Φοιτητικές εστίες σε κατάρρευση

Χρήστος Κάτσικας

Οι νέοι που σπουδάζουν στις ελληνικές πόλεις αναγκάζονται να ζουν σε παραμελημένα κτίρια που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια και την υγεία τους

Οι εικόνες ντροπής από τις εστίες της Καβάλας

Ηεικόνα μιας φοιτητικής εστίας θα έπρεπε να παραπέμπει σε έναν ασφαλή, καθαρό και υποστηρικτικό χώρο για νέους και νέες που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στη φοιτητική ζωή. Στην πράξη, όμως, οι φοιτητικές εστίες στην Ελλάδα -από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη έως την Πάτρα και το Ηράκλειο- βρίσκονται σε κατάσταση εγκατάλειψης, καθρεφτίζοντας τις βαθιές αδυναμίες του κράτους πρόνοιας και της δημόσιας εκπαίδευσης.

Η πρόσφατη κατάρρευση ψευδοροφής στη φοιτητική εστία του Πανεπιστημίου Πατρών ή η πτώση του ασανσέρ στη φοιτητική εστία του ΑΠΘ ήρθαν να υπενθυμίσουν ένα ευρύτερο πρόβλημα που σιγοβράζει εδώ και χρόνια: την υποβάθμιση των φοιτητικών υποδομών σε ολόκληρη τη χώρα. Αν και το συγκεκριμένο περιστατικό προκάλεσε την προσοχή των ΜΜΕ, δεν πρόκειται για μεμονωμένο γεγονός. Από την Καβάλα και τη Θεσσαλονίκη μέχρι το Ηράκλειο, φοιτητές ζουν υπό συνθήκες που συχνά θέτουν σε κίνδυνο την υγεία και την ασφάλειά τους.

Ολα αυτά την ίδια ώρα που η αναζήτηση στέγης έχει εξελιχθεί σε δύσκολη εξίσωση για χιλιάδες φοιτητές και τις οικογένειές τους, που πληρώνουν πολύ ακριβά τις δήθεν «δωρεάν» σπουδές. Η υποχρηματοδότηση των ΑΕΙ έχει αποτυπωθεί σε όλες τις εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου και της ΑΔΙΠ. Η συντήρηση των εστιών θεωρείται «δευτερεύουσα προτεραιότητα» όταν τα Πανεπιστήμια καλούνται να επιλέξουν πού θα διαθέσουν τους περιορισμένους πόρους τους. Το ζήτημα των φοιτητικών εστιών δεν είναι απλώς τεχνικό ή οικονομικό. Είναι κρίσιμο κοινωνικό και πολιτικό θέμα. Και τα ερωτήματα είναι αδυσώπητα: Μπορεί η πανεπιστημιακή κοινότητα να ευημερήσει όταν οι φοιτητές της ζουν υπό επισφαλείς συνθήκες; Ποια είναι η θέση της φοιτητικής μέριμνας στο ελληνικό εκπαιδευτικό οικοδόμημα;

Φοιτητές χωρίς στέγη

Η υπόθεση των φοιτητικών εστιών στην Καβάλα φέρνει στο προσκήνιο το χρόνιο έλλειμμα υποδομών στα ελληνικά Πανεπιστήμια, καθώς και τη διαχρονική υποτίμηση της φοιτητικής μέριμνας. Παρά τις επικοινωνιακές εξαγγελίες, αυτό που ζητούν οι φοιτητές είναι όχι σχέδια επί χάρτου, αλλά άμεσες παρεμβάσεις. Κι αν η ευθύνη συνεχίσει να μετατίθεται στο μέλλον, τότε ίσως το ερώτημα δεν είναι «αν», αλλά πότε θα σημειωθεί το επόμενο επικίνδυνο συμβάν.

Πολλές φοιτητικές εστίες παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά:

• Σοβαρές ελλείψεις στη συντήρηση: σπασμένα παράθυρα, μούχλα, ανεπαρκής θέρμανση και παλιά ηλεκτρολογικά συστήματα συνθέτουν την καθημερινότητα.

  ● Υγειονομικοί κίνδυνοι: κοινόχρηστες τουαλέτες χωρίς καθαριότητα, προβλήματα με τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης.

  ● Ασφάλεια υπό αμφισβήτηση: ελλιπής φύλαξη, κατεστραμμένες πόρτες εισόδου, συχνά περιστατικά παραβατικότητας.

  ● Ελλειψη προσωπικού και δομών υποστήριξης: δεν υπάρχουν κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι ή συμβουλευτικές υπηρεσίες για φοιτητές που το έχουν ανάγκη.

Το βίντεο από την Καβάλα

Ο Καμί είχε γράψει πως «η αξιοπρέπεια ενός λαού φαίνεται στον τρόπο που φέρεται στους νέους του». Η φοιτητική κατοικία δεν είναι πολυτέλεια, είναι κοινωνικό αγαθό και εργαλείο ίσης πρόσβασης στην εκπαίδευση.

Μια εικόνα ντροπής που εξελίσσεται σε ζήτημα ζωής και ασφάλειας καταγγέλλουν φοιτητές που διαμένουν στις φοιτητικές εστίες της Καβάλας. Αντί για χώρους σπουδών και ηρεμίας, περιγράφουν συνθήκες εγκατάλειψης, με σκηνές που θυμίζουν κτίρια υπό κατάρρευση και όχι πανεπιστημιακές υποδομές του 21ου αιώνα. Η κατάσταση, όπως επισημαίνουν, είναι καθημερινά επικίνδυνη, με σοβαρές παραλείψεις στη συντήρηση, την πυρασφάλεια και τη φύλαξη.

Τα όσα αποτυπώνονται σε βίντεο και καταγγελίες των φοιτητών που δημοσιεύθηκαν από τα «Φοιτητικά Νέα» δεν αφήνουν περιθώριο αμφισβήτησης:

• Κατεστραμμένες υποδομές

  ● Εκτεταμένη υγρασία και σάπια ταβάνια

  ● Ρωγμές σε τοίχους και πλημμυρισμένα μπάνια

  ● Ηλεκτροφόρα καλώδια δίπλα σε νερά

  ● Απουσία μέτρων πυρασφάλειας

  ● Μηδενική φύλαξη και περιστατικά παρενόχλησης από εξωπανεπιστημιακούς

Η φοιτητική κοινότητα απευθύνει εναγώνια έκκληση: «Μέχρι πότε θα περιμένουμε;». Η ανησυχία είναι έκδηλη, καθώς μια ενδεχόμενη τραγωδία μοιάζει πιο πιθανή από ποτέ, με την κρατική μέριμνα να μοιάζει αργοκίνητη και ανεπαρκής.

Εξαγγελίες του... μέλλοντος

Σύμφωνα με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ), προβλέπεται σειρά έργων στην Καβάλα. Παρά τις ανακοινώσεις, οι φοιτητές τονίζουν πως «οι ανάγκες αφορούν το σήμερα». Πολλά από τα έργα δεν έχουν καν ξεκινήσει, ενώ οι μελέτες βρίσκονται ακόμα υπό εκπόνηση. Η αντίθεση μεταξύ επίσημων δελτίων Τύπου και της καθημερινής εμπειρίας των εστιακών είναι παραπάνω από εμφανής.

Ακόμη ένα σημείο αιχμής αποτελεί η επιβολή εγγυητικής ύψους 200 ευρώ για τη συνέχιση της διαμονής στις εστίες. Οι φοιτητές αρνούνται να καταβάλουν το ποσό, κάνοντας λόγο για προσβλητική και παράλογη απαίτηση, τη στιγμή που οι υποδομές δεν πληρούν ούτε τις στοιχειώδεις προδιαγραφές διαβίωσης. Η σχετική διάταξη προβλέπεται στα άρθρα 16 και 17 του Εσωτερικού Κανονισμού των εστιών, ωστόσο η εφαρμογή της, εν μέσω τέτοιας κατάστασης, προκαλεί εύλογα ερωτήματα για την κοινωνική ευαισθησία και την εκπαιδευτική ισότητα.