«Ζούμε σε μια χώρα “δικτατορίας”, που φιμώνεται ο ανθρώπινος λόγος, που όταν μιλάς για το δράμα των παιδιών της Παλαιστίνης έχεις πρόβλημα», δηλώνει στο Πριν η πρόεδρος του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΣΕΠΕ) Ζακύνθου και θεατροπαιδαγωγός Έφη Λάζου, η οποία καλείται σε ΕΔΕ για το θεατρικό έργο Η Άννα Φρανκ συνομιλεί με τα παιδιά της Παλαιστίνης, το οποίο έγραψε και ανέβασε με παιδιά εκτός σχολείου.

Συνέντευξη στην Ιωάννα Καρδάρα

Τι ακριβώς έχει συμβεί με αφορμή την παράσταση που ανεβάσατε, Η Άννα Φρανκ συνομιλεί με τα παιδιά της Παλαιστίνης;

Ως δημόσια υπάλληλος στη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΠΕ) Ζακύνθου και θεατροπαιδαγωγός, με νόμιμη άδεια άσκησης ιδιωτικού έργου εδώ και 20-25 χρόνια, δραστηριοποιούμαι σε ένα θεατρικό εργαστήρι που ονομάζεται «Φιέρα». Παράλληλα, τυχαίνει να είμαι και πρόεδρος του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ζακύνθου, ένας ρόλος που αποκτά ιδιαίτερη σημασία, ειδικά σε μια εποχή όπου βλέπουμε ένα γενικευμένο πογκρόμ διώξεων εις βάρος εκπαιδευτικών, ιδιαίτερα συνδικαλιστών και στελεχών της εκπαίδευσης. Την προηγούμενη εβδομάδα, δέχτηκα κλήση να παραλάβω έγγραφο που αφορά την έναρξη ΕΔΕ εις βάρος μου. Πρόκειται για μια διαδικασία που υποδηλώνει την ύπαρξη κάποιας κατηγορίας, η οποία δεν ορίζει το πειθαρχικό παράπτωμα αλλά σύμφωνα με τον φάκελο, φαίνεται να σχετίζεται με τη θεατρική μας παράσταση και συγκεκριμένα με γεγονότα που προηγήθηκαν της παρουσίασής της, Η καταγγελία στηρίχτηκε σε μία δράση εκτός υπηρεσίας, στο πλαίσιο της δραστηριοποίησής μου στο θεατρικό εργαστήρι «Φιέρα». Η παράσταση Η Άννα Φρανκ συνομιλεί με τα παιδιά της Παλαιστίνης παρουσιάστηκε με συγκλονιστική επιτυχία στις 26 και 27 Ιουνίου, στο θέατρο του Σαρακηνάδου, προκαλώντας βαθιά συγκίνηση και ενθουσιασμό τόσο στα παιδιά όσο και στους γονείς και θεατές. Πριν ακόμα ανέβει, με την απλή ανάρτηση της αφίσας σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, άρχισαν να εμφανίζονται στο διαδίκτυο χλευασμοί και συκοφαντίες στο πρόσωπό μου, από συγκεκριμένο κύκλο πολιτών ισραηλινής καταγωγής που όπως φαίνεται, δεν κατοικούν καν στη Ζάκυνθο, Μέσα σε μία μόνο μέρα, 16 άνθρωποι, μεθοδευμένα, χωρίς να έχουν κάποια σύνδεση με μένα, σχολίασαν. Αναγκάστηκα να αποκλείσω αυτά τα σχόλια και να τα διαγράψω, καθώς ήταν ακραία και προσβλητικά. Η Ένωση Συλλόγων Γονέων και Μαθητών Ζακύνθου στάθηκε αμέσως στο πλευρό μου, εξέδωσε δημόσια ανακοίνωση στήριξης και δέχτηκε και εκείνη επιθέσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σε συνέχεια των παραπάνω, ακολούθησαν οι καταγγελίες, οι οποίες υποβλήθηκαν στο υπουργείο Παιδείας και από εκεί διαβιβάστηκαν στη ΔΠΕ Ζακύνθου, που ξεκίνησε την ΕΔΕ».

Πριν από την ΕΔΕ δεν υπήρξε κάποια προειδοποίηση;

Όχι, τίποτα. Κάποιοι με ρωτούν τι ευθύνη έχει η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Δεν ξέρω ακριβώς αν πρέπει να το χειριστεί έτσι, υπάρχει και η διαδικασία προκαταρκτικής εξέτασης. Δηλαδή πριν σε ορίσει ως κατηγορούμενο, να κάνει μια διερεύνηση. Πιστεύω ότι και το υπουργείο θα μπορούσε να κάνει μια διερεύνηση πριν προωθήσει την κλήση του, γιατί οι καταγγελίες στηρίζονται σε αναξιόπιστα και μη αντικειμενικά κριτήρια, μία αφίσα δεν σου δίνει στοιχεία για το περιεχόμενο ενός έργου.

Δεν είναι η πρώτη φορά όμως που ανεβάζετε αντιπολεμικό έργο, σωστά;

Όχι. Είμαι θεατροπαιδαγωγός που επιλέγει τα έργα σύμφωνα με τις ανάγκες των παιδιών. Και στο εργαστήριο και στο σχολείο λειτουργούμε μέσα από αυτοσχεδιασμό, μέσα από ένα θέατρο που είναι παιδαγωγικό, δηλαδή αφορά αυτά που τα παιδιά έχουν ανάγκη κι όχι κάτι για να διασκεδάσουμε τους γονείς για εμπορικούς λόγους. Έχω ανεβάσει τους Άθλιους του Βίκτωρος Ουγκώ, τον Κύκλο με την Κιμωλία, τη Λυσιστράτη. Και ως πρόεδρος του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Ζακύνθου, το 2022, είχαμε πραγματοποιήσει μια μεγάλη αντιπολεμική εκδήλωση που έγινε υπό τον Σύλλογο Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας με παρουσία δημοσίων σχολείων, 15 δημοτικά και νηπιαγωγεία. Σε εποχές που ήταν αλλιώς φαίνεται η δημοκρατία, γιατί αυτό έγινε μέσα στα σχολεία. Τώρα αυτό έγινε εκτός σχολείου. Τα παιδιά και η κοινωνία αλλιώς ευαισθητοποιούνται στο αντιπολεμικό μήνυμα με δράσεις, δρώμενα, τραγούδια και εικαστικές παρεμβάσεις και αλλιώς με ένα ψυχρό ψήφισμα ενός συλλόγου. Αυτή είναι η παιδαγωγική μας ευαισθησία.

Τα παιδιά και η κοινωνία αλλιώς ευαισθητοποιούνται στο αντιπολεμικό μήνυμα με δράσεις, δρώμενα, τραγούδια και εικαστικές παρεμβάσεις και αλλιώς με ένα ψυχρό ψήφισμα ενός συλλόγου

Τα παιδιά που συμμετείχαν τι είπαν για το έργο;

Τα παιδιά ζητήσανε να μιλήσουμε για το ολοκαύτωμα, για το Η Ζωή Είναι Ωραία και το Ημερολόγιο της Άννας Φρανκ. Είχαν ανάγκη να μιλήσουν για ένα γεγονός που συμβαίνει δίπλα τους και τα τρομάζει. Παιδιά της Ε΄ και της ΣΤ΄ δημοτικού ρωτάνε. Αποφασίζουμε λοιπόν ότι είναι σωστό να το συνδυάσουμε με το δράμα που περνάνε τα παιδιά της Γάζας, καθώς βλέπουμε τόσα παιδάκια να σκοτώνονται καθημερινά. Οπότε ξεκίνησε μια διαδικασία, η οποία από τη μεριά μου είχε πολύ παιδαγωγική και επιστημονική κατάρτιση. Ήταν απολύτως παιδαγωγική, επιστημονική και με ευαισθησία προσέγγιση, ώστε να μην πληγώσει και να μην τραυματίσει καμία παιδική ψυχή, να μην δημιουργήσει κανένα αρνητικό συναίσθημα και στο τέλος αυτής της μεγάλης καλλιτεχνικής και παιδαγωγικής πορείας τα παιδιά να βγουν καλύτερα, πιο χαρούμενα και πιο ελπιδοφόρα. Αυτή είναι η λειτουργία του παιδαγωγικού θεάτρου και επιτεύχθηκε στο απόλυτο, γι’ αυτό και οι γονείς στηρίζουν και γενικότερα έχουν αγανακτήσει. Γιατί μιλάνε άνθρωποι που δεν είδαν την παράσταση, που δεν ένιωσαν την κάθαρση στις ψυχές των ανθρώπων που προκάλεσε αυτό το έργο.

Υπάρχει ένα μεγάλο κύμα συμπαράστασης, από γονείς, εκπαιδευτικούς, από μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Πώς νιώθετε γι’ αυτό;

Αυτή τη στιγμή υπάρχει ψήφισμα στο διαδίκτυο, με ονόματα γονέων όλων του νησιού καθώς και απόφαση Συλλόγων Γονέων Γυμνασίων και Δημοτικών, της Ένωσης Γονέων Μαθητών Ζακύνθου και της Ομοσπονδίας της Ένωσης Γονέων όλης της Ελλάδας. Δεν ξέρω σε τι διαδικασία και ποιοι είναι πίσω από όλα αυτά. Δηλαδή πόσο εμείς οι απλοί άνθρωποι της καθημερινότητας και της βιοπάλης μπορούμε να ελέγξουμε τις μεγάλες δυνάμεις της ζωής μας. Αλλά αυτό που έχω να πω είναι ότι υπάρχει κάτι μεγαλειώδες και λέγεται άνθρωπος. Από μικρούς ανθρώπους με μεγάλες πράξεις αναδύεται ο συλλογικός άνθρωπος. Πόσο περήφανη και ευτυχισμένη είμαι, δεν μπορώ να σας περιγράψω. Να σε παίρνει δασκάλα από την άκρη της Ελλάδας να σου λέει «σε ευχαριστώ που με κάνεις να πονάω λιγότερο». Να σε παίρνει άνθρωπος και να σου λέει «θα σου χαρίσω έναν πίνακα για την Παλαιστίνη».

Όπως αναφέρατε προηγουμένως, υπάρχουν το τελευταίο διάστημα αρκετές πειθαρχικές διώξεις εναντίον εκπαιδευτικών. Γιατί;

Πράγματι. Με το πογκρόμ πειθαρχικών διώξεων στους εκπαιδευτικούς πλέον δεν ξέρεις πού να πας, πού να σταθείς, τι να κάνεις στον δρόμο, στο πεζοδρόμιο, στο σπίτι σου, στη θάλασσα που κάποιος θα βρεθεί και θα σου πει καταδιώκεσαι, όπως η συναδέλφισσα, η Δήμητρα Τάσσου. Ζούμε σε μια χώρα «δικτατορίας», σε μια χώρα που φιμώνεται ο ανθρώπινος λόγος, που όταν μιλάς για το δράμα των παιδιών της Παλαιστίνης έχεις πρόβλημα.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 19-20 Ιουλίου 2025