Χρήστος Κάτσικας

Λίγες ώρες πριν από την Εργατική Πρωτομαγιά, μια είδηση από την Πελοπόννησο έρχεται να ταράξει ξανά τα νερά της εκπαίδευσης: τρεις εκπαιδευτικοί της Πρωτοβάθμιας καλούνται σε ακρόαση και απολογία ενώπιον Πειθαρχικού Συμβουλίου. Το «παράπτωμά» τους; Η συμμετοχή σε απεργία – αποχή, στο πλαίσιο συλλογικών αποφάσεων των σωματείων τους.

Η ανακοίνωση του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Π.Ε. Λακεδαίμονος «Ο Πλήθων» δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας: κάνει λόγο για μια κλιμακούμενη πολιτική πίεσης και εκφοβισμού απέναντι στην εκπαιδευτική κοινότητα. Και το ερώτημα που αναδύεται δεν είναι απλώς συνδικαλιστικό. Είναι βαθιά δημοκρατικό.

Η σκιά της αξιολόγησης

Στο επίκεντρο της σύγκρουσης βρίσκεται η εφαρμογή των νόμων Νόμος 4692/2020 και Νόμος 4823/2021, που θεσμοθετούν το πλαίσιο αξιολόγησης στην εκπαίδευση.

Για ένα μεγάλο μέρος των εκπαιδευτικών, όμως, η αξιολόγηση αυτή συνδέεται με ελέγχους, πιέσεις και αλλαγές που επηρεάζουν βαθιά τον παιδαγωγικό ρόλο.

Η απεργία – αποχή αποτέλεσε, σε αυτό το πλαίσιο, ένα συλλογικό μέσο αντίδρασης. Και τώρα, φαίνεται να μετατρέπεται σε λόγο δίωξης.

Ένα σχολείο σε ένταση

Το κάλεσμα για συγκέντρωση στην Τρίπολη, με τη στήριξη σωματείων και ομοσπονδιών όπως η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας και η ΑΔΕΔΥ, δείχνει ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται σε τοπικό επίπεδο.

Η εκπαιδευτική κοινότητα κινητοποιείται, όχι μόνο για τη στήριξη των συγκεκριμένων συναδέλφων, αλλά και για την υπεράσπιση ενός ευρύτερου δικαιώματος: της συλλογικής δράσης.

Γιατί στο πρόσωπο των τριών εκπαιδευτικών, όπως επισημαίνεται, πολλοί βλέπουν κάτι περισσότερο από μια πειθαρχική διαδικασία. Βλέπουν ένα μήνυμα προς ολόκληρο τον κλάδο.

Όταν η συμμετοχή σε συλλογικές αποφάσεις μπορεί να οδηγήσει σε πειθαρχικό έλεγχο, το κλίμα μεταβάλλεται. Και τότε τίθεται ένα κρίσιμο δίλημμα: θα είναι το σχολείο χώρος ελεύθερης έκφρασης και συμμετοχής ή χώρος συμμόρφωσης και φόβου;

Η υπόθεση αυτή δεν θα κριθεί μόνο στις αίθουσες των Πειθαρχικών Συμβουλίων. Θα κριθεί στον δημόσιο διάλογο, στην κοινωνία, στο πώς αντιλαμβανόμαστε τον ρόλο του εκπαιδευτικού.

Γιατί το ερώτημα που τίθεται είναι απλό αλλά ουσιαστικό: Μπορεί ένας εκπαιδευτικός να διδάσκει τη δημοκρατία, αν ο ίδιος φοβάται να την ασκήσει;

Σε μια εποχή όπου το σχολείο καλείται να διαμορφώσει ενεργούς πολίτες, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα ίσως είναι πιο κρίσιμη από ποτέ.