Το χειρότερο μέλλον για τα παιδιά μας το χτίζουν εκείνοι που μιλούν υποκριτικά στο όνομά τους.

Και οι Πανελλαδικές Εξετάσεις, που ξεκινούν στις 29 Μαΐου, προσφέρονται κάθε χρόνο για έναν ακόμη γύρο ψεύτικης συμπάθειας προς τους υποψηφίους και εξωραϊσμού ενός βαθιά ταξικού μηχανισμού αποκλεισμού.

Όσοι υμνούν το περίφημο «αδιάβλητο» των εξετάσεων αποσιωπούν το βασικό: οι Πανελλαδικές λειτουργούν ως ταξικός κόφτης για τα παιδιά των λαϊκών στρωμάτων και της περιφέρειας. Τα ίδια τα στοιχεία του ΥΠΑΙΘΑ είναι αποκαλυπτικά. Το 2025 αποκλείστηκαν περίπου 33.700 υποψήφιοι, σχεδόν ένας στους τρεις. Το 2024 οι αποκλεισμένοι άγγιξαν τις 40.000. Πίσω από τους αριθμούς κρύβονται χιλιάδες νέοι που φορτώνονται την ταμπέλα της «αποτυχίας», ενώ στην πραγματικότητα είναι θύματα μιας πολιτικής που μετατρέπει την κοινωνική ανισότητα σε εκπαιδευτική σφαγή.

Οι εξετάσεις δεν είναι ούτε ουδέτερες ούτε αξιοκρατικές. Δεκάδες έρευνες έχουν αποδείξει ότι η σχολική επίδοση συνδέεται άμεσα με την κοινωνική προέλευση. Το παιδί που μεγαλώνει με οικονομική ασφάλεια, πρόσβαση σε φροντιστήρια, μορφωτικό κεφάλαιο και υποστηρικτικό περιβάλλον ξεκινά από διαφορετική αφετηρία σε σχέση με τον μαθητή που παλεύει μέσα στη φτώχεια, την εργασιακή εξόντωση της οικογένειας ή τη γεωγραφική απομόνωση.

Το σχολείο, παριστάνοντας ότι αντιμετωπίζει όλους ως «ίσους», νομιμοποιεί τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες. Τίποτα δεν είναι πιο άδικο από ένα «ίδιο» σχολείο για άνισα παιδιά. Το εκπαιδευτικό σύστημα επιβραβεύει όσους έχουν ήδη προνόμια και πετά στο περιθώριο όσους δεν μπορούν να αντέξουν τον οικονομικό και ψυχολογικό μαραθώνιο.

Κι όμως, γύρω από τις Πανελλαδικές έχει οικοδομηθεί μια σχεδόν μεταφυσική «εθνική ομοψυχία». Τα κοινοβουλευτικά κόμματα, με ελάχιστες διαφοροποιήσεις, υπερασπίζονται έναν θεσμό ψυχοφθόρο και πνευματοκτόνο, παρουσιάζοντάς τον ως υπερταξικό και αντικειμενικό. Τα ΜΜΕ αναπαράγουν το ίδιο αφήγημα, καλλιεργώντας την ιδέα ότι η επιτυχία ή η αποτυχία είναι ατομική ευθύνη και όχι κοινωνικό αποτέλεσμα. Ακόμη πιο προκλητική είναι η στάση τμημάτων της Αριστεράς που συνεχίζουν να υπερασπίζονται τη «δίκαιη διεξαγωγή» ενός άδικου μηχανισμού επιλογής.

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η Τράπεζα Θεμάτων, η οποία παρουσιάστηκε ως δήθεν εκπαιδευτικός εκσυγχρονισμός. Στην πραγματικότητα αποτελεί εργαλείο ξεσκαρταρίσματος του μαθητικού πληθυσμού. Το Λύκειο μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε εξεταστικό κέντρο και το φροντιστήριο αναγορεύεται σε πρότυπο σχολείου. «Καλό» σχολείο θεωρείται πλέον εκείνο που προπονεί καλύτερα τους μαθητές στην αποστήθιση, στην τυποποίηση και στις τεχνικές επιβίωσης των εξετάσεων. Η γνώση υποχωρεί, η δημιουργική σκέψη στραγγαλίζεται και η εκπαίδευση καταντά μηχανική προετοιμασία για τεστ.

Ακόμη πιο βίαιη είναι η λειτουργία της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής. Η ΕΒΕ έχει εξελιχθεί σε κανονική ταξική λαιμητόμο. Από το 2021 μέχρι το 2025 άφησε περίπου 59.000 κενές θέσεις στα δημόσια πανεπιστήμια, σπρώχνοντας χιλιάδες νέους είτε στην ιδιωτική εκπαίδευση είτε εκτός σπουδών. Μόνο το 2021 έμειναν κενές 17.000 θέσεις και το 2022 άλλες 11.000. Πρόκειται για συνειδητή πολιτική συρρίκνωσης της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προς όφελος των κολεγίων και των ιδιωτικών πανεπιστημίων.

Το «Εθνικό Απολυτήριο» και ο εφιάλτης των «τριπλών Πανελλαδικών»

Και ενώ η κυβέρνηση μιλά υποκριτικά ακόμη και για «κατάργηση των Πανελλαδικών», στην πράξη σχεδιάζει την επέκτασή τους. Το λεγόμενο «Εθνικό Απολυτήριο» δεν σημαίνει λιγότερες εξετάσεις αλλά τριπλασιασμό τους. Πανελλαδικού τύπου δοκιμασίες σε κάθε τάξη του Λυκείου, μόνιμη εξεταστική πίεση και ακόμη πιο σκληρός αποκλεισμός για τους κοινωνικά ασθενέστερους. Αυτό δεν είναι εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Είναι η θεσμοθέτηση ενός σχολείου φόβου, εξόντωσης και ταξικής διαλογής.