Χρήστος Κάτσικας

Το μεγαλύτερο ψέμα που κυκλοφορεί για τους εκπαιδευτικούς είναι ότι «τρώνε τρεις μήνες διακοπές». Πέρα από το γεγονός ότι οι επίσημες άδειες είναι οι ίδιες με των δημοσίων υπαλλήλων, το καλοκαίρι είναι γεμάτο με υπηρεσιακές μεταβολές, διορισμούς, τοποθετήσεις, σχεδιασμό για το νέο έτος, συνεννοήσεις με Σχολικές Επιτροπές και μια συνεχόμενη αγωνία για το τι νέο «θα σκάσει» μέσω του myschool ή του e-eggrafes.

Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία υπόσχεται απελευθέρωση χρόνου και ευκολία στην εργασία, οι εκπαιδευτικοί και οι διευθυντές των σχολείων βιώνουν ακριβώς το αντίθετο. Οι οθόνες των υπολογιστών, τα αρχεία PDF, οι πλατφόρμες του ΥΠΑΙΘ, τα υποχρεωτικά email και τα excel των παρακολούθησης, δεν σβήνουν ποτέ. Ακόμα κι όταν τα σχολικά κουδούνια σιγούν το καλοκαίρι, εκείνοι συνεχίζουν να δουλεύουν αθόρυβα, χωρίς ωράριο, χωρίς αναγνώριση και συχνά, χωρίς σαφή αρμοδιότητα.

Η καθημερινότητα πίσω από τις κουρτίνες

Η εργασία των εκπαιδευτικών δεν τελειώνει με το τελευταίο μάθημα της ημέρας ή την ολοκλήρωση της σχολικής χρονιάς. Κάθε διδάσκων καλείται να συμπληρώνει έγγραφα, να αποστέλλει απολογισμούς, να συμμετέχει σε εξ αποστάσεως επιμορφώσεις, να ενημερώνεται για νέες εγκυκλίους και να είναι διαρκώς διαθέσιμος στις εντολές της Διοίκησης. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι πολλοί εκπαιδευτικοί αναγκάζονται να παίρνουν μαζί τους τον φορητό υπολογιστή ακόμη και στις διακοπές, «γιατί μπορεί να έρθει κάτι επείγον».

Οι διευθυντές των σχολείων, από την άλλη, σηκώνουν ένα αθέατο βάρος που αγγίζει τα όρια του παράλογου. Από τη στιγμή που θα ξεκινήσει το σχολικό έτος μέχρι και την τελευταία ημέρα του Αυγούστου, το σχολείο δεν σταματά να απαιτεί: αναφορές, οικονομική διαχείριση, επικοινωνία με τις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, τεχνικά έργα, προβλήματα υποδομών, προσλήψεις, κλειδιά, εξοπλισμοί, πίνακες, ελλείψεις, αιτήματα γονέων, και κυρίως… τη διαθεσιμότητα για τα πάντα, πάντα.

«Καλοκαίρι» μόνο στα ημερολόγια

Το μεγαλύτερο ψέμα που κυκλοφορεί για τους εκπαιδευτικούς είναι ότι «τρώνε τρεις μήνες διακοπές». Πέρα από το γεγονός ότι οι επίσημες άδειες είναι οι ίδιες με των δημοσίων υπαλλήλων, το καλοκαίρι είναι γεμάτο με υπηρεσιακές μεταβολές, διορισμούς, τοποθετήσεις, σχεδιασμό για το νέο έτος, συνεννοήσεις με Σχολικές Επιτροπές και μια συνεχόμενη αγωνία για το τι νέο «θα σκάσει» μέσω του myschool ή του e-eggrafes.

Η απόσταση ανάμεσα στην πραγματικότητα και στη δημόσια εικόνα του επαγγέλματος μεγαλώνει. Η εικόνα του χαλαρού δασκάλου με την καφέ του στην αυλή δεν έχει καμία σχέση με τον πραγματικό εκπαιδευτικό που προσπαθεί να προλάβει προθεσμίες, να ανεβάσει δικαιολογητικά, να κάνει πλατφόρμες να δουλέψουν, να καλέσει γονείς, να σχεδιάσει παιδαγωγικές παρεμβάσεις και να προλάβει το διοικητικό χάος του καλοκαιριού.

Ο ψηφιακός φεουδαρχισμός της εκπαίδευσης

Το φαινόμενο έχει βαθιές αιτίες. Το εκπαιδευτικό σύστημα τείνει να μετακυλίει ευθύνες προς τα κάτω: το Υπουργείο ζητά από τις Διευθύνσεις, αυτές από τα σχολεία και οι διευθυντές από τους δασκάλους. Τα πάντα πρέπει να δηλωθούν, να καταγραφούν, να τηρηθούν. Στο όνομα της «λογιστικής διαφάνειας» και της «εκπαιδευτικής αξιολόγησης», οι άνθρωποι μετατρέπονται σε γραφειοκρατικά γρανάζια.

Η τεχνολογία, αντί να λειτουργεί ως μέσο ενδυνάμωσης και απελευθέρωσης, έχει καταστεί εργαλείο ελέγχου και επισφαλούς διαθεσιμότητας. Κι όταν η απαίτηση να «είσαι μπροστά σε έναν υπολογιστή» μπαίνει ανάμεσα στον ήλιο και την ανθρώπινη ανάγκη για ανάπαυση, τότε μιλάμε για ένα εκπαιδευτικό σύστημα που αγνοεί τα βασικά: την ανθρώπινη αντοχή, την ανάγκη για φροντίδα και την αξία της σιωπής.

Οι εκπαιδευτικοί δεν ζητούν να αποφύγουν τις ευθύνες τους. Ζητούν να αναγνωριστεί ο αθέατος μόχθος τους. Να σταματήσει η καταχρηστική απαίτηση διαρκούς ψηφιακής παρουσίας. Να μπει ένα σαφές πλαίσιο για τις καλοκαιρινές υποχρεώσεις. Να μην αντιμετωπιζονται οι διευθυντές ως διαχειριστές φακέλων και πλατφορμών.