Σε μια περίοδο όπου η εκπαίδευση μοιάζει να μετριέται όλο και περισσότερο με δείκτες, εγκυκλίους και πειθαρχικά πλαίσια, η υπόθεση του διευθυντή του 1ου ΓΕΛ Παπάγου φέρνει στο προσκήνιο κάτι βαθύτερο: τη σύγκρουση ανάμεσα στο «τυπικό» και το «ουσιαστικό» σχολείο.

Ο διευθυντής Ηλίας Λούμος βρίσκεται αντιμέτωπος με πειθαρχική διαδικασία, έπειτα από αναφορά συναδέλφων του για «φραστική βία» αλλά και για απώλεια διδακτικών ωρών – συγκεκριμένα, λόγω της απόφασής του να επιτρέψει στους μαθητές να αποχωρήσουν μετά από προσομοίωση πανελλαδικών εξετάσεων χωρίς να καταγραφούν απουσίες. Μια πρακτική που, όπως παραδέχονται πολλοί εκπαιδευτικοί, δεν είναι άγνωστη στα σχολεία, αλλά κινείται σε μια «γκρίζα ζώνη» ανάμεσα στον κανονισμό και την καθημερινότητα.

Δείτε το βίντεο: https://www.facebook.com/reel/1428244138577265

Κι όμως, αυτή η υπόθεση δεν έμεινε εντός των τειχών της διοίκησης. Αντίθετα, εξελίχθηκε σε μια από τις πιο μαζικές και αυθόρμητες κινητοποιήσεις που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια σε σχολική κοινότητα.

Μαθητές, γονείς και απόφοιτοι βγήκαν μπροστά. Συγκεντρώθηκαν έξω από την Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Αττικής. Υπέγραψαν επιστολές και ψηφίσματα. Κατέθεσαν προσωπικές μαρτυρίες. Όχι για να αμφισβητήσουν απλώς μια διαδικασία, αλλά για να υπερασπιστούν έναν άνθρωπο.

Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί: 388 υπογραφές γονέων, 330 μαθητές από τους 348 του σχολείου σε ψήφισμα στήριξης, επιστολές αποφοίτων και συλλόγων, πάνω από 100 υπεύθυνες δηλώσεις που περιγράφουν την επίδραση του συγκεκριμένου εκπαιδευτικού στις ζωές των παιδιών. Δεν πρόκειται για μια τυπική «αντίδραση». Πρόκειται για μια κοινότητα που μιλά με ενιαία φωνή.

Και τι λέει αυτή η φωνή;

Περιγράφει έναν διευθυντή που δεν περιορίστηκε στον διοικητικό του ρόλο. Έναν άνθρωπο αυστηρό αλλά δίκαιο, που έδωσε –όπως λένε οι γονείς– εκατοντάδες αποβολές όταν το έκρινε αναγκαίο, αλλά ταυτόχρονα στάθηκε δίπλα στα παιδιά με συνέπεια και ενδιαφέρον.

Δείτε το βίντεο: https://www.facebook.com/reel/1502198804835251

Έναν διευθυντή που δεν είδε τη «διαχείριση συμπεριφοράς» ως τιμωρία, αλλά ως παιδαγωγική διαδικασία. Που επέλεξε, αντί για την εύκολη λύση της απουσίας, να πάρει τον μαθητή στο γραφείο του για συζήτηση. Που έστειλε παιδιά να ασχοληθούν με τον σχολικό «λαχανόκηπο» για να εκτονωθεί μια ένταση. Που επένδυσε σε δραστηριότητες, όπως ο αθλητισμός, όχι ως «διάλειμμα» αλλά ως εργαλείο ένταξης και συμμετοχής.

Η εικόνα που σκιαγραφείται είναι αυτή ενός σχολείου που προσπάθησε να λειτουργήσει με όρους μαθητοκεντρικούς. Να δώσει διεξόδους. Να κρατήσει τα παιδιά μέσα στον χώρο, κυριολεκτικά και συμβολικά. «Πήρε από μια μπάλα στα παιδιά», λέει μια μητέρα. «Έφτιαξε ομάδα, τα προπονούσε ο ίδιος, τα συνόδευε ακόμη και εκτός πόλης με δικά του έξοδα».

Σε μια εποχή που η παραβατικότητα των ανηλίκων απασχολεί όλο και περισσότερο, αυτές οι πρακτικές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Γιατί, όπως τονίζουν οι ίδιοι οι γονείς, «έχει σώσει παιδιά από την παραβατικότητα».

Απέναντι σε αυτή την εικόνα, η πειθαρχική δίωξη μοιάζει –στα μάτια της σχολικής κοινότητας– να εστιάζει στο γράμμα και όχι στο πνεύμα της εκπαίδευσης. Στο αν τηρήθηκε απαρέγκλιτα μια διαδικασία και όχι στο αν υπηρετήθηκε ο βασικός στόχος: η ανάπτυξη των παιδιών ως προσωπικοτήτων.

Δεν είναι τυχαίο ότι στο υπόμνημα που κατατέθηκε προς το Πειθαρχικό Συμβούλιο και την πολιτική ηγεσία, οι γονείς μιλούν για «προσχηματικές κατηγορίες» και για ένα σχολείο που «έχει καταστεί υπόδειγμα». Ο ίδιος ο δήμος, άλλωστε, έχει απονείμει στον διευθυντή βραβείο ευποιίας – μια αναγνώριση που δύσκολα συνάδει με την εικόνα ενός «παραβατικού» στελέχους.

Το ζήτημα, ωστόσο, ξεπερνά το συγκεκριμένο πρόσωπο.

Αγγίζει τον πυρήνα της σημερινής εκπαιδευτικής πολιτικής: ποιος είναι ο ρόλος του διευθυντή; Είναι ένας διαχειριστής κανόνων ή ένας παιδαγωγικός ηγέτης; Και μέχρι πού φτάνει η ευελιξία που απαιτεί η πραγματική σχολική ζωή;

Τα τελευταία χρόνια, το σχολείο φαίνεται να κινείται προς ένα πιο αυστηρό, ιεραρχικό και τυποποιημένο μοντέλο. Οι ευθύνες αυξάνονται, τα πειθαρχικά πληθαίνουν, οι αποκλίσεις από το «πρωτόκολλο» γίνονται όλο και λιγότερο ανεκτές. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, κάθε πρωτοβουλία που ξεφεύγει από το αυστηρό πλαίσιο μπορεί να ερμηνευτεί ως παράβαση.

Όμως, η εκπαίδευση δεν είναι μόνο συμμόρφωση. Είναι και κρίση. Είναι και σχέση. Είναι και η ικανότητα να διαβάζεις τη στιγμή και να παίρνεις αποφάσεις με γνώμονα το παιδί.

Η υπόθεση του 1ου ΓΕΛ Παπάγου αναδεικνύει ακριβώς αυτή τη λεπτή ισορροπία. Και, κυρίως, δείχνει τι συμβαίνει όταν μια σχολική κοινότητα νιώθει ότι απειλείται κάτι που θεωρεί πολύτιμο.

Οι μαθητές που υπογράφουν, οι γονείς που καταθέτουν μαρτυρίες, οι απόφοιτοι που επιστρέφουν για να στηρίξουν, δεν υπερασπίζονται απλώς έναν διευθυντή. Υπερασπίζονται μια εμπειρία σχολείου. Ένα σχολείο που, όπως φαίνεται, κατάφερε να γίνει χώρος σχέσης και όχι απλώς υποχρέωσης.

Και αυτό, ίσως, είναι το πιο αισιόδοξο μήνυμα μέσα σε μια δύσκολη συγκυρία: ότι ακόμη υπάρχουν σχολεία όπου η εμπιστοσύνη δεν είναι λέξη σε εγκύκλιο, αλλά καθημερινή πράξη. Και ότι, όταν αυτή η εμπιστοσύνη δοκιμάζεται, μπορεί να μετατραπεί σε συλλογική δύναμη.

Γιατί τελικά, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι έκανε ένας διευθυντής. Το ερώτημα είναι τι σχολείο θέλουμε.