Θύελλα αντιδράσεων σε όλον τον εκπαιδευτικό κόσμο έχει ξεσηκωθεί από την περασμένη Δευτέρα 20 Ιανουαρίου με την ανακοίνωση της επικείμενης μετατροπής 22 δημοσίων γυμνασίων-λυκείων από όλη τη χώρα σε ημιδήμόσια - ημιιδωτικά Ωνάσεια Σχολεία μετά από σύμβαση δωρεάς μεταξύ του Ιδρύματος «Αλέξανδρος Ωνάσης» και του Ελληνικού Δημοσίου.
 
Οι καθηγητές στα επιλεχθέντα παραπάνω σχολεία μετά το πρώτο σοκ και μούδιασμα, την απογοήτευση και απελπισία που ένιωσαν, ανασυγκροτήθηκαν και άρχισαν να συντονίζουν τις δράσεις τους, προκειμένου να εκφράσουν την αντίθεσή τους, αλλά και εύλογες απορίες σχετικά με την μορφή των σχολείων αυτών των οποίων ο τίτλος «Δημόσια» μόνο κατ’ ευφημισμόν μπορεί να σταθεί, όπως υποστηρίζουν, αφού το πλαίσιο λειτουργίας τους προσλαμβάνει ημιδημόσιο και ιδιωτικό χαρακτήρα, οξύνοντας τις κοινωνικές ανισότητες, αντί να τις αμβλύνει, και αλλοιώνοντας τη φυσιογνωμία του υγιούς Δημοσίου Σχολείου. 
 
Ήδη ανοιχτές επιστολές διαμαρτυρίες έχουν αποστείλει τα σχολεία του Ηρακλείου, του Ευόσμου, του Περάματος, της Αθήνας, της Ξάνθης και άλλα. Παρακάτω δημοσιεύουμε το κείμενο του Συλλόγου καθηγητών του 2ου Γενικού Λυκείου Ξάνθης , ενός δυναμικού σχολείου που παράγει πολυσήμαντο έργο στην ακριτική Περιφέρεια και έχει λάβει διακρίσεις σε πανελλήνιο, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ του Συλλόγου καθηγητών του 2ου Γενικού Λυκείου Ξάνθης

«Δευτέρα 20 Ιανουαρίου 2025. Το πρωινό κουδούνι χτύπησε στο (δημόσιο) 2ο ΓΕΛ Ξάνθης. Κι ενώ η σχολική μέρα συνεχιζόταν κανονικά, μαθαίνουμε ξαφνικά από το διαδίκτυο, τηλεφωνήματα φίλων και γνωστών ότι το Σχολείο μας αποφασίστηκε να γίνει «ημιδημόσιο» Ωνάσειο Λύκειο…

Πολλά γράφτηκαν και ειπώθηκαν έκτοτε σε τοπικό και πανελλαδικό επίπεδο (τα περισσότερα με διθυραμβικούς τόνους), ήρθε όμως η ώρα να μιλήσουμε κι εμείς για εμάς. Σκοπός μας όχι να γκρινιάξουμε και να ζητήσουμε συμπαράσταση σ’ ένα κακώς εννοούμενο συντεχνιακό αίτημα, αλλά να ενημερώσουμε την τοπική κοινωνία της Ξάνθης που επηρεάζεται εξολοκλήρου από αυτή την εξέλιξη. Θα προσπαθήσουμε να σταχυολογήσουμε τα βασικά σημεία αντίδρασής μας στην επιχειρούμενη αυτή μετάλλαξη προς ευκολότερη κατατόπιση κάθε ενδιαφερομένου.

1) Η σχολική μας κοινότητα τελούσε σε παντελή άγνοια γι’ αυτή την απόφαση που αλλάζει ριζικά το μέλλον της. Το τετελεσμένο αυτό γεγονός ανακοινώθηκε χωρίς καμία προηγούμενη ενημέρωση ή διαβούλευση, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το επίπεδο των δημοκρατικών διαδικασιών στον κλάδο και τη χώρα μας.

2) Με τη σύμβαση που υπογράφτηκε μεταξύ Υπουργείου Παιδείας και Ιδρύματος Ωνάση ένα Γενικό Λύκειο περίπου 550 μαθητών και 50 καθηγητών (το μεγαλύτερο του Νομού και από τα μεγαλύτερα της χώρας) που εδώ και χρόνια τρέχει σε υψηλούς ρυθμούς, τώρα «μηδενίζει το κοντέρ»: οι μαθητές θα πρέπει να διαγωνιστούν μαζί με τους υπόλοιπους της πόλης και του νομού, για να έχουν μία θέση στο Σχολείο της γειτονιάς τους, ενώ οι καθηγητές χάνουν την οργανική τους θέση και θα πρέπει να διεκδικήσουν τη μελλοντική παραμονή στο μέχρι τώρα «σπίτι» τους. Ουσιαστικά το 2ο Γενικό Λύκειο διαλύεται: ένα ολοκληρωμένο δημόσιο Σχολείο με παράδοση, που εξοπλίστηκε και ολοκληρώθηκε με χρήματα των γονέων και κηδεμόνων όλ’ αυτά τα χρόνια παραδίδεται στα χέρια ιδιώτη, ο οποίος, όσο «καλές προθέσεις» κι αν έχει, δεν γνωρίζει τις  ανάγκες της δημόσιας εκπαίδευσης και δεν λειτουργεί εξ ορισμού με τους όρους της.

3) Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, οι μαθητές θα εισάγονται στην Α’ Λυκείου του «αναβαθμισμένου» Σχολείου με γραπτές εξετάσεις/τεστ δεξιοτήτων. Επειδή μάλιστα τα τμήματα θα έχουν μικρότερο όριο μαθητών ανά τάξη, περίπου 100 μαθητές, δηλαδή 1 στους 5, από αυτούς που αναλογούν σήμερα στο Σχολείο μας βάσει της χωροταξικής κατανομής θα μείνουν εκτός του μελλοντικού Ωνασείου.

Και έρχεται το κρίσιμο ερώτημα: πού θα πάνε αυτοί οι μαθητές; Στα υπόλοιπα Σχολεία της πόλης που βρίσκονται στα όρια της πληρότητάς τους ή τα έχουν ξεπεράσει κιόλας; Είναι αυτονόητο ότι ένα μεγάλο ποσοστό δεν θα μπορέσει να αντεπεξέλθει σε αυτού του τύπου τις εξετάσεις.

Ουσιαστικά θα εξαιρεθούν οι ευάλωτες ομάδες από το «προνομιακό» αυτό σχολείο που έχει ως υποτιθέμενο σκοπό να εξαλείψει τις κοινωνικές διακρίσεις. Επισημαίνουμε ότι το Σχολείο μας δέχεται μαθητές εκτός από τον αστικό ιστό και από πολλά χωριά του νομού (Αλκυόνη, Αυξέντιο, Διομήδεια, Μαγικό, Πετεινός, Σέλερο, Σήμαντρα, Φίλια κ.ά.).

Τελικό αποτέλεσμα; Σχολεία δύο ταχυτήτων, το Ωνάσειο για τους «αρίστους» της Ξάνθης και τα υπόλοιπα Σχολεία για τους «υπόλοιπους».

4) Σ’ αυτό το τελευταίο θα μείνουμε λίγο περισσότερο: ίσως δεν το γνωρίζουν οι κατοικούντες δυτικά του ποταμού Νέστου, αλλά όσοι έχουμε μείνει έστω και μία μέρα στην Ξάνθη ξέρουμε την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του τόπου μας. Εδώ ζούμε και συνυπάρχουμε άνθρωποι διαφορετικών γλωσσικών, θρησκευτικών, κοινωνικών καταβολών. Το χαρακτηριστικό αυτό αποτελεί όχι αδυναμία, αλλά τη δύναμη της περιοχής.

Τα Σχολεία μας είναι ο κατεξοχήν χώρος όπου επιτυγχάνεται αυτή η ώσμωση και ειδικά στο 2ο ΓΕΛ είμαστε περήφανοι για όσα έχουμε καταφέρει στο επίπεδο της ενσωμάτωσης, της αποδοχής της διαφορετικότητας, με αποτέλεσμα να αποτελούμε ΜΙΑ ενιαία σχολική κοινότητα. Ας αναρωτηθεί κάθε Ξανθιώτης πόσο δεδομένο θα είναι αυτό στο νέο Ωνάσειο και τα υπόλοιπα Λύκεια της πόλης, όπως θα διαμορφωθούν μετά τις επιχειρούμενες αλλαγές.

Να σημειώσουμε ότι βασικό πρόταγμα της συνεργασίας Υπουργείου Παιδείας και Ιδρύματος Ωνάση ήταν η ενίσχυση κι όχι η αποδυνάμωση ευάλωτων, κοινωνικά ευαίσθητων, ακριτικών κ.λπ. περιοχών.

5) Μιας και αναφέραμε τον κεντρικό στόχο δημιουργίας των Ωνασείων Σχολείων, να δηλώσουμε σε κάθε τόνο ότι στο Σχολείο μας μόνο ευάλωτοι και αδύναμοι δεν νιώθουμε. Το μαρτυρούν αυτό οι πράξεις και τα επιτεύγματα της σχολικής μας κοινότητας: οι μαθητές μας έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν σε κάθε είδους καινοτόμα εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή προγράμματα και διαγωνισμούς (Erasmus, Μαθητικές Ολυμπιάδες, Διαγωνισμούς STEM, Μαθητικά Συνέδρια κ.ά.), σε ποικίλα εξωδιδακτικά προγράμματα, διαπρέπουν με τις επιδόσεις τους στις Πανελλήνιες εξετάσεις, λαμβάνουν μέρος σε αθλητικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες, με επαίνους, διακρίσεις και βραβεύσεις.

Χωρίς δόση υπερβολής είναι δύσκολο να βρει κανείς έναν τομέα εκπαιδευτικού ενδιαφέροντος από τον οποίο να απέχει το Σχολείο μας.

Όλες οι αίθουσές μας είναι εξοπλισμένες με όλα τα απαραίτητα υλικοτεχνικά μέσα υποδομής, φέτος δε και με διαδραστικούς πίνακες, τα εργαστήριά μας εξοπλισμένα, ώστε να μπορεί κάθε μαθητής να λαμβάνει υψηλού επιπέδου γνώση με τις πλέον σύγχρονες μεθόδους.

Οι φήμες μάλιστα που έφτασαν στ’ αυτιά μας λένε ότι επιλεγήκαμε για Ωνάσειο ακριβώς ως πρωτοπόρο και καινοτόμο Σχολείο. Ποια είναι λοιπόν η ευαλωτότητα ή η αδυναμία που θα ’ρθει να θεραπεύσει η μετατροπή μας σε Ωνάσειο;

6) Θα ήταν παράλειψη αν δεν αναφερόμασταν στο εκπαιδευτικό προσωπικό του Σχολείου και το κάνουμε, όχι για να περιαυτολογήσουμε, αλλά για να τονίσουμε την κατάφωρη αδικία που υφίστανται και τον σκαιό τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι άνθρωποι που έφεραν το 2ο ΓΕΛ σ’ αυτό το επίπεδο, ώστε να τιμωρούνται τώρα με τη βίαια ανατροπή τής μέχρι τώρα εργασιακής τους σχέσης.

Διαχρονικά το 2ο ΓΕΛ φημίζεται για τις καλές συναδελφικές και ανθρώπινες σχέσεις που διατηρούν οι καθηγητές μεταξύ τους, πράγμα που λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής της απόδοσης και της αποτελεσματικότητάς τους. Αμέτρητες είναι οι ώρες που έχουν δουλέψει εκτός ωραρίου και μη αμειβόμενοι είτε για τη συντήρηση και τον εξωραϊσμό του κτιρίου είτε για την καθοδήγηση και συνεργασία με τους μαθητές σε θεατρικές ομάδες, καινοτόμα προγράμματα, προετοιμασία εκδηλώσεων, δράσεων, προσομοιώσεις εξετάσεων κ.τ.λ.

Αυτοί οι άνθρωποι λοιπόν με την έναρξη ισχύος της συμφωνίας αυτομάτως θα πάψουν να αποτελούν οργανικά μέλη του Σχολείου τους. Έχοντας ο καθένας διανύσει μια πορεία, έχοντας κάνει έναν προσωπικό και οικογενειακό προγραμματισμό, θα βρεθεί τώρα σε καθεστώς εργασιακής ανασφάλειας.

Όταν ξέρουμε -και με βάση τις αρχές διοίκησης επιχειρήσεων- ότι ο μέγιστος συντελεστής απόδοσης ενός οργανισμού είναι το έμψυχο δυναμικό του, όταν πάνω απ’ όλα ξέρουμε (από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνει ένας πρωτοετής φοιτητής παιδαγωγικού τμήματος) ότι η «μάθηση είναι σχέση», αυτή η σχέση που χρόνια τώρα χτίσανε οι καθηγητές με τους μαθητές, τους γονείς και μεταξύ τους, με ποιο δικαίωμα και με ποια εξουσία ανατρέπεται τόσο απότομα, τόσο άγαρμπα και εν τέλει τόσο ανήθικα ένα τέτοιο παιδαγωγικό κλίμα;

Κλείνοντας, καλούμε σε συμπαράσταση κάθε συμπολίτη μας, που πρέπει να αντιληφθεί ότι το τοπίο της εκπαίδευσης αλλάζει ριζικά στην πόλη. Η μετατροπή εν μία νυκτί των δύο μεγαλύτερων Σχολείων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Ξάνθης (1ο Γυμνάσιο και 2ο Λύκειο) σε Ωνάσεια θα σημάνει ελαστικές εργασιακές σχέσεις για περίπου 70 καθηγητές (σχεδόν 1 στους 8), εξουθενωτικό ωράριο και απαιτήσεις για τους μέλλοντες μαθητές των Ωνασείων και υποβάθμιση της ποιότητας της εκπαίδευσης για τους υπόλοιπους μαθητές.

Και μία παρότρυνση για όσους δουν το κείμενό μας ως την αντίσταση των «τεμπέληδων (καθηγητών) της εύφορης κοιλάδας»: να σκεφτούν μήπως οι τεμπέληδες ήταν αυτοί που δούλεψαν ή έστω έδωσαν το όραμα, για να μείνει η κοιλάδα εύφορη και ποιον θα συμφέρει άραγε η πνευματική ξηρασία στον τόπο μας».