Χρήστος Κάτσικας

Σε έναν από τους πιο κρίσιμους αλλά και παραγνωρισμένους τομείς της σχολικής ζωής αναδεικνύεται η εφημερία των εκπαιδευτικών, μια θεσμική διαδικασία που συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια και την προστασία των μαθητών. Παρά τη σημασία της, παραμένει σε πολλές περιπτώσεις ανοργάνωτη, με ανεπαρκείς υποδομές και κενά στην εφαρμογή της.

Καθημερινότητα υπό ρίσκο: Οι "τυφλές γωνίες" των σχολικών αυλών

Η εφημερία δεν είναι μια απλή τυπική υποχρέωση. Πρόκειται για καίρια αρμοδιότητα πρόληψης και εποπτείας, η οποία ωστόσο διεξάγεται συχνά σε χώρους ακατάλληλους ή ελλιπώς διαμορφωμένους, όπως σκάλες χωρίς επιτήρηση, γωνίες πίσω από αποθήκες, ή σημεία καλυμμένα από κατασκευές ή πυκνή βλάστηση — τα λεγόμενα «νεκρά οπτικά σημεία».

Ο όρος «νεκρό οπτικό σημείο» αναφέρεται σε περιοχές του σχολικού χώρου που δεν είναι άμεσα ορατές από τους επιτηρητές εκπαιδευτικούς. Αυτά τα σημεία μπορούν να αποδειχθούν ιδιαίτερα επικίνδυνα, ειδικά σε σχολεία με πολύπλοκη αρχιτεκτονική ή περιορισμένο προσωπικό.

Παραδείγματα τέτοιων σημείων:

Πίσω από μεγάλα φυτά ή κατασκευές

Σκάλες χωρίς επαρκή επίβλεψη

Περιοχές πίσω από αποθήκες ή γωνίες αυλών

Η παρουσία του εφημερεύοντα εκπαιδευτικού σε όλα τα σημεία του προαυλίου είναι ζωτικής σημασίας, με την ευθύνη του να επεκτείνεται σε περιπτώσεις τραυματισμών ή άλλων επεισοδίων, όπου εξετάζεται κατά πόσο τηρήθηκαν όλα τα προβλεπόμενα καθήκοντα.

Σχολικός Κανονισμός: Οι υποχρεώσεις, τα όρια και οι εξαιρέσεις

Η νομοθεσία που διέπει την εφημερία (ΠΔ 79/2017) ορίζει με ακρίβεια:

• Τους χώρους επιτήρησης

• Τον αριθμό των εφημερευόντων

• Τον χρόνο προσέλευσης (τουλάχιστον 15 λεπτά πριν την έναρξη των μαθημάτων – ΠΔ 201/1998)

• Τα καθήκοντα των επιτηρητών κατά την προσέλευση, τα διαλείμματα και την αποχώρηση των μαθητών

Η οργάνωση της εφημερίας πραγματοποιείται στην αρχή του σχολικού έτους με απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων, ενώ εποπτεύεται από τον Διευθυντή ή τον Υποδιευθυντή της σχολικής μονάδας.

Ποιοι εξαιρούνται

Από την υποχρέωση της εφημερίας εξαιρούνται:

• Οι Διευθυντές και Υποδιευθυντές

• Εκπαιδευτικοί που διδάσκουν σε τρία και άνω σχολεία (με τουλάχιστον ένα σε ξεχωριστό κτίριο)

• Αναπληρωτές μειωμένου ωραρίου

• Εκπαιδευτικοί παράλληλης στήριξης, καθώς έχουν εξειδικευμένα καθήκοντα βάσει νομοθεσίας

• Εκπαιδευτικοί των Τμημάτων Ένταξης, όταν η σχολική μονάδα συμμετέχει σε Σ.Δ.Ε.Υ.

Οι Σύλλογοι Διδασκόντων μπορούν, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, να απαλλάξουν έναν εκπαιδευτικό από την εφημερία εφόσον συντρέχουν σοβαροί λόγοι.

Καταγραφή και διαφάνεια

Το πρόγραμμα εφημεριών αναρτάται στον πίνακα ανακοινώσεων και αποστέλλεται στην αρμόδια Διεύθυνση Εκπαίδευσης μαζί με το εβδομαδιαίο ωρολόγιο πρόγραμμα. Οποιαδήποτε αλλαγή ή αντικατάσταση καταγράφεται υποχρεωτικά στο Ημερολόγιο Σχολικής Ζωής.

Δείτε την Εγκύκλιο ΕΔΩ

Εφημερία σε νηπιαγωγεία: Αυστηρό πλαίσιο, περιορισμένη πρόσβαση

Για τα Νηπιαγωγεία, οι ρυθμίσεις είναι εξίσου αυστηρές. Η παράδοση και παραλαβή των νηπίων γίνεται στην είσοδο της τάξης, ενώ οι θύρες του σχολείου παραμένουν κλειστές καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας του. Κανένας ενήλικος, πλην των εκπαιδευτικών, δεν επιτρέπεται στον σχολικό χώρο χωρίς άδεια.

Δείτε την Εγκύκλιο ΕΔΩ

Η φωνή των εκπαιδευτικών: Αναγκαία η καταγραφή των προβλημάτων

Τα σωματεία των εκπαιδευτικών καλούν τους Συλλόγους Διδασκόντων να τεκμηριώνουν και να κοινοποιούν στις δημοτικές αρχές τα προβλήματα που προκύπτουν από ελλείψεις σε χώρους επιτήρησης, υποδομές ή προσωπικό.