικτικά, το 2019, τα 70 Πρωτοβάθμια Πειθαρχικά Συμβούλια είχαν εκκρεμότητες περίπου 3.200 υποθέσεων, ενώ παρά την αύξηση των Συμβουλίων σε 92 το 2024, εκκρεμούν ακόμα 2.550 υποθέσεις. Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή ο βασικός λόγος για αυτές τις καθυστερήσεις είναι η υπερφόρτωση των δικαστών και εισαγγελέων που συμμετέχουν στα Συμβούλια, καθώς και η πολυπλοκότητα της διαδικασίας με τα περιττά στάδια που καθυστερούν την εξέλιξη των υποθέσεων.

Τα Κύρια Στοιχεία των προτεινόμενων αλλαγών

Η αναμόρφωση περιλαμβάνει τα εξής βασικά σημεία:

1. Κατάργηση Αιρετών Εκπροσώπων Εργαζομένων: Η συμμετοχή των αιρετών εκπροσώπων των εργαζομένων στα Πειθαρχικά Συμβούλια καταργείται, με το νέο όργανο να στελεχώνεται μόνο από λειτουργούς του ΝΣΚ.
2. Αποκλειστική Απασχόληση των Συμβούλων: Οι συμμετέχοντες θα ασχολούνται αποκλειστικά με τα πειθαρχικά καθήκοντα, χωρίς άλλες υποχρεώσεις.
3. Αναθεώρηση της Διαδικασίας: Θα απλοποιηθούν τα στάδια της διαδικασίας, με την καθιέρωση σαφών προθεσμιών για κάθε βήμα.
4. Χρήση Τεχνολογίας: Η νέα δομή ενσωματώνει την τεχνολογία, «επιτρέποντας απομακρυσμένες συνεδριάσεις και τη χρήση πληροφοριακών συστημάτων για μεγαλύτερη αποδοτικότητα».

Η Αθέατη Όψη των Αλλαγών: Η πραγματικότητα πίσω από τις ωραιοποιήσεις

Παρά τις εξαγγελίες της κυβέρνησης, οι αλλαγές στα Πειθαρχικά Συμβούλια έχουν προκαλέσει δικαιολογημένα σφοδρές αντιδράσεις, κυρίως από τα συνδικάτα των δημοσίων υπαλλήλων, τα οποία τις θεωρούν αυταρχικές και επικίνδυνες για τα εργατικά δικαιώματα. Η κυριότερη ένσταση αφορά την κατάργηση των αιρετών εκπροσώπων, οι οποίοι, σύμφωνα με τα συνδικάτα, είναι απαραίτητοι για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της αντικειμενικότητας στις αποφάσεις.

Επιπλέον, ο αποκλεισμός των εργαζομένων από τη σύνθεση του νέου οργάνου ενισχύει τους φόβους ότι η κυβέρνηση θα αποκτήσει πλήρη έλεγχο στη διαδικασία, υπονομεύοντας την ανεξαρτησία της πειθαρχικής δικαιοσύνης. Η συγκέντρωση εξουσίας σε μία κυβερνητικά διορισμένη επιτροπή, χωρίς εκπροσώπους των εργαζομένων, εντείνει τις ανησυχίες για αυταρχισμό και φίμωση κάθε αντίδρασης.

Πίσω από την επίκληση της ανάγκης για ταχύτερη και πιο αποτελεσματική δικαιοσύνη, κρύβεται η κατάργηση του δευτεροβάθμιου πειθαρχικού συμβουλίου. Αυτό σημαίνει ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι θα στερούνται τη δυνατότητα να προσφύγουν σε δεύτερο βαθμό, εφόσον θεωρούν ότι αδικήθηκαν από την απόφαση του πρώτου βαθμού. Η μοναδική οδός για προσφυγή θα είναι τα δικαστήρια, γεγονός που καθιστά τη διαδικασία πιο χρονοβόρα και λιγότερο προσβάσιμη.

Τα συνδικάτα των δημοσίων υπαλλήλων βλέπουν τη νέα μεταρρύθμιση ως μέρος μιας συνολικής στρατηγικής φίμωσης και καταστολής κάθε αντίθετης φωνής. Με την κατάργηση των αιρετών εκπροσώπων, τις αυστηρές προθεσμίες και τις αυξανόμενες πιέσεις για ταχύτερες διαδικασίες, οι εργαζόμενοι εκφράζουν την ανησυχία τους ότι οι πειθαρχικές διαδικασίες θα μετατραπούν σε εργαλείο τρομοκράτησης και αυθαιρεσίας.

Δεν είναι άλλωστε πρώτη φορά που επιχειρείται κάτι τέτοιο. Παρόμοιες διατάξεις είχαν εισαχθεί το 2012 με τον Ν.4057/12 από την τότε κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ - ΝΔ - ΛΑΟΣ, αποκλείοντας τους αιρετούς από τα πειθαρχικά συμβούλια. Και τότε, όπως και τώρα,  στόχος ήταν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι και η φίμωση κάθε αντίδρασης.

Πρόκειται για συνέχιση της επίθεσης ενάντια σε σωματεία και εκπαιδευτικούς που αντιστέκονται στην αντιεκπαιδευτική πολιτική της κυβέρνησης, την αποκαλύπτουν, οργανώνουν την πάλη όλων των εκπαιδευτικών, για να την εμποδίσουν. Εξάλλου στον κλάδο των εκπαιδευτικών έχουμε δεκάδες τέτοιες περιπτώσεις με τις παραπομπές στα πειθαρχικά αλλά και τις καθαιρέσεις.

Για παράδειγμα:

• Οι άδικες παραπομπέςεκατοντάδων εκπαιδευτικών στα πειθαρχικά συμβούλια, επειδή συμμετείχαν σε νόμιμες απεργιακές κινητοποιήσεις που έχουν κηρύξει ΔΟΕ - ΟΛΜΕ κατά της «αξιολόγησης», αλλά και οι καθαιρέσεις προϊσταμένων.
• Οι διώξεις για την έκφραση αλληλεγγύης σε λαούς που σφαγιάζονται (π.χ. η στοχοποίηση της εκπαιδευτικού στο 3ο Δ.Σ. Ταύρου για το καλλιτεχνικό έργο που δημιούργησε με τους μαθητές της για την Παλαιστίνη),

*           Η ΕΔΕ στους εκπαιδευτικούς Λυκείου της Βέροιας επειδή κάλεσαν σε εκδήλωση ως ομιλητές της κόρη του Τσε Γκεβάρα και γνωστό ιστορικό.

• Η στοχοποίηση για τη συμμετοχή τους ενάντια στην πολιτική της κατηγοριοποίησης σχολείων και μαθητών (π.χ. των εκπαιδευτικών στον Πειραιά ή της προέδρου του Συλλόγου Εκπαιδευτικών «Θουκυδίδης» για τη συμμετοχή της στις κινητοποιήσεις ενάντια στις εξετάσεις PISA)
• Η διεκδίκηση ασφαλών συνθηκών εργασίας (π.χ. οι διώξεις εκπαιδευτικών στο 1ο Ειδικό Νηπιαγωγείο Πειραιά), είναι μόνο μερικά παραδείγματα του αυταρχισμού που προωθείται.

Όπως σωστά επισημαίνουν πλήθος εκπαιδευτικών σωματείων είναι τουλάχιστον υποκριτικό να μιλά η κυβέρνηση για αμερόληπτη απονομή της δικαιοσύνης, όταν το ίδιο το κράτος και τα στελέχη του αποφεύγουν να εφαρμόσουν τις δικαστικές αποφάσεις. Ενδεικτικά, παρά τις πολυάριθμες αποφάσεις των Διοικητικών Εφετείων που δικαιώνουν νεοδιόριστους εκπαιδευτικούς ως προς τη μονιμοποίησή τους, το Υπουργείο Παιδείας εξακολουθεί να αρνείται να συμμορφωθεί με αυτές.