Χρήστος Κάτσικας

Η εποχική εργασία ενός φοιτητή δεν αποτελεί ένδειξη οικονομικής ευμάρειας. Αντιθέτως, στις περισσότερες περιπτώσεις αποδεικνύει ότι ο ίδιος και η οικογένειά του καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να χρηματοδοτήσουν τις σπουδές του.

Για χιλιάδες Έλληνες φοιτητές το καλοκαίρι δεν είναι περίοδος διακοπών. Είναι η εποχή που εργάζονται εντατικά σε ξενοδοχεία, εστιατόρια, καφέ και τουριστικές επιχειρήσεις, προκειμένου να εξασφαλίσουν τα χρήματα που θα τους επιτρέψουν να συνεχίσουν τις σπουδές τους τον χειμώνα.

Σε μια περίοδο όπου το κόστος ενοικίασης φοιτητικής κατοικίας έχει εκτοξευθεί, οι τιμές των βασικών αγαθών παραμένουν υψηλές και το κόστος ζωής αυξάνεται συνεχώς, η εποχική εργασία δεν αποτελεί επιλογή πολυτέλειας. Για πολλούς είναι ο μοναδικός τρόπος να μπορέσουν να παραμείνουν στο πανεπιστήμιο.

Κι όμως, αυτή ακριβώς η προσπάθεια μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια του φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος.

Η αντίφαση του συστήματος

Σήμερα ένας φοιτητής που εργάζεται νόμιμα για λίγους μήνες και αποκτά ένα σχετικά μικρό εισόδημα μπορεί να βρεθεί σε μια παράδοξη κατάσταση.

Εάν το ατομικό του εισόδημα υπερβεί το προβλεπόμενο όριο, παύει να θεωρείται εξαρτώμενο μέλος για τη χορήγηση του στεγαστικού επιδόματος. Έτσι, μια οικογένεια που πληροί όλα τα υπόλοιπα κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια κινδυνεύει να χάσει μια ενίσχυση ύψους 1.500 ή 2.000 ευρώ, επειδή ο φοιτητής εργάστηκε το καλοκαίρι.

Το αποτέλεσμα είναι προφανώς αντιφατικό. Το κράτος ενθαρρύνει την απασχόληση των νέων, αλλά στην πράξη η ίδια αυτή εργασία μπορεί να λειτουργήσει ως λόγος αποκλεισμού από μια σημαντική κοινωνική παροχή.

Και μετά έρχονται τα τεκμήρια

Το πρόβλημα δεν σταματά εκεί.

Αρκετοί φοιτητές, προκειμένου να διεκδικήσουν μόνοι τους το επίδομα, υπογράφουν το μισθωτήριο της κατοικίας στο όνομά τους. Εκεί όμως συναντούν μια δεύτερη δυσκολία: τα τεκμήρια διαβίωσης.

Ένα ετήσιο ενοίκιο αρκετών χιλιάδων ευρώ, σε συνδυασμό με το ελάχιστο τεκμήριο διαβίωσης, μπορεί να δημιουργήσει τεκμαρτό εισόδημα σημαντικά υψηλότερο από το πραγματικό εισόδημα του φοιτητή. Έτσι, ένας νέος που εργάστηκε τίμια για λίγους μήνες μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με φορολογικές επιβαρύνσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική οικονομική του κατάσταση.

Η πραγματικότητα των φοιτητών έχει αλλάξει

Πριν από μερικά χρόνια αρκετές οικογένειες μπορούσαν, έστω και με δυσκολία, να καλύψουν τα έξοδα των σπουδών των παιδιών τους.

Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική.

Σε πολλές πανεπιστημιουπόλεις τα ενοίκια έχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ στα έξοδα προστίθενται οι λογαριασμοί, οι μετακινήσεις, η διατροφή και το εκπαιδευτικό υλικό. Για μια οικογένεια με δύο παιδιά που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας, το ετήσιο κόστος γίνεται ιδιαίτερα υψηλό.

Δεν είναι τυχαίο ότι ολοένα και περισσότεροι φοιτητές επιλέγουν να εργαστούν κατά τη θερινή περίοδο, όχι για να αποκτήσουν επιπλέον εισόδημα, αλλά για να μπορέσουν να συνεχίσουν τις σπουδές τους.

Χρειάζεται προσαρμογή της νομοθεσίας

Το ζήτημα που αναδεικνύεται δεν αφορά την κατάργηση των εισοδηματικών κριτηρίων. Αφορά την προσαρμογή τους στις σημερινές οικονομικές συνθήκες.

Η εποχική εργασία ενός φοιτητή δεν αποτελεί ένδειξη οικονομικής ευμάρειας. Αντιθέτως, στις περισσότερες περιπτώσεις αποδεικνύει ότι ο ίδιος και η οικογένειά του καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να χρηματοδοτήσουν τις σπουδές του.

Για τον λόγο αυτό αρκετοί υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να εξεταστεί:

• η αναπροσαρμογή του ορίου ατομικού εισοδήματος των φοιτητών για τη χορήγηση του στεγαστικού επιδόματος,

• η διαφορετική αντιμετώπιση του εισοδήματος που αποκτάται από εποχική εργασία,

• καθώς και η επανεξέταση των τεκμηρίων διαβίωσης στις περιπτώσεις φοιτητών που εργάζονται περιστασιακά.

Η εργασία δεν πρέπει να αποτελεί αντικίνητρο

Η πολιτεία έχει κάθε λόγο να ενθαρρύνει τους νέους να εργάζονται νόμιμα, να αποκτούν εργασιακή εμπειρία και να στηρίζουν, στο μέτρο των δυνατοτήτων τους, τις σπουδές τους.

Όταν όμως η εργασία αυτή οδηγεί στην απώλεια κοινωνικών παροχών που έχουν σχεδιαστεί ακριβώς για να στηρίξουν τις οικογένειες με οικονομικές δυσκολίες, δημιουργείται μια εμφανής αντίφαση.

Η συζήτηση που ανοίγει δεν αφορά μόνο το στεγαστικό επίδομα. Αφορά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο το κράτος αντιμετωπίζει τους νέους που επιλέγουν να συνδυάσουν σπουδές και εργασία. Και ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή να εξεταστεί αν οι κανόνες που θεσπίστηκαν πριν από χρόνια ανταποκρίνονται ακόμη στις πραγματικές ανάγκες των σημερινών φοιτητών και των οικογενειών τους.