Το στρίβειν διά του εθνικού διαλόγου

Αννα Ανδριτσάκη - efsyn.gr

Με γκολ από τα αποδυτήρια πρόκειται να ξεκινήσει η υπουργός Παιδείας μετά τις γιορτές τον πολυσυζητημένο εθνικό διάλογο για το σχολείο του 2040, καθώς δεν διαθέτει πολιτική, κοινωνική, ούτε καν εκπαιδευτική συναίνεση ● Λείπει, με άλλα λόγια, η βασική προϋπόθεση για εθνικές συζητήσεις και συμφωνίες.

Oεθνικός διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο, που έγινε διάλογος για το νέο Λύκειο, που έγινε διάλογος για τη Δευτεροβάθμια, που έγινε διάλογος για όλες τις βαθμίδες, που έγινε διάλογος για το σχολείο του 2040, έχει αργήσει να ξεκινήσει και έχει αποτύχει να πείσει -προς το παρόν- ότι μπορεί πράγματι να είναι εθνικός.

Από το καλοκαίρι η υπουργός Παιδείας προσπαθεί να πείσει για τις φιλόδοξες προθέσεις της διευρύνοντας όλο και περισσότερο το περιεχόμενο του διαλόγου, μέχρι που ενέταξε όλο το σχολείο σ’ αυτόν. Φτάσαμε όμως στο τέλος του χρόνου και η μεγάλη έναρξη μετατέθηκε για «μετά τις γιορτές». Δηλαδή αρχές του 2026, ενός ταραχώδους πολιτικά έτους όπως όλα δείχνουν.

Ατεχνη εισαγωγή

Ακόμα κι αν επιμείνει να ξεκινήσει, έστω για λόγους αντιπερισπασμού είτε για άλλους επικοινωνιακούς, έχει φάει ήδη γκολ από τα αποδυτήρια. Δεν διαθέτει συναίνεση. Ούτε πολιτική, ούτε κοινωνική, ούτε καν εκπαιδευτική. Με άλλα λόγια λείπει η βασική προϋπόθεση για εθνικές συζητήσεις και συμφωνίες.

Ηδη, δε, μετράει το πρώτο άκυρο. Πρόσφατα, σε ακόμη μία προσπάθεια να στρέψει το φως της επικαιρότητας στα σχέδια για το σχολείο του μέλλοντος, έκανε ένα τεράστιο ή μάλλον ατυχές επικοινωνιακό και θεσμικό άλμα. Επέλεξε να απευθυνθεί πρώτα στα κόμματα. Εκείνα της είπαν πως δεν γίνεται έτσι ένας εθνικός διάλογος.

Το ίδιο άτεχνη ήταν και η εισαγωγή της μεγάλης ιδέας στην πολιτική σκηνή. Εγινε τον περασμένο Ιούλιο, όταν το σκάνδαλο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια είχε ήδη θεριέψει και το πλασάρισμα του «εθνικού διαλόγου για το Εθνικό Απολυτήριο και το νέο σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ» θωρήθηκε ένας καλός αντιπερισπασμός. Απέτυχε τότε και συνεχίζει να αποτυγχάνει ακόμα.

Παρ’ όλα αυτά επιμένει. Αναγκασμένη ώς έναν βαθμό από τις αναγγελίες, δεσμευμένη πολύ περισσότερο από τον πρωθυπουργό που της έτριξε και τα δόντια επειδή καθυστερεί να επιδείξει κάτι μεγάλο και εντυπωσιακό στον χώρο της εκπαίδευσης.

Τα καινούργια βιβλία έγιναν το νέο φιάσκο στην Παιδεία (λίγοι δέχτηκαν να τ’ αναλάβουν και πολλοί διαμαρτύρονται για τις διαδικασίες), το περιβόητο πολλαπλό βιβλίο παραμένει στην ανυπαρξία, ενώ οι ανακοινώσεις για (κοινοτικά) κονδύλια σε επισκευές, εξοπλισμούς, νέα προγράμματα (κέντημα, πλέξιμο) και διάφορες ενισχυτικές δράσεις αποδεικνύονται ανεπαρκείς επικοινωνιακά.

Τράπεζα Θεμάτων

Πέρα από τις δυσκολίες ν’ αλλάξει το κλίμα, ειδικά στον ταραγμένο χώρο της εκπαίδευσης (πειθαρχικές διώξεις σε εκπαιδευτικούς, διαγραφές φοιτητών και αντίδραση της πανεπιστημιακής κοινότητας στην ανωτατοποίηση των κολεγίων), είναι βέβαιο ότι η υπουργός Παιδείας γνωρίζει ή πρέπει να έχει καταλάβει τις αντιξοότητες σ’ ένα τόσο μεγάλο άνοιγμα. Πρώτα απ’ όλα θα πρέπει ν’ αποσύρει όλες τις «αναγγελίες» για το σχολείο. Διαφορετικά δεν θα μπορέσει ν’ ανοίξει εθνικό διάλογο.

Εκτός κι αν η πολλαπλή καθυστέρηση σε ό,τι έχει αναγγείλει είναι ο λόγος για να γλιτώσει την έκθεση. Το Εθνικό Απολυτήριο, που παρουσιάζεται ως η επόμενη μεγάλη τομή, δεν διαθέτει ούτε δείγμα μελέτης, ενώ για να εφαρμοστεί απαιτείται ο συνδυασμός του με την Τράπεζα Θεμάτων, το πολλαπλό βιβλίο και φυσικά νέα βιβλία. Ή το ένα θα γίνει ή το άλλο. Ή διάλογος ή αλλαγές χωρίς διάλογο.

Τελευταία σημαντική παράμετρος, ο ίδιος ο «Εθνικός Διάλογος». Η Ιστορία έχει αποδείξει ότι οι εθνικοί διάλογοι χρησιμοποιούνται για πολιτικά οφέλη, για στρατηγικές κατευνασμού εντάσεων ή αποπροσανατολισμού από αμφιλεγόμενες παρεμβάσεις. Εχει επίσης αποδείξει ότι κανένα πρόβλημα δεν αντιμετωπίστηκε, καμία συμφωνία δεν ευοδώθηκε, καμία λύση δεν δόθηκε σε κανένα πρόβλημα.

Μεταπολιτευτικά μετράμε πέντε εθνικούς διαλόγους που έγιναν και κάνα δυο που έμειναν στις ανακοινώσεις. Σήμερα δεν έχει αλλάξει κανένα από τα δεδομένα της ελληνικής εκπαίδευσης. Ούτε τα πολιτικά δεδομένα, τα οποία είναι πολύ χειρότερα από αυτά σε ορισμένους από τους εθνικούς διαλόγους του παρελθόντος. Τι μπορεί να εισφέρει ακόμα ένας σήμερα; Κοντός ψαλμός.

Κοινός πυρήνας

Η Σοφία Ζαχαράκη πάντως δεν σταματά τις δηλώσεις. Πρόσφατα σε συνέντευξή της στη Real News είπε: «Ο εθνικός διάλογος που προτείνουμε δεν είναι άλλοθι καθυστέρησης ούτε επικοινωνιακή άσκηση. Είναι πρόσκληση ευθύνης, με ανοιχτές διαδικασίες, τεκμηρίωση, δημόσια λογοδοσία και δεσμεύσεις που αντέχουν στον χρόνο [...].

»Στόχος μας είναι να συμφωνήσουμε στη στέρεη αρχιτεκτονική αλλαγής της δημόσιας εκπαίδευσης, από το νηπιαγωγείο έως το πανεπιστήμιο. Να μιλήσουμε με ειλικρίνεια για όσα δεν λειτούργησαν, να διαφυλάξουμε όσα πέτυχαν και να συμφωνήσουμε σε έναν κοινό πυρήνα ποιότητας και δικαιοσύνης που δεν θα αλλάζει με κάθε κυβέρνηση».

Είπε ακόμα: «Λόγω και της ιδιότητάς μου ως εκπαιδευτικού, πιστεύω ότι στα ζητήματα της εκπαίδευσης χρειάζεται κάτι βαθύτερο: μια νέα παιδαγωγική και κοινωνική συμφωνία για το σχολείο του 2040». Ωραία λόγια. Διαχρονικά. Ηρθε η σειρά της να τα πει.