Χρήστος Κάτσικας

Ποια θα είναι η επόμενη κίνηση του Υπουργείου εις βάρος των αναπληρωτών εκπαιδευτικών;

Με τον εύηχο τίτλο «Νέο επίδομα ανεργίας – περισσότερα κίνητρα για εργασία, πιο δίκαιο, πιο ανταποδοτικό», το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης ανακοίνωσε ότι με Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) μεταξύ του ίδιου και του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αυξάνεται ο απαιτούμενος αριθμός ενσήμων από 125 σε 175 για τη χορήγηση του επιδόματος ανεργίας (Η ΚΥΑ αναρτήθηκε και σε ΦΕΚ (αριθμός 54427/ τεύχος Β’/20-12-2024).

Έχουμε δηλαδή αύξηση των ημερών ασφάλισης, για να μπορεί κάποιος να ενταχθεί στο επίδομα ανεργίας, κατά 50 ημέρες (δηλαδή από 125 που είναι σήμερα, αυξάνονται στις 175). Αυτή και μόνο η προϋπόθεση, αν εφαρμοστεί οριζόντια μετά τη λήξη του πιλοτικού, θα αφήσει εκτός επιδόματος πολλές χιλιάδες δικαιούχους (κινδυνεύουν να μείνουν εκτός επιδόματος πάρα πολύ μεγάλες κατηγορίες εργαζομένων, όπως π.χ αναπληρωτές εκπαιδευτικοί, εκπαιδευτικοί εργαζόμενοι σε φροντιστήρια, συμβασιούχοι δήμων κλπ).

Καταστροφικές συνέπειες και για περίπου 80.000 εκπαιδευτικούς που εργάζονται σε Φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης, Κέντρα Ξένων Γλωσσών και Κέντρα Μελέτης αναμένεται να έχουν οι νέες ρυθμίσεις για το επίδομα ανεργίας. 

Η πλειοψηφία των εκπαιδευτικών εργάζεται με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, από τον Σεπτέμβριο έως τον Ιούνιο, γεγονός που δυσχεραίνει ακόμη και τη συμπλήρωση των 125 ενσήμων που απαιτούνταν μέχρι πρότινος. Η αύξηση του απαιτούμενου αριθμού αποκλείει ουσιαστικά μεγάλο μέρος των εκπαιδευτικών, ιδίως όσους διδάσκουν ξένες γλώσσες πλην Αγγλικών ή εργάζονται αποκλειστικά για έναν εργοδότη.

Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω λόγω της ήδη εκτεταμένης αδήλωτης εργασίας στον κλάδο, που ξεπερνά το 40%. Η αυξημένη απαίτηση για ένσημα ενδέχεται να ενισχύσει τις πιέσεις και τους εκβιασμούς από εργοδότες, καθώς πολλοί απαιτούν την επιστροφή μέρους των αποδοχών για την κάλυψη των ενσήμων.

Αλχημείες για να καλυφθούν οι παγίδες και οι «κόφτες» στο νέο επίδομα ανεργίας

Η κυβέρνηση, με τη συνδρομή της αυλικής δημοσιογραφίας, προσπάθησε όλο το προηγούμενο χρονικό διάστημα να πείσει την κοινωνία ότι έρχονται δήθεν νέα και αυξημένα επιδόματα ανεργίας. Η αλήθεια όμως είναι εντελώς διαφορετική!

Το «τυράκι» για το νέο επίδομα είναι ότι θα  περιλαμβάνει ανταποδοτικό – μεταβλητό σκέλος, που υπολογίζεται με βάση το ύψος του μισθού και τα έτη προϋπηρεσίας – με «ταβάνι» τα 1297,45 ευρώ. Όμως εκείνοι που θα φτάνουν στο «πλαφόν» θα είναι «μετρημένοι στα δάκτυλα», αφού οι περισσότεροι άνεργοι είναι κατά κανόνα πρώην χαμηλόμισθοι.

Στην πράξη, η πλειονότητα των ανέργων θα λαμβάνει μόνο το «σταθερό»  μέρος του επιδόματος ανεργίας, που ξεκινάει από το 70% του νόμιμου ημερομισθίου και βαίνει μειούμενο ανά τρίμηνο: Από τα 581 ευρώ το πρώτο τρίμηνο, καταλήγει στο τέλος του χρόνου στο πενιχρό ποσό των 332 ευρώ, ενώ όσοι δικαιούνται δεύτερο έτος επιδότησης θα λάβουν στο τέλος 166 ευρώ.

Οικονομική εξόντωση για τους εκπαιδευτικούς

Η «μαγιά» για το νέο σύστημα δεν είναι και τόσο νέα, αφού προέρχεται από τις συστάσεις  της «Έκθεσης Πισσαρίδη» του 2020, ενώ ο τελικός ανασχεδιασμός έγινε με βάση τις υποδείξεις του ΟΟΣΑ. Και βέβαια οι νέες ρυθμίσεις δεν έρχονται σε κενό. Προστίθενται σε ένα ήδη βεβαρημένο εργασιακό περιβάλλον, με χαμηλούς μισθούς, υψηλό κόστος ζωής και αυξημένα έξοδα μετακίνησης και διαμονής για τους αναπληρωτές. Επιπλέον, το νέο σύστημα «ανταποδοτικότητας» για το ύψος του επιδόματος, που θα βασίζεται στις ημέρες ασφάλισης και στις αποδοχές πριν την ανεργία, μειώνει δραστικά τα ποσά που λαμβάνουν οι δικαιούχοι.

Τα προβλήματα δεν σταματούν εδώ

Οι συνθήκες για τους αναπληρωτές γίνονται ακόμα δυσκολότερες από τους ήδη υφιστάμενους περιορισμούς:

1. Ανώτατο όριο ημερών επιδότησης: Το πλαφόν των 400 ημερών επιδότησης μέσα σε μια τετραετία, σε συνδυασμό με τις καθυστερημένες προσλήψεις, αποκλείει εργαζομένους που καλύπτουν τις προϋποθέσεις ενσήμων.
2. Αποκλεισμός μητρότητας: Οι ημέρες νόμιμης άδειας κύησης και λοχείας εξαιρούνται από τις ημέρες ασφάλισης. Αναπληρώτριες που μένουν έγκυες τιμωρούνται διπλά, καθώς συχνά δεν καλύπτουν τα ένσημα λόγω άδειας.
3. Μισθοί-ψίχουλα: Με το σταθερό μέρος του επιδόματος να υπολογίζεται στο 70% του κατώτατου μισθού, η μείωση που προβλέπεται κατά την πορεία της επιδότησης θα καταστήσει το επίδομα ανεπαρκές για την κάλυψη βασικών αναγκών.

Γιατί να επιλέξει κανείς το επάγγελμα του εκπαιδευτικού;

Οι συνεχείς πιέσεις στους αναπληρωτές εγείρουν το ερώτημα: Γιατί να επιλέξει κάποιος το επάγγελμα του εκπαιδευτικού; Οι μισθοί-ψίχουλα, η έλλειψη κρατικής μέριμνας, η αβεβαιότητα και η υποβάθμιση του ρόλου τους αποθαρρύνουν τους νέους να ακολουθήσουν αυτόν τον δρόμο.

Απαραίτητες αλλαγές

Είναι σαφές ότι η μεταρρύθμιση του επιδόματος ανεργίας χρειάζεται επανεξέταση. Η διατήρηση της απαιτούμενης προϋπόθεσης στα 125 ένσημα, η χορήγηση πρόσθετων κινήτρων για τους εκπαιδευτικούς και η αναβάθμιση του μισθού τους είναι απαραίτητα μέτρα για την ενίσχυση της βιωσιμότητας του επαγγέλματος.

Με αυτές τις αλλαγές, το επάγγελμα του εκπαιδευτικού κινδυνεύει να γίνει μη βιώσιμο για όσους δεν έχουν ισχυρή οικονομική στήριξη.

Η εκπαιδευτική κοινότητα αντιδρά έντονα στις νέες ρυθμίσεις, κάνοντας λόγο για καταστρατήγηση θεμελιωδών δικαιωμάτων. Το συνδικαλιστικό κίνημα προειδοποιεί για μαζικές κινητοποιήσεις, εφόσον οι αλλαγές αυτές δεν ανακληθούν, καθώς το επίδομα ανεργίας είναι κρίσιμο για την επιβίωση χιλιάδων οικογενειών.