Συνολικά στην πενταετία που εφαρμόζεται η ΕΒΕ (2021-2025) έχουμε περίπου 60.000 κενές θέσεις στα ΑΕΙ.

Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ)  προβλήθηκε από το υπουργείο Παιδείας ως φίλτρο «ελάχιστης ακαδημαϊκής επάρκειας». Στην πράξη όμως λειτούργησε και ως φίλτρο γεωγραφίας: χτύπησε δυσανάλογα τα περιφερειακά πανεπιστήμια (μιλάμε για εκατόμβες εξοστρακισμένων υποψηφίων), εκεί όπου η ζήτηση είναι πιο εύθραυστη, το κόστος μετακίνησης/στέγασης πιο αποτρεπτικό, και οι μεταγραφές ένα μόνιμο «ρεύμα» προς τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς ένα στατιστικό. Είναι λιγότεροι φοιτητές στις πόλεις-έδρες, λιγότερη φοιτητική ζωή, λιγότερο «οξυγόνο» για τμήματα που ήδη παλεύουν με υποστελέχωση, εργαστήρια που χρειάζονται κρίσιμη μάζα, και τοπικές οικονομίες που στηρίζονται στο πανεπιστημιακό αποτύπωμα.

Οι κενές θέσεις στα ΑΕΙ στην εποχή της ΕΒΕ (2021–2025)

Παρακάτω συνοψίζονται τα πιο συχνά αναφερόμενα επίσημα/δημοσιογραφικά μεγέθη για τις κενές θέσεις που μένουν μετά την εφαρμογή της ΕΒΕ:

Σύνολο 2021–2025  περίπου 60.000 κενές θέσεις. Με απλά λόγια: μέσα σε πέντε χρόνια «χάθηκε», αθέατα προς το παρόν, σε δυναμικό φοιτητών ένα μέγεθος που αντιστοιχεί σε πάνω από τρία Πανεπιστήμια, του μεγέθους του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Ιονίου Πανεπιστημίου!! 

Στο βάθος δεν περιμένει... κήπος, αλλά η αρχή μιας νέας «μαύρης εποχής» για τα δημόσια Πανεπιστήμια που θα έχουν να αντιμετωπίσουν την αποψίλωση και η αρχή μιας «χρυσής εποχής» για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια που φέρνει το υπουργείο Παιδείας. Γιατί είναι φανερό ότι μετά την εκκένωση... έρχεται για τα δημόσια Πανεπιστήμια η συρρίκνωση και για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια (και όχι μόνο)η ...πελατεία!

Ο νόμος ν. 4957/ 2022 «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα» για τη λειτουργία των Πανεπιστημίων ορίζει ως ένα από τα κριτήρια ύπαρξής τους τον δυσανάλογα μεγάλο ή μικρό ετήσιο αριθμό φοιτητών του εκάστοτε ΑΕΙ σε σύγκριση με τον αριθμό των μελών ΔΕΠ, καθώς και την ιδιαίτερα χαμηλή προτίμηση για εισαγωγή στα προγράμματα σπουδών τυπικής εκπαίδευσης που παρέχουν. Ας ρίξουμε μια ματιά στο μέλλον με τον φακό της μαθηματικής ακρίβειας: οι χιλιάδες αυτές θέσεις εισακτέων που έμειναν κενές (σε συνδυασμό με τη «δράση των μετεγγραφών») αποψιλώνουν περίπου 50-60 τμήματα περιφερειακών Πανεπιστημίων και όχι μόνο.

Γιατί η ζημιά φαίνεται περισσότερο στην περιφέρεια

Η ΕΒΕ δεν «χτυπά» όλες τις σχολές το ίδιο, γιατί δεν λειτουργεί σε κενό. Στην περιφέρεια κουμπώνει πάνω σε τρεις πραγματικότητες:

1. Το κόστος της απόστασης: ενοίκιο + μετακινήσεις + «διπλό σπίτι» για πολλές οικογένειες. Όταν το όριο εισαγωγής ανεβαίνει, ο υποψήφιος που θα ρίσκαρε μια περιφερειακή επιλογή, συχνά δεν περνά καν την πόρτα.

2. Το “μαγνητικό πεδίο” των μεγάλων πόλεων: τα κεντρικά ιδρύματα συγκεντρώνουν κύρος, θέσεις πρακτικής/αγοράς, κοινωνικά δίκτυα. Όσο οι επιλογές στενεύουν, η τάση συγκέντρωσης εντείνεται.

3. Η αποδυνάμωση κρίσιμης μάζας: όταν ένα τμήμα μπαίνει σε κύκλο «λίγοι εισακτέοι → λιγότερη ζήτηση → ακόμη λιγότεροι», η υποβάθμιση γίνεται αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Δεν είναι τυχαίο ότι, όπως έχει επισημανθεί σε αναλύσεις, η συντριπτική πλειονότητα των κενών θέσεων του 2021 εντοπίστηκε στα περιφερειακά ΑΕΙ, που έκτοτε ζητούν στήριξη.

Για την περιφέρεια αυτό μεταφράζεται σε κάτι πολύ συγκεκριμένο: άδειες θέσεις σε πόλεις που έχουν επενδύσει (κτιριακά, οικονομικά, κοινωνικά) στην πανεπιστημιακή παρουσία. Ενδεικτικά, σε στοιχεία ανά πόλη για το 2025 εμφανίζονται εξαιρετικά υψηλά ποσοστά κενών θέσεων σε μικρότερες πανεπιστημιακές έδρες (π.χ. Καρπενήσι, Δράμα, Λήμνος).

Τι σημαίνει αυτό για τα περιφερειακά πανεπιστήμια (και για τη χώρα)

Δεν είναι απλώς θέμα «πληρότητας». Είναι θέμα ρόλου.

• Ακαδημαϊκή βιωσιμότητα: εργαστήρια, σεμινάρια, πρακτικές ασκήσεις, ερευνητικά projects χρειάζονται φοιτητές για να δικαιολογούν πόρους και να παράγουν αποτέλεσμα.

• Τοπική ανάπτυξη: κάθε φοιτητής είναι κατανάλωση, ενοίκιο, μετακίνηση, πολιτισμός, μικρή επιχειρηματικότητα, ζωή.

• Κοινωνική κινητικότητα: όταν συρρικνώνεται η πρόσβαση, οι πιο ευάλωτες οικογένειες πληρώνουν δυσανάλογο τίμημα (είτε αποκλεισμό είτε «έξοδο» σε ιδιωτικές λύσεις/μετακινήσεις).

Κι εδώ εμφανίζεται μια σιωπηλή μετατόπιση: από την ισότητα ευκαιριών προς μια ισότητα… γεωγραφικού ταχυδρομικού κώδικα.

Η θέση του υπουργείου: «Η ΕΒΕ δεν είναι κόφτης»

Σε πρόσφατη συνέντευξή της στην Καθημερινή (Κυριακή 1/2/2026), η υπουργός Παιδείας κινήθηκε σε τρεις άξονες:

1. Υπεράσπιση της ΕΒΕ ως μέτρου ποιότητας:
   «Η ελάχιστη βάση εισαγωγής δεν μπήκε ως κόφτης, αλλά για να προστατεύσει την ποιότητα των σπουδών, την αξία των πανεπιστημίων και τον μόχθο της ελληνικής οικογένειας».
2. Μέτρα στήριξης της περιφέρειας:
   – αύξηση των θέσεων μέσω κατατακτηρίων έως 30%
   – γενναία τακτική και έκτακτη χρηματοδότηση
   – αναβάθμιση υποδομών
   – δημιουργία νέων φοιτητικών εστιών
   – σημαντική αύξηση του στεγαστικού επιδόματος για φοιτητές περιφέρειας
3. Ίδρυση νέων τμημάτων σε περιφερειακά ΑΕΙ, «όπου υπάρχουν οι ακαδημαϊκές προϋποθέσεις και βιωσιμότητα».