Οι μισθοί των εκπαιδευτικών έχουν μειωθεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα τελευταία χρόνια. Το Euronews Business εξετάζει αυτές τις τάσεις.

Οι προσλήψεις εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης το 2023/24 έφτασαν μόνο το ήμισυ του στόχου στην Αγγλία, σύμφωνα με την έκθεση του Εθνικού Ιδρύματος Εκπαιδευτικής Έρευνας (NFER). Η διδασκαλία κατατάσσεται ως η «καλύτερη θέση εργασίας» στο Ηνωμένο Βασίλειο για το 2025. Αυτό πρόκυπτει από τις αγγελίες θέσεων εργασίας της εταιρείας προσλήψεων Indeed. Η έλλειψη εκπαιδευτικών αποτελεί σημαντικό πρόβλημα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ).

Αποτελεί έκπληξη αυτό το αποτέλεσμα; Όχι ακριβώς. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σύνθετο ζήτημα, ενώ παίζουν ρόλο πολλοί παράγοντες. Οι τάσεις των μισθών των εκπαιδευτικών σε πραγματικούς όρους προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες. Τα τελευταία χρόνια και σε σχέση με τον πληθωρισμό, οι μισθοί των εκπαιδευτικών μειώνονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Αγγλία, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Ελλάδα και η Φινλανδία.

Πώς λοιπόν έχουν αλλάξει οι μισθοί των εκπαιδευτικών στην Ευρώπη από τη δεκαετία του 2000; Κατά την τελευταία δεκαετία, ποιες χώρες γνώρισαν τις υψηλότερες αυξήσεις και τις πιο απότομες μειώσεις στους μισθούς των εκπαιδευτικών;

Οι μισθοί μειώθηκαν σχεδόν στις μισές χώρες σε διάστημα 8 ετών

Μεταξύ 22 χωρών, οι μισθοί των εκπαιδευτικών της κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μειώθηκαν σε 10 από αυτές μεταξύ 2015 και 2023. Σε ορισμένες σημειώθηκαν σημαντικές μειώσεις, σύμφωνα με την έκθεση Education at a Glance 2024 του ΟΟΣΑ.

Οι μισθοί σημείωσαν τη μεγαλύτερη μείωση στο Λουξεμβούργο, μειούμενοι κατά 11% κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ακολουθούμενοι από μείωση 9% στην Ελλάδα και μείωση 6% στην Ιρλανδία, τη Φινλανδία και την Ιταλία.

Οι μισθοί μειώθηκαν επίσης κατά 5% στην Αγγλία, 4% στην Πορτογαλία και 3% στην Ουγγαρία μεταξύ 2015 και 2023.

Η αύξηση ήταν 4% κατά μέσο όρο στην ΕΕ-25, ενώ ήταν χαμηλότερη σε ορισμένες από τις κορυφαίες οικονομίες της ΕΕ, όπως η Ισπανία (2%) και η Γερμανία και η Ιταλία (1%).

Αντίθετα, η Τουρκία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση, με τους μισθούς των εκπαιδευτικών να αυξάνονται κατά 31%. Η Τσεχία ακολούθησε με αύξηση 16% και η Σκωτία σημείωσε αύξηση 12%, αποτελώντας τις μόνες περιοχές με αυξήσεις που ξεπέρασαν το 10%.

Μεταξύ του 2013 και του 2023, διαφαίνεται μια παρόμοια τάση. Η Ελλάδα βρέθηκε στην κορυφή της λίστας με τη μεγαλύτερη μείωση κατά 12%, ακολουθούμενη από το Λουξεμβούργο (10%) και την Ιρλανδία, τη Φινλανδία και την Ιταλία (7%). Στην Αγγλία, οι μισθοί των εκπαιδευτικών μειώθηκαν επίσης κατά 5% σε πραγματικούς όρους.

Οι μισθοί των εκπαιδευτικών στην Ουγγαρία αυξήθηκαν κατά σχεδόν 50% το 2014 σε σύγκριση με το 2013. Αυτή η σημαντική αύξηση επηρεάζει έντονα τα αποτελέσματα κατά την ανάλυση των διαχρονικών μεταβολών. Το παρακάτω γραμμικό διάγραμμα απεικονίζει με σαφήνεια αυτό το μοτίβο.

Ενώ οι μισθοί μειώθηκαν κατά 3% στην Ουγγαρία μεταξύ 2015 και 2023, η συνολική αύξηση από το 2013 έως το 2023 ήταν εντυπωσιακή κατά 45%. Αυτό τοποθετεί την Ουγγαρία στην κορυφή της λίστας με τις μεγαλύτερες αυξήσεις μισθών κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ακολουθούμενη από την Τουρκία με 37%.

Η Τσεχία και η Σλοβακία γνώρισαν αξιοσημείωτες αυξήσεις της τάξης του 18% τα τελευταία 10 χρόνια, ενώ η Σκωτία ακολουθεί από κοντά με αύξηση 11%.

Μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ, η Γερμανία ανέφερε τη μεγαλύτερη αύξηση κατά 7%, ακολουθούμενη από τη Γαλλία με 4% κατά την ίδια περίοδο.

Οι μισθοί των εκπαιδευτικών από το 2005

Εξετάζοντας την μισθολογική εξέλιξη σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, όπως μεταξύ 2005 και 2023, η Ελλάδα γνώρισε δραματική μείωση των μισθών των εκπαιδευτικών. Οι εκπαιδευτικοί στην Ελλάδα έχασαν το ένα τρίτο των μισθών τους σε πραγματικούς όρους κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, δηλαδή μείωση 33%. Σημαντικές μειώσεις παρατηρήθηκαν επίσης στην Πορτογαλία (13%), καθώς και στην Ιταλία και την Αγγλία (και οι δύο 12%).

Αν και οι μειώσεις ήταν μικρότερες, οι μισθοί μειώθηκαν επίσης στην Ισπανία και τη Φινλανδία (και οι δύο 5%) και στη Γαλλία (2%).

Μεταξύ του 2005 και του 2023, η Τουρκία σημείωσε σημαντική αύξηση στους μισθούς των εκπαιδευτικών, με αναφερόμενη αύξηση 59%. Η Πολωνία (28%), η Γερμανία (16%) και η Νορβηγία (15%) ακολούθησαν την Τουρκία, αν και με χαμηλότερα ποσοστά αύξησης.

Τα γραμμικά διαγράμματα παραπάνω και παρακάτω απεικονίζουν ότι οι μισθοί των εκπαιδευτικών σε πραγματικούς όρους άρχισαν να μειώνονται σε πολλές χώρες μετά την πανδημία COVID-19. Η τάση αυτή είναι επίσης εμφανής στον μέσο όρο της ΕΕ-25.

Εξετάζοντας προσεκτικά την Αγγλία σε πραγματικούς όρους, με το 2015 αναπροσαρμοσμένο στο 100, προκύπτει μια αξιοσημείωτη μείωση μετά την πανδημία του Covid-19. Για παράδειγμα, οι μισθοί των εκπαιδευτικών έφθασαν τους 101 το 2020 και τους 102 το 2021 κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αλλά μειώθηκαν στους 97 το 2022 και στους 95 το 2023, όταν προσαρμόστηκαν με βάση τον πληθωρισμό. Αυτό δείχνει ότι η αγοραστική δύναμη των εκπαιδευτικών έχει μειωθεί τα τελευταία δύο χρόνια σε σύγκριση με την εποχή της πανδημίας.

Σύμφωνα με την έκθεση της NFER, 44% περισσότεροι εκπαιδευτικοί είχαν δηλώσει ότι σκόπευαν να εγκαταλείψουν τη διδασκαλία το 2022/23 σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το 2024/25, 10 από τα 17 αντικείμενα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης προβλέπεται να υποαπασχοληθούν.

Ποιες χώρες πληρώνουν τους εκπαιδευτικούς καλύτερα;

Οι μισθοί των εκπαιδευτικών διαφέρουν σημαντικά σε ολόκληρη την Ευρώπη, με τα προσόντα και την εμπειρία να παίζουν βασικό ρόλο.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα «Ευρυδίκη» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι ετήσιες ακαθάριστες νόμιμες αποδοχές για τους αρχάριους εκπαιδευτικούς το 2022/23 κυμαίνονταν από 9.897 ευρώ στην Πολωνία έως 84.589 ευρώ στο Λουξεμβούργο εντός της ΕΕ.

Οι Γερμανοί εκπαιδευτικοί κερδίζουν σχεδόν τα διπλάσια σε σχέση με τους εκπαιδευτικούς στη Γαλλία

Οι εκπαιδευτικοί στη Γερμανία (62.322 ευρώ) κέρδιζαν σχεδόν διπλάσιους μισθούς από τους αντίστοιχους στη Γαλλία (32.186 ευρώ). Η Ισπανία (36.580 €) ήταν ελαφρώς πάνω από τη Γαλλία, ενώ η Ιταλία (27.079 €) βρίσκεται πιο κάτω.

Οι εκπαιδευτικοί στις υποψήφιες χώρες της ΕΕ κερδίζουν λιγότερα από 12.000 ευρώ το χρόνο.

Μισθοί εκπαιδευτικών προσαρμοσμένοι στην αγοραστική δύναμη

Οι μισθοί των εκπαιδευτικών σε συναρτηση με την αγοραστική δύναμη (PPS) επιτρέπουν μια πιο δίκαιη σύγκριση. Τα ΜΑΔ είναι μια τεχνητή νομισματική μονάδα που αντικατοπτρίζει την ίδια αγοραστική δύναμη σε όλες τις χώρες, πράγμα που σημαίνει ότι ένα ΜΑΔ μπορεί θεωρητικά να αγοράσει την ίδια ποσότητα αγαθών και υπηρεσιών σε οποιαδήποτε χώρα.

Οι ετήσιες ακαθάριστες νόμιμες αποδοχές σε ΜΑΔ για τους αρχάριους εκπαιδευτικούς στην ΕΕ κυμαίνονταν από 11.826 στη Σλοβακία έως 49.015 στο Λουξεμβούργο. Ενώ οι διαφορές μεταξύ των χωρών είναι μικρότερες, εξακολουθούν να υφίστανται.

Σε αυτόν τον δείκτη, αρκετές χώρες της ΕΕ ανέφεραν χαμηλότερους μισθούς από ορισμένες υποψήφιες χώρες.

Ο ΟΟΣΑ σημείωσε ότι τα επίπεδα μισθών για τους εκπαιδευτικούς είναι μόνο ένας από τους πολλούς παράγοντες που καθορίζουν την ελκυστικότητα του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού.

Υπογράμμισε τη σημασία της παροχής περισσότερων ευκαιριών επαγγελματικής ανάπτυξης και της διασφάλισης ότι το επάγγελμα παραμένει «πνευματικά διεγερτικό» καθ' όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας των εκπαιδευτικών.

Ο Τζακ Γουόρθ, επικεφαλής του σχολικού εργατικού δυναμικού στο NFER, τόνισε επίσης την επείγουσα ανάγκη για φιλόδοξες, ριζοσπαστικές και οικονομικά αποδοτικές δράσεις πολιτικής για την αντιμετώπιση των προκλήσεων πρόσληψης και διατήρησης των εκπαιδευτικών. «Η προσφορά εκπαιδευτικών βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο την ποιότητα της εκπαίδευσης που λαμβάνουν τα παιδιά και οι νέοι», πρόσθεσε.

Πηγή: https://gr.euronews.com