Σε όλη αυτή τη συζήτηση  που αναπτύσσεται για τις επιδόσεις των υποψηφίων στις πανελλαδικές και την κίνηση των βάσεων εισαγωγής θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ορισμένες βασικές παρατηρήσεις:

1. Η θέσπιση της ΕΒΕ από το 2021 είναι ένα επιπλέον μεγάλο εμπόδιο για τους υποψηφίους, κυρίως των ασθενέστερων τάξεων και στρωμάτων και των απομακρυσμένων περιοχών της χώρας. Υπολογίζεται ότι περίπου 10.000 αποκλείονται κάθε χρόνο λόγω της ΕΒΕ που λειτουργεί σαν ταξική λαιμητόμος. 

2.  Τα ίδια τα στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας είναι αποκαλυπτικά. Το 2025 αποκλείστηκαν περίπου 33.700 υποψήφιοι από την τριτοβάθμια εκπαίδευση, σχεδόν ένας στους τρεις. Το 2024 οι αποκλεισμένοι πλησίασαν τις 40.000 υποψήφιοι όλων των κατηγοριών από τον μηχανισμό των πανελλαδικών εξετάσεων που λειτουργεί ως ταξικός κόφτης για τα παιδιά των λαϊκών, κυρίως, τάξεων και στρωμάτων και των απομακρυσμένων περιοχών της χώρας. Δεκάδες είναι και φέτος τα τμήματα που έχουν μεγάλο ποσοστό κενών θέσεων.

3. Με θέματα σωστά ή λανθασμένα, σύμφωνα ή όχι με τους στόχους, θεωρητικά ή πρακτικά, έξυπνα ή ηλίθια, πονηρά ή παπαγαλίστικα, ο πραγματικός στόχος των εξετάσεων που είναι να επιλεγούν κάποιοι με τρόπο που να φαντάζει αντικειμενικός, επιτυγχάνεται.

4. Η «μάχη» των υποψηφίων στις Γενικές Εξετάσεις είναι «μάχη» που γίνεται με κοινωνικούς όρους, και ότι η όποια ελαστικότητα του Ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος σε καμιά περίπτωση δε μπόρεσε να αναιρέσει το γεγονός ότι οι γόνοι ευνοημένων -οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά- οικογενειών είχαν και έχουν απείρως μεγαλύτερες δυνατότητες πρόσβασης στα Α.Ε.Ι. και ιδιαίτερα στις προνομιούχες σχολές τους.

Παραθέτουμε από το alfavita σχετικό άρθρο με εκτιμήσεις για την κίνηση των βάσεων:

Βάσεις 2026: Οι μεγάλες διακυμάνσεις στις επιδόσεις των υποψηφίων προβληματίζουν – Τι δείχνει η εκτίναξη των αριστούχων στη Φυσική

Πανελλαδικές 2026: Από το 9% στο 30% οι αριστούχοι στη Φυσική – Πώς επηρεάζονται οι βάσεις

Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις του 2026 ολοκληρώθηκαν χωρίς τις έντονες αντιδράσεις προηγούμενων ετών για ασάφειες ή λάθη στα θέματα. Ωστόσο, η ανακοίνωση των βαθμολογιών έφερε στην επιφάνεια ένα διαφορετικό ζήτημα: τις μεγάλες διακυμάνσεις στις επιδόσεις των υποψηφίων από χρονιά σε χρονιά, οι οποίες επηρεάζουν τις βάσεις εισαγωγής και δημιουργούν ερωτήματα για τη σταθερότητα του εξεταστικού συστήματος.

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση αφορά τη Φυσική, όπου φέτος καταγράφηκε θεαματική αύξηση των αριστούχων, γεγονός που αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τις βάσεις των Πολυτεχνικών και των υπόλοιπων σχολών του 2ου Επιστημονικού Πεδίου.

Η μεγάλη ανατροπή στη Φυσική

Σύμφωνα με τον μαθηματικό, ερευνητή και σύμβουλο σταδιοδρομίας Στράτο Στρατηγάκη, το ποσοστό των υποψηφίων που πέτυχαν βαθμολογία πάνω από 18 στη Φυσική εκτοξεύθηκε φέτος στο 30,06%.

Η μεταβολή είναι εντυπωσιακή αν συγκριθεί με τα δύο προηγούμενα χρόνια:

Με άλλα λόγια, μέσα σε μία μόλις χρονιά το ποσοστό των αριστούχων υπερτριπλασιάστηκε.

Όπως επισημαίνει ο κ. Στρατηγάκης, μια τόσο μεγάλη μεταβολή δύσκολα μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στη βελτίωση της προετοιμασίας των μαθητών και αποτελεί ένδειξη ότι το επίπεδο δυσκολίας των θεμάτων διαφοροποιήθηκε σημαντικά.

Ένα φαινόμενο που επαναλαμβάνεται

Δεν είναι η πρώτη φορά που παρατηρούνται τόσο έντονες διακυμάνσεις.

Ο ίδιος υπενθυμίζει ότι το 2015 μόλις το 2,40% των υποψηφίων είχε γράψει πάνω από 18 στη Φυσική, ενώ το 2016 το αντίστοιχο ποσοστό εκτοξεύθηκε στο 27,88%.

Σε απόλυτους αριθμούς, οι αριστούχοι αυξήθηκαν από 1.125 σε 7.855 μέσα σε μία χρονιά.

Το παράδειγμα αυτό δείχνει ότι οι μεγάλες αυξομειώσεις στις επιδόσεις δεν αποτελούν πρωτοφανές φαινόμενο, αλλά επανέρχονται κατά διαστήματα, επηρεάζοντας συνολικά τη διαδικασία εισαγωγής στα πανεπιστήμια.

Γιατί οι διακυμάνσεις δημιουργούν προβλήματα

Οι Πανελλαδικές αποτελούν διαγωνισμό κατάταξης και όχι εξετάσεις με προκαθορισμένο ποσοστό επιτυχίας. Παρ' όλα αυτά, όταν η δυσκολία των θεμάτων μεταβάλλεται έντονα από έτος σε έτος, δημιουργούνται πρακτικές δυσκολίες.

Οι εκπαιδευτικοί καλούνται κάθε χρόνο να προετοιμάσουν τους μαθητές τους χωρίς να γνωρίζουν ποιο θα είναι τελικά το επίπεδο απαιτήσεων των εξετάσεων.

Όταν μία χρονιά τα θέματα οδηγούν σε πολύ χαμηλές επιδόσεις και την επόμενη παράγουν μεγάλο ποσοστό αριστούχων, γίνεται δύσκολο να υπάρχει ένας σταθερός εκπαιδευτικός προσανατολισμός.

Οι μεγάλες αυξομειώσεις στις επιδόσεις δεν επηρεάζουν μόνο τις βάσεις εισαγωγής. Δημιουργούν αβεβαιότητα στον τρόπο προετοιμασίας, δυσκολεύουν την εξαγωγή ασφαλών εκτιμήσεων και καθιστούν πιο περίπλοκο τον σχεδιασμό των υποψηφίων.

Ένα πιο σταθερό επίπεδο δυσκολίας στα εξεταζόμενα μαθήματα δεν θα εξάλειφε τον ανταγωνισμό των Πανελλαδικών, θα προσέφερε όμως ένα πιο προβλέψιμο και ισορροπημένο πλαίσιο, τόσο για τους μαθητές όσο και για τους εκπαιδευτικούς.