Χρήστος Κάτσικας

Τι μπορεί να σημαίνει μια δικαστική εμπλοκή για έναν άνθρωπο του οποίου η εργασία ανανεώνεται κάθε χρόνο μέσα από διαδικασίες πρόσληψης στο Δημόσιο

Ηκαταγγελία μιας μητέρας για τη δικαστική περιπέτεια της κόρης της, αναπληρώτριας σχολικής νοσηλεύτριας, αναδεικνύει μια λιγότερο ορατή πλευρά της ζωής των αναπληρωτών: κάθε χρόνο μετακινούνται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το σπίτι τους, αναζητούν στέγη μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια και μπορεί να βρεθούν εκτεθειμένοι σε καταστάσεις που δεν έχουν καμία σχέση με το σχολείο, αλλά μπορούν να ανατρέψουν ολόκληρη τη ζωή και την επαγγελματική τους πορεία.

Για λόγους προστασίας προσωπικών δεδομένων δεν δημοσιεύονται ονόματα ούτε στοιχεία που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ταυτοποίηση των εμπλεκομένων. Η υπόθεση βρίσκεται, σύμφωνα με την επιστολή που εστάλη, σε δικαστική εξέλιξη και οι ισχυρισμοί της οικογένειας δεν έχουν κριθεί δικαστικά.

Η ιστορία ξεκινά τον Φεβρουάριο του 2025, όταν μια αναπληρώτρια σχολική νοσηλεύτρια προσλήφθηκε σε ένα νησί του Αιγαίου και, όπως συμβαίνει κάθε χρόνο με χιλιάδες αναπληρωτές εκπαιδευτικούς και μέλη Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού, έπρεπε μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα να αφήσει πίσω της την προηγούμενη ζωή της, να μετακινηθεί στο νησί μαζί με το μόλις δύο ετών παιδί της και να βρει ένα μέρος για να μείνουν.

Σύμφωνα με την επιστολή της μητέρας της, η αναπληρώτρια βρήκε μια μικρή γκαρσονιέρα, τύπου βραχυχρόνιας μίσθωσης, όμως τελικά δεν καταρτίστηκε ηλεκτρονικό μισθωτήριο, καθώς, όπως υποστηρίζει η οικογένεια, υπήρχε πρόβλημα με τα δηλωμένα στοιχεία του ακινήτου. Η ίδια κατέβαλε το ενοίκιο του Φεβρουαρίου, αλλά παρέμεινε στο σπίτι μόλις περίπου δεκαπέντε ημέρες και στη συνέχεια αναχώρησε οριστικά από το νησί μαζί με το παιδί της, κάτι που, σύμφωνα πάντα με την επιστολή, προκύπτει και από τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια.

Τρεις μήνες αργότερα, όμως, η υπόθεση πήρε μια εντελώς διαφορετική τροπή.

Από μια γκαρσονιέρα σε μια ποινική υπόθεση

Όπως καταγγέλλει η μητέρα, οι ιδιοκτήτες του ακινήτου κατέθεσαν έγκληση σε βάρος της αναπληρώτριας για φθορά ξένης ιδιοκτησίας και για την αφαίρεση καλύμματος καναπέ, το οποίο στην καταγγελία αποτιμάται, σύμφωνα με την οικογένεια, στα 49 ευρώ.

Η οικογένεια χαρακτηρίζει τις κατηγορίες ψευδείς και υποστηρίζει ότι διαθέτει ψηφιακό υλικό –φωτογραφίες και βίντεο– από την πρώτη ώρα άφιξης της γυναίκας στο συγκεκριμένο σπίτι, στις 1 Φεβρουαρίου 2025, στο οποίο, όπως ισχυρίζεται, αποτυπώνεται ήδη η κατάσταση του διαμερίσματος και φθορές για τις οποίες κατηγορήθηκε αργότερα η ίδια.

Η μητέρα αναφέρει ότι το συγκεκριμένο υλικό προσκομίστηκε στις αρμόδιες αρχές, μαζί με καταθέσεις της κόρης της, ωστόσο η υπόθεση οδηγήθηκε τελικά σε παραπομπή σε δίκη. Το εάν και σε ποιο βαθμό τα συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία επιβεβαιώνουν τους ισχυρισμούς της αναπληρώτριας είναι, ασφαλώς, ζήτημα που θα κριθεί από τη Δικαιοσύνη και δεν μπορεί να προεξοφληθεί δημοσιογραφικά.

Εκεί όμως που η συγκεκριμένη ιστορία αποκτά ευρύτερο ενδιαφέρον για την εκπαιδευτική κοινότητα είναι στο τι μπορεί να σημαίνει μια τέτοια δικαστική εμπλοκή για έναν άνθρωπο του οποίου η εργασία ανανεώνεται κάθε χρόνο μέσα από διαδικασίες πρόσληψης στο Δημόσιο.

Οι σχολικοί νοσηλευτές του κλάδου ΠΕ25 περιλαμβάνονται στο Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό και προσλαμβάνονται ως προσωρινοί αναπληρωτές με συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου διάρκειας έως ενός διδακτικού έτους. Για το 2026-2027, για παράδειγμα, οι υποψήφιοι ΠΕ25 καλούνται ξανά να υποβάλουν δηλώσεις προτίμησης μέσω ΟΠΣΥΔ, ακολουθώντας την ίδια ετήσια διαδικασία αβεβαιότητας και μετακίνησης.

Μια σημαντική νομική διευκρίνιση

Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή σε ένα σημείο της καταγγελίας. Η ύπαρξη μιας μήνυσης ή μιας ποινικής εκκρεμότητας δεν σημαίνει από μόνη της και αυτομάτως ότι κάποιος αποκλείεται από πρόσληψη στο Δημόσιο. Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένα κωλύματα διορισμού ή πρόσληψης που συνδέονται είτε με καταδίκες για ορισμένα αδικήματα είτε, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, με την ιδιότητα του υποδίκου μετά από ορισμένο δικονομικό στάδιο.

Επομένως, το εάν η συγκεκριμένη δικαστική εξέλιξη μπορεί πράγματι να επηρεάσει την πρόσληψη της αναπληρώτριας εξαρτάται από την ακριβή κατηγορία, το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η υπόθεση και τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις στη συγκεκριμένη περίπτωση. Αυτό είναι θέμα που απαιτεί εξατομικευμένη νομική αξιολόγηση και δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο μόνο και μόνο επειδή έχει οριστεί ή πρόκειται να οριστεί δίκη.

Η αγωνία, όμως, που περιγράφει η οικογένεια είναι απολύτως ενδεικτική της ανασφάλειας που μπορεί να βιώσει ένας αναπληρωτής όταν μια υπόθεση άσχετη με το εκπαιδευτικό του έργο εισβάλλει ξαφνικά στην επαγγελματική του ζωή.

Ο αναπληρωτής φτάνει πάντα σε έναν τόπο ως άνθρωπος που βιάζεται

Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη εικόνα.

Ο αναπληρωτής δεν αναζητά σπίτι με την άνεση ενός ανθρώπου που μετακομίζει οργανωμένα σε μια νέα πόλη. Πολύ συχνά μαθαίνει ότι προσλήφθηκε, πρέπει μέσα σε λίγες ημέρες να ταξιδέψει, να παρουσιαστεί στην υπηρεσία του, να αναζητήσει στέγη σε μια αγορά που γνωρίζει ελάχιστα και να αποδεχθεί ό,τι είναι διαθέσιμο, επειδή την επόμενη ημέρα πρέπει να βρίσκεται στο σχολείο.

Αυτή η ανάγκη τον καθιστά αντικειμενικά πιο ευάλωτο.

Μπορεί να δεχθεί ένα ακριβότερο σπίτι επειδή δεν υπάρχει άλλο. Μπορεί να νοικιάσει ένα κατάλυμα που υπό διαφορετικές συνθήκες δεν θα επέλεγε. Μπορεί να παραλείψει να ζητήσει όσα θα ζητούσε ένας μόνιμος κάτοικος, επειδή δεν έχει χρόνο, γνωριμίες ή εναλλακτικές λύσεις.

Και ακριβώς γι' αυτό η ιστορία της συγκεκριμένης αναπληρώτριας, ανεξάρτητα από το ποια θα είναι τελικά η δικαστική κρίση, περιέχει ένα πολύ χρήσιμο μήνυμα για όλους όσοι μετακινούνται κάθε χρόνο.

Κανονικό μισθωτήριο.

Αναλυτική καταγραφή της κατάστασης του ακινήτου κατά την παράδοση.

Φωτογραφίες και βίντεο με ημερομηνία.

Αποδεικτικά όλων των πληρωμών.

Γραπτή επικοινωνία με τον ιδιοκτήτη.

Και αντίστοιχη καταγραφή κατά την αποχώρηση και παράδοση του ακινήτου.

Δεν πρόκειται για υπερβολική καχυποψία. Είναι στοιχειώδης προστασία για έναν εργαζόμενο που σε λίγους μήνες μπορεί να βρίσκεται στην άλλη άκρη της Ελλάδας και να πρέπει να αποδείξει τι συνέβη σε έναν τόπο από τον οποίο έχει ήδη φύγει.

Με μια βαλίτσα στο χέρι και με πολύ περισσότερους κινδύνους απ' όσους φαίνονται

Κάθε Σεπτέμβριο μιλάμε για τους αναπληρωτές που ψάχνουν σπίτι στα νησιά, για τα υψηλά ενοίκια, για όσους κοιμούνται προσωρινά σε ξενοδοχεία ή μετακινούνται δεκάδες χιλιόμετρα μέχρι το σχολείο τους. Πολύ λιγότερο συζητάμε για το πόσο εκτεθειμένος μπορεί να είναι ένας άνθρωπος που βρίσκεται ξαφνικά μόνος του σε έναν άγνωστο τόπο, χωρίς κοινωνικό δίκτυο και χωρίς τον χρόνο να ελέγξει προσεκτικά κάθε συναλλαγή που είναι αναγκασμένος να κάνει.

Η συγκεκριμένη αναπληρώτρια, σύμφωνα με τη μητέρα της, ταξίδεψε στη Μυτιλήνη με ένα παιδί δύο ετών για να εργαστεί σε σχολείο και, έναν χρόνο αργότερα, αντί να θυμάται απλώς μια δύσκολη υπηρεσιακή μετακίνηση, βρίσκεται να προετοιμάζεται για μια δικαστική διαδικασία για όσα υποστηρίζει ότι δεν έκανε.

Η Δικαιοσύνη θα αποφασίσει για την υπόθεση.

Όμως η εκπαιδευτική κοινότητα μπορεί ήδη να κρατήσει ένα άλλο συμπέρασμα: ο αναπληρωτής δεν χρειάζεται μόνο έναν μισθό και μια θέση σε ένα σχολείο· χρειάζεται πραγματική προστασία σε ολόκληρη τη ζωή που είναι αναγκασμένος να στήσει από την αρχή, κάθε φορά που το κράτος τον στέλνει σε μια άλλη γωνιά της χώρας.