Γράφει ο Γιώργος Κ. Καββαδίας

Στην πρόσφατη έκθεση του ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζει ότι οι εκπαιδευτικοί στην Ελλάδα αποτελούν τον πυλώνα του σχολείου, αλλά επισημαίνει ότι οι μισθοί τους βρίσκονται χαμηλά σε σύγκριση με πολλές άλλες χώρες της Οργάνωσης.

Συγκεκριμένα: Δάσκαλοι και καθηγητές στην Ελλάδα βρίσκονται στην κατώτερη ζώνη αποδοχών μεταξύ των 36 χωρών που εξετάζει ο ΟΟΣΑ, με ετήσιους αρχικούς μισθούς περίπου 13.100 ευρώ για νέους που ξεκινούν στην τάξη, υπερβαίνοντας μόνο χώρες όπως η Σλοβακία και η Λετονία. Οι πραγματικοί μισθοί των εκπαιδευτικών έχουν μειωθεί σε σύγκριση με το παρελθόν: από το 2010 έως σήμερα καταγράφεται περίπου 35% πτώση σε πραγματικούς όρους, όταν οι μισθοί σε πολλές άλλες χώρες αυξάνονται ή σταθεροποιούνται. Για παράδειγμα, οι εκπαιδευτικοί στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα κερδίζουν περίπου 31% λιγότερα από άλλους εργαζόμενους με τριτοβάθμια εκπαίδευση, σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ όπου η διαφορά είναι περίπου -17%. Οι μισθοί των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα είναι σε μεγάλο βαθμό κάτω από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ, τόσο σε επίπεδο αρχικών αποδοχών όσο και σε 15ετή εμπειρία.

Διαχρονικά οι εκπαιδευτικοί στην Ελλάδα είναι από τους φτωχότερους μισθολογικά κλάδους του δημοσίου, με το γνωστό σύνθημα «δάσκαλος φτωχός, αμόρφωτος λαός» να αποτυπώνει την πολιτική των εκάστοτε κυβερνήσεων. Στα χρόνια των μνημονίων οι μισθοί και οι αποδοχές των εκπαιδευτικών μειώθηκαν δραστικά και το χάσμα με τους μισθούς άλλων χωρών του ΟΟΣΑ μεγάλωσε σημαντικά.

Την ίδια ώρα επιδεινώθηκαν οι συνθήκες εργασίας με τη μετακίνηση μεγάλου τμήματος των εκπαιδευτικών σε 2 – 3 ή και 4 – 5 και πλέον σχολεία, με τις ελαστικές σχέσεις εργασίας – αναπληρωτές, ωρομίσθιοι – να θεριεύουν, ενώ από το 2015 αυξήθηκε κατά δυο ώρες το ωράριο εργασίας. Συνθήκες που επιβαρύνουν το βιοτικό επίπεδο των εκπαιδευτικών και επιδεινώνουν τις συνθήκες άσκησης του εκπαιδευτικού έργου με επιπτώσεις στη μόρφωση των μαθητών. Ακόμα περισσότερο έχουν επιδεινωθεί οι συνθήκες εργασίας με το πογκρόμ διώξεων που έχει εξαπολύσει η κυβέρνηση ενάντια στην πολιτική και συνδικαλιστική δράση, ακόμα και για συμμετοχή σε απεργία, ενώ η δαμόκλειος σπάθη της αξιολόγησης, χειραγώγησης και κατηγοριοποίησης επικρέμεται πάνω από τα κεφάλια όσων δεν «συμμορφώνονται προς τα υποδείξεις». Ταυτόχρονα αυξάνεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς ο μαθητικός πληθυσμός που παραιτείται και αδυνατεί να παρακολουθήσει ουσιαστικά την εκπαιδευτική διαδικασία. Τέλος, με τις καταργήσεις σχολείων και τμημάτων και τη «σαρδελοποίηση» των μαθητών σε πολυπληθή τμήματα, επιδεινώνονται οι συνθήκες άσκησης του εκπαιδευτικού έργου και ανοίγουν οι δρόμοι της απο-μόρφωσης και της εγκατάλειψης του δημόσιου σχολείου.

Αυτή η πολιτική των περικοπών των μισθών σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, της ακρίβειας και της φορολογικής αφαίμαξης αποτελεί την αιχμή του δόρατος για τη βίαιη αναδιανομή του κοινωνικού πλούτου υπέρ του κεφαλαίου. Γενικότερα η συρρίκνωση των μισθών σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα υπονομεύεται από την ήδη υποχρηματοδοτούμενη δημόσια ασφάλιση και πρόνοια. Το μέσο επίπεδο των ονομαστικών μισθών στην Ελλάδα ήταν στο 45% του μέσου όρου των χωρών της Ε.Ε.-27. Έτσι, σύμφωνα με τα σχετικά στοιχεία της Eurostat, ενώ κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες το πραγματικό κατά κεφαλή εισόδημα των νοικοκυριών στην Ε.Ε.-27 αυξήθηκε κατά 22%, στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 5%. Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες το πραγματικό κατά κεφαλή εισόδημα των νοικοκυριών στην Ε.Ε.-27 αυξήθηκε κατά 22%, στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 5%.

Το γεγονός αυτό αποδεικνύει, όπως αναφέρουν σε μελέτη τους οι Σάββας Γ. Ρομπόλης – Βασίλειος Γ. Μπέτσης ότι η χώρα μας όχι μόνο δεν συγκλίνει με την Ευρώπη, αντίθετα αποκλίνει όλο και περισσότερο αφού το 2020 ο μέσος ονομαστικός μισθός στην Ελλάδα ήταν στο 48,8% του μέσου όρου της Ε.Ε.-27. Έτσι, παρά το γεγονός ότι ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ στην χώρα μας σε ονομαστικούς όρους είναι κατά τα τελευταία πέντε έτη υψηλότερος από την Ευρώπη, εν τούτοις το παράδοξο που παρατηρείται είναι ότι το επίπεδο των ονομαστικών μισθών στην Ελλάδα αποκλίνει σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρώπης αντί να συγκλίνει.

Η συλλογική οργάνωση και δράση, ο ενιαίος και παρατεταμένος αγώνας είναι το μέσο για να ανατραπεί αυτή η πολιτική της μισθολογικής εξαθλίωσης και της βίαιης αναδιανομής του κοινωνικού πλούτου.