Χρήστος Κάτσικας

Για πολλές οικογένειες, η ανακοίνωση των βάσεων δεν σηματοδοτεί το τέλος της αγωνίας, αλλά την αρχή μιας νέας περιόδου γεμάτης οικονομικά, κοινωνικά και προσωπικά διλήμματα.

Κάθε χρόνο, την ημέρα ανακοίνωσης των βάσεων εισαγωγής, χιλιάδες χαμόγελα γεμίζουν τα σπίτια των επιτυχόντων. Τα τηλέφωνα χτυπούν ασταμάτητα, οι συγγενείς δίνουν συγχαρητήρια, οι γονείς νιώθουν δικαιωμένοι για τον αγώνα που προηγήθηκε και οι μαθητές βλέπουν να ανοίγει μπροστά τους ένα νέο κεφάλαιο της ζωής τους.

Όμως, πίσω από τη χαρά της επιτυχίας, ξεκινά μια δεύτερη, πολύ πιο απαιτητική πραγματικότητα. Για πολλές οικογένειες, η ανακοίνωση των βάσεων δεν σηματοδοτεί το τέλος της αγωνίας, αλλά την αρχή μιας νέας περιόδου γεμάτης οικονομικά, κοινωνικά και προσωπικά διλήμματα.

Η είσοδος στο Πανεπιστήμιο δεν είναι μόνο μια εκπαιδευτική επιτυχία. Είναι μια μετάβαση που συνοδεύεται από αποφάσεις οι οποίες θα επηρεάσουν την καθημερινότητα, τα οικονομικά της οικογένειας, αλλά και την επαγγελματική πορεία του νέου ανθρώπου.

Το πρώτο σοκ: «Πέρασε... αλλά σε άλλη πόλη»

Για χιλιάδες επιτυχόντες, η σχολή βρίσκεται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο κατοικίας τους. Εκεί που πριν από λίγες ώρες υπήρχαν πανηγυρισμοί, αρχίζουν οι υπολογισμοί.

Η αναζήτηση κατοικίας, η καταβολή εγγύησης, η αγορά επίπλων και ηλεκτρικών συσκευών, τα έξοδα μετακόμισης, οι λογαριασμοί, τα εισιτήρια επιστροφής και η καθημερινή διαβίωση δημιουργούν ένα οικονομικό βάρος που πολλές οικογένειες δυσκολεύονται να σηκώσουν.

Ιδιαίτερα στις μεγάλες φοιτητουπόλεις, όπου η ζήτηση κατοικιών παραμένει υψηλή, η εύρεση οικονομικού διαμερίσματος εξελίσσεται συχνά σε πραγματικό αγώνα δρόμου.

Ενδεικτικό μηνιαίο κόστος φοιτητικής διαβίωσης

Κατηγορία δαπάνης            Εκτιμώμενο κόστος

Ενοίκιο                                         350–650 €

Λογαριασμοί                                  80–150 €

Διατροφή                                     220–320 €

Μετακινήσεις                                 40–80 €

Εκπαιδευτικό υλικό                       30–80 €

Λοιπά προσωπικά έξοδα           120–200 €

Συνολικό μηνιαίο κόστος           840–1.480 €

Για μια οικογένεια με δύο παιδιά που σπουδάζουν εκτός έδρας, το κόστος αυτό μπορεί να γίνει δυσβάσταχτο, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου το κόστος ζωής παραμένει υψηλό.

Όταν η σχολή δεν ήταν ποτέ η πραγματική επιλογή

Δεν είναι λίγοι οι υποψήφιοι που εισάγονται σε ένα τμήμα το οποίο δεν αποτέλεσε ποτέ το όνειρό τους.

Κάποιοι επηρεάστηκαν από συγγενείς ή φίλους, ενώ αρκετοί προτίμησαν να εισαχθούν σε οποιοδήποτε πανεπιστημιακό τμήμα αντί να δοκιμάσουν ξανά στις Πανελλαδικές.

Η πραγματικότητα αυτή συχνά οδηγεί σε μειωμένο ενδιαφέρον για τις σπουδές, δυσκολία ολοκλήρωσης του προγράμματος και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και στην εγκατάλειψη της σχολής.

Η επιλογή σπουδών αποτελεί μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις της ζωής ενός νέου ανθρώπου. Όταν αυτή γίνεται χωρίς ουσιαστική ταύτιση με τα ενδιαφέροντα και τις δεξιότητές του, οι δυσκολίες δεν αργούν να εμφανιστούν.

Το άγχος της αγοράς εργασίας

Ένα ακόμη ερώτημα αρχίζει να απασχολεί αρκετούς φοιτητές ήδη από τον πρώτο χρόνο των σπουδών τους: «Θα βρω δουλειά όταν πάρω το πτυχίο;»

Η ελληνική αγορά εργασίας εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές ανισορροπίες. Σε αρκετούς επιστημονικούς κλάδους παρατηρείται μεγάλη προσφορά αποφοίτων, ενώ οι διαθέσιμες θέσεις εργασίας παραμένουν περιορισμένες ή προσφέρουν χαμηλές αποδοχές.

Αρκετοί νέοι επιστήμονες οδηγούνται είτε στην υποαπασχόληση είτε στην εργασία εκτός αντικειμένου, ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που αναζητούν επαγγελματικές ευκαιρίες στο εξωτερικό.

Η επιλογή μιας σχολής δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στον τίτλο του πτυχίου. Απαιτεί ενημέρωση για τις πραγματικές επαγγελματικές προοπτικές, τις σύγχρονες δεξιότητες που ζητά η αγορά και τις δυνατότητες περαιτέρω εξειδίκευσης.

Η ψυχολογική μετάβαση που συχνά περνά απαρατήρητη

Η απομάκρυνση από το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί για πολλούς νέους την πρώτη ουσιαστική εμπειρία ανεξαρτησίας.

Η προσαρμογή σε μια άγνωστη πόλη, η διαχείριση των οικονομικών, η δημιουργία νέου κοινωνικού κύκλου και οι απαιτήσεις των πανεπιστημιακών σπουδών συνθέτουν μια περίοδο έντονων αλλαγών.

Δεν είναι σπάνιο οι πρωτοετείς να βιώσουν άγχος, μοναξιά ή αβεβαιότητα μέχρι να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα. Η ψυχολογική υποστήριξη, η διατήρηση στενής επικοινωνίας με την οικογένεια και η αξιοποίηση των δομών συμβουλευτικής των πανεπιστημίων μπορούν να λειτουργήσουν καθοριστικά.

Οι οικογένειες που κάνουν... δεύτερο οικογενειακό προϋπολογισμό

Για τους περισσότερους γονείς, η εισαγωγή του παιδιού στο Πανεπιστήμιο σημαίνει ουσιαστικά τη δημιουργία ενός δεύτερου νοικοκυριού.

Εκτός από τις καθημερινές ανάγκες του οικογενειακού σπιτιού, καλούνται να καλύψουν ενοίκιο, λογαριασμούς, μετακινήσεις, έξοδα σπουδών και έκτακτες ανάγκες του φοιτητή.

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι γονείς αναγκάζονται να περιορίσουν προσωπικές ανάγκες, να αναβάλουν επενδύσεις ή ακόμη και να αναζητήσουν πρόσθετη εργασία προκειμένου να στηρίξουν τα παιδιά τους.

Μετεγγραφή ή νέα προσπάθεια;

Μετά την ανακοίνωση των βάσεων, αρκετοί επιτυχόντες εξετάζουν το ενδεχόμενο μετεγγραφής, εφόσον πληρούν τα κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια.

Άλλοι, όμως, επιλέγουν έναν διαφορετικό δρόμο. Αποφασίζουν να εργαστούν για έναν χρόνο και να επιχειρήσουν ξανά στις Πανελλαδικές, διεκδικώντας μια σχολή που ανταποκρίνεται περισσότερο στα ενδιαφέροντά τους.

Η επιλογή αυτή, αν και δύσκολη, αποδεικνύεται για αρκετούς πιο ουσιαστική από μια τετραετή ή πενταετή φοίτηση σε ένα αντικείμενο που δεν τους εκφράζει.

Η επιτυχία δεν τελειώνει με τις βάσεις

Η ανακοίνωση των βάσεων αποτελεί αναμφίβολα έναν σημαντικό σταθμό στη ζωή κάθε υποψηφίου. Δεν είναι όμως ο τελικός προορισμός. Γι' αυτό και η συζήτηση δεν πρέπει να σταματά στο «πού πέρασε το παιδί».

Οι βάσεις εισαγωγής καθορίζουν ποια σχολή θα ανοίξει την πόρτα της στον υποψήφιο. Δεν μπορούν όμως να εγγυηθούν ούτε την επιτυχημένη ολοκλήρωση των σπουδών, ούτε την επαγγελματική αποκατάσταση, ούτε την προσωπική ευτυχία.

Η πραγματική πρόκληση ξεκινά από την πρώτη ημέρα της φοιτητικής ζωής. Εκεί όπου οι νέοι καλούνται να διαχειριστούν την ανεξαρτησία τους, να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των σπουδών, να αντιμετωπίσουν οικονομικές δυσκολίες, να σχεδιάσουν το επαγγελματικό τους μέλλον μέσα σε ένα περιβάλλον που αλλάζει διαρκώς και κυρίως να ενωθούν με το νεολαϊστικο  ποτάμι για να διεκδικήσουν με συλλογικό τρόπο μια καλύτερη ζωή.