Χρήστος Κάτσικας

Στα ιδιωτικά σχολεία καταγράφονται συχνά λιγότερες επίσημες αναφορές, όχι επειδή τα περιστατικά απουσιάζουν, αλλά επειδή η δημόσια καταγραφή τους μπορεί να θεωρηθεί πλήγμα για τη φήμη του σχολείου

Ηενδοσχολική βία δεν γνωρίζει κοινωνικά ή οικονομικά σύνορα. Δεν κάνει διακρίσεις ανάμεσα σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία, ούτε επιλέγει θύματα ή θύτες με βάση το οικογενειακό εισόδημα. Κι όμως, γύρω από τα ιδιωτικά σχολεία εξακολουθεί να επιβιώνει ένας μύθος: ότι αποτελούν χώρους σχεδόν «απρόσβλητους» από τον σχολικό εκφοβισμό. Τα γεγονότα, οι έρευνες και τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ακριβώς το αντίθετο.

Διεθνείς μελέτες από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία και την Αυστραλία καταλήγουν σε ένα κοινό συμπέρασμα: τα περιστατικά εκφοβισμού στα ιδιωτικά σχολεία δεν είναι λιγότερα από εκείνα των δημόσιων.

Η ουσιαστική διαφορά βρίσκεται αλλού.

Στα ιδιωτικά σχολεία καταγράφονται συχνά λιγότερες επίσημες αναφορές, όχι επειδή τα περιστατικά απουσιάζουν, αλλά επειδή η δημόσια καταγραφή τους μπορεί να θεωρηθεί πλήγμα για τη φήμη του σχολείου.

Advertisement

Όταν η εικόνα μετατρέπεται σε προτεραιότητα, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος η αντιμετώπιση ενός περιστατικού να μετατραπεί σε προσπάθεια περιορισμού της δημοσιότητας αντί για ουσιαστική προστασία του παιδιού.

Η υπόθεση της Αγίας Παρασκευής κατέρριψε στερεότυπα

Η υπόθεση του 14χρονου μαθητή στην Αγία Παρασκευή υπενθύμισε με τον πιο έντονο τρόπο ότι ο σχολικός εκφοβισμός δεν αφορά αποκλειστικά τα δημόσια σχολεία.

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, μεταξύ των εμπλεκομένων ήταν μαθητές γνωστών ιδιωτικών σχολείων της Αττικής, ενώ ένα από τα σχολεία προχώρησε στην οριστική αποβολή μαθητή που συμμετείχε στην επίθεση.

Η συγκεκριμένη υπόθεση έφερε στο προσκήνιο μια πραγματικότητα που συχνά αποσιωπάται: ούτε το υψηλό κόστος φοίτησης ούτε το κοινωνικό κύρος ενός σχολείου λειτουργούν ως ασπίδα απέναντι στη βία.

Ένας μύθος που διαψεύστηκε από την πραγματικότητα

Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που διατυπώθηκε δημόσια ο ισχυρισμός ότι «bullying υπάρχει μόνο στα δημόσια σχολεία».

Η δήλωση αυτή είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις ήδη από τότε, καθώς δεν στηριζόταν σε κανένα επιστημονικό δεδομένο.

Η πραγματικότητα που ακολούθησε απέδειξε πόσο λανθασμένη ήταν αυτή η αντίληψη.

Οι πρόσφατες υποθέσεις απέδειξαν ότι η ενδοσχολική βία δεν επιλέγει σχολείο ανάλογα με το ύψος των διδάκτρων.

Γιατί πολλά περιστατικά δεν καταγράφονται

Η πραγματική εικόνα είναι πιθανότατα πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που αποτυπώνουν οι επίσημες αναφορές.

Στα ιδιωτικά σχολεία λειτουργούν επιπλέον παράγοντες που μπορούν να αποθαρρύνουν την καταγγελία.

Η προστασία της φήμης της σχολικής μονάδας, ο φόβος κοινωνικού στιγματισμού των οικογενειών, οι στενές σχέσεις μεταξύ γονέων και σχολείου, αλλά και η επιθυμία να λυθεί ένα ζήτημα «εσωτερικά» δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν τη σιωπή.

Κάποιες φορές ένα σοβαρό περιστατικό χαρακτηρίζεται ως «παρεξήγηση», «σύγκρουση μεταξύ παιδιών» ή «ατυχές συμβάν», με αποτέλεσμα να μην ακολουθείται ποτέ η επίσημη διαδικασία καταγραφής.

Η ευθύνη ανήκει σε όλους

Η αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού δεν μπορεί να περιορίζεται στην εφαρμογή ενός νόμου ή στη λειτουργία μιας ηλεκτρονικής πλατφόρμας.

Απαιτεί κουλτούρα μηδενικής ανοχής στη βία.

Τα ιδιωτικά σχολεία οφείλουν να αποδείξουν στην πράξη ότι η προστασία των παιδιών προηγείται της δημόσιας εικόνας τους.

Οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται θεσμική κάλυψη ώστε να μπορούν να καταγράφουν κάθε περιστατικό χωρίς φόβο πιέσεων.

Οι γονείς καλούνται να αντιμετωπίζουν με σοβαρότητα ακόμη και τις συμπεριφορές των δικών τους παιδιών, αντί να τις αποδίδουν σε «παιδικές πλάκες» ή «στιγμιαία λάθη».

Και οι μαθητές πρέπει να μεγαλώνουν γνωρίζοντας ότι η αναφορά ενός περιστατικού δεν αποτελεί καταγγελία εναντίον κάποιου συμμαθητή, αλλά πράξη προστασίας ολόκληρης της σχολικής κοινότητας.

Το πραγματικό στοίχημα

Το μεγάλο ζητούμενο δεν είναι να αποδειχθεί αν τα ιδιωτικά σχολεία έχουν περισσότερα ή λιγότερα περιστατικά bullying από τα δημόσια.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν κάθε σχολείο, ανεξάρτητα από το κοινωνικό του προφίλ, είναι διατεθειμένο να αναγνωρίζει το πρόβλημα, να το καταγράφει με διαφάνεια και να παρεμβαίνει έγκαιρα.

Γιατί η σχολική βία δεν υποχωρεί όταν την κρύβουμε.

Υποχωρεί μόνο όταν την αναγνωρίζουμε, την αντιμετωπίζουμε χωρίς εκπτώσεις και βάζουμε στο επίκεντρο εκείνους που έχουν πραγματικά ανάγκη προστασίας: τα παιδιά.