Χρήστος Κάτσικας

11.000 κενές θέσεις στα Δημόσια ΑΕΙ, 7.000 εγγραφές στα Ιδιωτικά! Τι δεν καταλαβαίνεις;

Η ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής φώτισε για μια ακόμη φορά τις συνέπειες των τεχνητών εμποδίων που στήθηκαν τα τελευταία χρόνια με την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ) στις πανελλαδικές εξετάσεις με τις εκατόμβες εξοστρακισμένων υποψηφίων.

Από τους φετινούς υποψηφίους των ΓΕΛ, κενές μένουν 10.628 θέσεις λόγω ΕΒΕ. Αντίστοιχα, από τους υποψηφίους των ΕΠΑΛ, μένουν κενές 250 θέσεις – και πάλι λόγω ΕΒΕ. Συνολικά, λοιπόν, μόνο έτος έχουμε περίπου 11.000 «ορφανές» θέσεις.

Θυμίζουμε ότι στις προτελευταίες  Πανελλαδικές Εξετάσεις (2024) έμειναν 10.120 κενές θέσεις, ενώ στις  Πανελλαδικές Εξετάσεις του 2023 153 τμήματα των ΑΕΙ (ένα ποσοστό περίπου 34% του συνόλου των τμημάτων) δεν δέχθηκαν το σύνολο των φοιτητών που «ζήτησαν», κάτι που αθροιστικά, μαζί με τις σχολές των ενστόλων, μεταφράστηκε σε περίπου 10.000 κενές θέσεις.

Να σημειώσουμε ότι τα προηγούμενα χρόνια (2021 και 2022) που εφαρμόστηκε η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ), με τα «μαγικά» του υπουργείου Παιδείας έμειναν κενές συνολικά πάνω από 28.000 θέσεις. Για παράδειγμα το 2021, πρώτη χρονιά εφαρμογής της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ), έμειναν 17.000 κενές θέσεις! Το 2022, λόγω ΕΒΕ, έμειναν κενές σε πανεπιστημιακά τμήματα περί τις 11.000 θέσεις.

Συνολικά στην πενταετία που εφαρμόζεται η ΕΒΕ (2021-2025) έχουμε περίπου 59.000 κενές θέσεις στα ΑΕΙ.

Ενδεικτικά και μόνο αναφέρουμε κάποα τμήματα στα οποία έμειναν φέτος (όπως και τις προηγούμενες χρονιές) σημαντικός αριθμός κενών θέσεων.

Φυσικής (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων) 126

Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων) 148

Κοινωνικής Θεολογίας (ΑΠΘ) 123

Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής (Γεωπονικό Πανεπιστήμιο) 172

Αμπελουργίας και Οινολογίας (ΔΠΘ) 159

Φυσικού Περιβάλλοντος και κλιματικής ανεκτικότητας (ΔΠΘ) 137

Κοινωνικής Ανθρωπολογίας  και Ιστορίας (Πανεπιστήμιο Αιγαίου) 136

Μαθηματικών Σάμου (Πανεπιστήμιο Αιγαίου) 144

Μαθηματικών (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων) 130

Ιστορίας και Αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων) 109

Διοίκησης Τουρισμού (ΠΑΔΑ) 282

Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής (ΠΑΜΑΚ) 193

Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας) 236

Αειφορικής Γεωργίας (Πανεπιστήμιο Πατρών) 106

Γεωπονίας (Πανεπιστήμιο Πατρών) 115  

Μονίμων Υπαξιωματικών Στρατού (ΣΜΥ) 162  

Τι σημαίνουν αυτά τα δεδομένα;

1. Ο «κόφτης» της ΕΒΕ άφησε άδεια αμφιθέατρα – Τμήματα με 1 έως 5 εισακτέους

2. Ορισμένα τμήματα «αφανίζονται» πρακτικά από τον ακαδημαϊκό χάρτη, αφού με μονοψήφιους ή διψήφιους αριθμούς εισακτέων αδυνατούν να λειτουργήσουν κανονικά.

3. Η γεωγραφική κατανομή δείχνει ότι το φαινόμενο είναι εντονότερο σε απομακρυσμένες ή νησιωτικές περιοχές.

Ολα τα στοιχεία φανερώνουν ότι το τίμημα των «μεταρρυθμίσεων» του υπουργείου Παιδείας είναι βαρύτερο για τα περιφερειακά Πανεπιστήμια. Αναφέρουμε ενδεικτικά δυο παραδείγματα, χωρίς να επιλέγουμε τα πιο αντιπροσωπευτικά που τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα. Το παράδειγμα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και το παράδειγμα των Τμημάτων Μαθηματικών. Μόνο το 2025, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων βλέπει για ακόμη μία χρονιά σημαντική μείωση στον αριθμό των εισακτέων, με πάνω από 1.000 κενές θέσεις να καταγράφονται στις σχολές του.

Συγκεκριμένα, από τις 4.415 θέσεις που είχαν προβλεφθεί από το Υπουργείο Παιδείας για το ακαδημαϊκό έτος 2024-2025, μόλις 3.385 καλύφθηκαν, αφήνοντας 1.030 θέσεις αδιάθετες.

Σημαντικό ποσοστό κενών θέσεων καταγράφουν και φέτος τα Τμήματα Μαθηματικών, με τα στοιχεία για τις Βάσεις Εισαγωγής στις Πανελλήνιες Εξετάσεις 2025 να δείχνουν ότι σχεδόν τέσσερις στις δέκα θέσεις (40%) έμειναν ακάλυπτες.

Παρά τη μείωση που καταγράφεται σε σχέση με πέρυσι – όταν το ποσοστό των κενών θέσεων άγγιζε το 52% – η εικόνα παραμένει ανησυχητική για τα πανεπιστημιακά τμήματα του κλάδου, τα οποία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν χαμηλή ζήτηση και προβλήματα προσέλκυσης υποψηφίων.

Μαύρα μαντάτα για τα δημόσια Πανεπιστήμια

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Μαύρα μαντάτα για τα δημόσια Πανεπιστήμια. Συνολικά στην τετραετία που εφαρμόζεται η ΕΒΕ (2021-2025) έχουμε περίπου 59.000 κενές θέσεις στα ΑΕΙ!

Δηλαδή, αθέατα προς το παρόν, μέσα σε πέντε χρόνια η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής έχει εξαφανίσει πάνω στα 3 Πανεπιστήμια του μεγέθους του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Ιονίου Πανεπιστημίου!

Στο βάθος δεν περιμένει... κήπος, αλλά η αρχή μιας νέας «μαύρης εποχής» για τα δημόσια Πανεπιστήμια που θα έχουν να αντιμετωπίσουν την αποψίλωση και η αρχή μιας «χρυσής εποχής» για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια που κάνουν το ντεπούτο τους το Φθινόπωρο. Γιατί είναι φανερό ότι μετά την εκκένωση... έρχεται για τα δημόσια Πανεπιστήμια η συρρίκνωση και για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια (και όχι μόνο) η ...πελατεία!

Ο νόμος ν. 4957/ 2022 «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα» για τη λειτουργία των Πανεπιστημίων ορίζει ως ένα από τα κριτήρια ύπαρξής τους τον δυσανάλογα μεγάλο ή μικρό ετήσιο αριθμό φοιτητών του εκάστοτε ΑΕΙ σε σύγκριση με τον αριθμό των μελών ΔΕΠ, καθώς και την ιδιαίτερα χαμηλή προτίμηση για εισαγωγή στα προγράμματα σπουδών τυπικής εκπαίδευσης που παρέχουν. Ας ρίξουμε μια ματιά στο μέλλον με τον φακό της μαθηματικής ακρίβειας: οι χιλιάδες αυτές θέσεις εισακτέων που έμειναν κενές (σε συνδυασμό με τη «δράση των μετεγγραφών») αποψιλώνουν πάνω από  50-60 τμήματα περιφερειακών Πανεπιστημίων και όχι μόνο.

Στο σημείο αυτό, το ΥΠΑΙΘΑ, επιδέξια, με τη βοήθεια του μιντιακού λόγου που προβάλλει την εκπαιδευτική πολιτική του ως νέα μεταρρυθμιστική σταυροφορία, οδηγεί τον προβληματισμό της κοινής γνώμης σε μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία: όσα τμήματα δεν έχουν «φοιτητές-πελάτες» πρέπει να κλείσουν ή να αναμορφωθούν. Ετσι το υπουργείο νομιμοποιημένα θα σύρει τα «κενά» τμήματα στον «ανακριτικό» φακό της Εθνικής Αρχής για την Ανώτατη Εκπαίδευση (ΕΘΑΑΕ), η οποία, σαν έτοιμη από καιρό, αναμένεται να εισηγηθεί μείωση των πανεπιστημιακών τμημάτων της χώρας.

Αν θέλει κανείς να αποκωδικοποιήσει το μήνυμα της θηριώδους περικοπής θέσεων εισακτέων θα πρέπει αφενός να πάει στις αναπαραστάσεις που δημιουργούνται στους εκατοντάδες χιλιάδες μαθητές και γονείς που παρακολουθούν με δέος ως θεατές το μέλλον που προβλέπεται γι’ αυτούς. Ποιο είναι το μήνυμα; Στροφή με μεγαλύτερη ένταση και σε μεγαλύτερη έκταση στα φροντιστηριακά στέγαστρα και σκέψεις για εγγραφή στα ιδιωτικά Πανεπιστήμια ή στα Κολέγια τα οποία τη μόνη απαίτηση που προβάλουν, ουσιαστικά, είναι τα δίδακτρα. Και η εκτίμηση για τον αριθμό των εγγραφών έχει ήδη κατατεθεί: Η ΕΘΑΑΕ υπολογίζει ότι τον προσεχή Οκτώβριο 6.500 – 7.000 άτομα θα πληρώσουν για την εγγραφή τους στο Α΄ έτος των ιδιωτικών ΑΕΙ.